Κωνσταντίνος Β. Ρόντος

 

Ανάλυση Στατιστικών Δεδομένων & Δημογραφικές-Κοινωνικές Εφαρμογές

 

Α   Έκδοση

 

 

Εκδότης: Μπένου Γ.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Έτος έκδοσης: 2011

 

Αριθμός σελίδων: 304

 

Κωδικός ISBN: 9789608249790

 

Διαστάσεις: 24 × 17 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: 12607812

 

 

 

 

 

 

 ► παρουσίαση

 

Το βιβλίο αυτό αποσκοπεί στη συστηματική παράθεση των βασικών στατιστικών εννοιών και μεθόδων ανάλυσης στατιστικών δεδομένων προκειμένου να αποτελέσει ένα εργαλείο κατανόησης για όσους ενδιαφέρονται για τα σχετικά θέματα ως και ένα οδηγό για όσους εμπλέκονται στην ποσοτική έρευνα και μάλιστα στο στάδιο της ανάλυσης.

Παρότι οι στατιστικές τεχνικές έχουν εφαρμογή σε όλα τα πεδία της ανθρώπινης δράσης και επιστημονικής ενασχόλησης, το βιβλίο εξειδικεύεται, κατά μία έννοια, στις Κοινωνικές Επιστήμες, κυρίως λόγω των εφαρμογών που παρουσιάζονται σ' αυτό, οι οποίες αναφέρονται στην ανάλυση των κοινωνικών φαινομένων μέσω της χρήσης κοινωνικών δεδομένων και μεταβλητών. Αρκετές εφαρμογές αναφέρονται στην ανάλυση περιφερειακών στατιστικών δεδομένων, μια και η διάσταση αυτή είναι σημαντική για τις ανάγκες ενός κοινωνικού επιστήμονα, παρότι το βιβλίο δεν φιλοδοξεί να καλύψει πλήρως την περιφερειακή ανάλυση.

Τα στατιστικά δεδομένα επί των οποίων γίνονται οι εφαρμογές είναι πραγματικά και προέρχονται από το επίσημο στατιστικό σύστημα της Χώρας ή από πρωτογενείς έρευνες που πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή μου ή από άλλους ερευνητές. Η χρήση πραγματικών δεδομένων βοηθάει τον μελετητή ή γενικότερα τον ενδιαφερόμενο να ξεπεράσει την ανασφάλεια που προκαλεί η εσφαλμένη εντύπωση περί διάστασης μεταξύ "θεωρίας" και "πράξης" στην στατιστική ανάλυση.

Πράγματι η Στατιστική αποτελεί εφαρμοσμένη επιστημονική προσέγγιση και επομένως η θεωρητική κατανόησή της οδηγεί εύκολα και στις εμπειρικές εφαρμογές. Φυσικά, η κάθε φορά εφαρμογή διαφοροποιείται ανάλογα με το στόχο της έρευνας ή ακόμη, στην πράξη, η αντιμετώπιση των πραγματικών κοινωνικών φαινομένων απαιτεί πιο σύνθετη στατιστική ανάλυση από αυτή που μάθαμε. Αν όμως γνωρίζουμε καλά τις βασικές μεθόδους και τις δυνατότητες εφαρμογής της, η αντιμετώπιση πιο σύνθετων προβλημάτων έρχεται σταδιακά με την απόκτηση εμπειρίας κατόπιν μακροχρόνιας ενασχόλησης και προχωρημένη μελέτης.

Στόχος του βιβλίου αυτού αποτελεί, πέραν της παρουσίασης των στατιστικών μεθόδων, η σχολαστική ανάπτυξη της επιλογής των μεθόδων ανάλυσης που είναι κατάλληλες κάθε φορά ανάλογα με το συγκεκριμένο στόχο της έρευνας και τη μορφή των δεδομένων που χρησιμοποιούνται, επειδή είναι συνήθη τα λάθη που παρατηρούνται στη χρήση ακατάλληλων μέτρων περιγραφής των χαρακτηριστικών μιας ιδιότητας ενός πληθυσμού ή άλλων μεθόδων.

Η ανάλυση αναφέρεται στη περιγραφική προσέγγιση με την έννοια ότι εξετάζονται τα χαρακτηριστικά πληθυσμών μάλλον παρά δειγμάτων αυτών. Επισημαίνεται ότι η διαφορά της Περιγραφικής Στατιστικής από την Επαγωγική δεν σημαίνει ότι ο υπολογισμός ενός στατιστικού μέτρου, για παράδειγμα του γνωστού σε όλους μέσου αριθμητικού, είναι διαφορετικός στις δύο προσεγγίσεις. Απλά στην δεύτερη προσέγγιση, η τιμή του μέτρου απαιτείται να ελεγχθεί ως προς την ισχύ της και στο πληθυσμό μια και υπολογίστηκε με βάση ένα δείγμα αυτού.

Επομένως η επαγωγική προσέγγιση, παρότι δίνει μεγάλες δυνατότητες στη στατιστική συμπερασματολογία, δεν θα παρουσιαστεί στο βιβλίο αυτό μια και η κατανόησή της απαιτεί μαθηματική υποδομή που θα μεγέθυνε σημαντικά τον όγκο του βιβλίου αυτού και τη δυνατότητα αφομοίωσης των εννοιών και των (περιγραφικών) μεθόδων.

Η ύλη του βιβλίου επεκτείνεται, μετά την παρουσίαση των βασικών εννοιών που θα πρέπει να κατανοήσει κανείς πριν προχωρήσει στην ανάλυση δεδομένων, στις μεθόδους στατιστικής παρουσίασης των δεδομένων, στην ανάδειξη των χαρακτηριστικών μεταβλητών με βάση τα λεγάμενα στατιστικά μέτρα, στην παρουσίαση των βασικών σχετικών τιμών-δεικτών και την εφαρμογή τους για μια καλύτερη ποσοτική έκφραση των κοινωνικο-οικονομικών φαινομένων και στο στατιστικό μετασχηματισμό των τιμών δεδομένων για λόγους διαχρονικής ή διατοπικής σύγκρισης.

Επιπλέον της παραπάνω ανάλυσης, η θεματολογία του βιβλίου επεκτείνεται σε βασικές προσεγγίσεις εύρεσης της συσχέτισης ή της αιτιώδους σχέσης μεταξύ δύο μεταβλητών, δεδομένου ότι τα θέματα ερμηνείας των κοινωνικών φαινομένων μέσω της ποσοτικής έκφρασης αυτών αποτελούν κύριο μέλημα ενός κοινωνικού επιστήμονα.

Το πρώτο μέρος του βιβλίου ολοκληρώνεται με την ανάλυση των χρονολογικών σειρών και τις δυνατότητες πρόβλεψης μεγεθών που αυτή παρέχει, θέματα απόλυτα απαραίτητα για τον κοινωνικό αναλυτή που σχεδιάζει το μέλλον και λαμβάνει αποφάσεις για αυτό.

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου εφαρμόζονται οι μέθοδοι και οι τεχνικές της στατιστικής ανάλυσης στη συγγενή επιστήμη της Δημογραφίας, από

την οποία άλλωστε ξεκίνησαν ιστορικά οι στατιστικές μετρήσεις. Το μέρος αυτό περιέχει τη συστηματική παρουσίαση των βασικών δημογραφικών δεικτών που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση του μεγέθους και των χαρακτηριστικών του ανθρώπινου πληθυσμού ως και των δημογραφικών παραγόντων που προσδιορίζουν τον πληθυσμό.

Ελπίζουμε το βιβλίο αυτό να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο στους προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές των κοινωνικών επιστημών ως και στους κοινωνικούς επιστήμονες που εμπλέκονται ή επιθυμούν να εμπλακούν στην κοινωνική έρευνα και μάλιστα στο στάδιο της ανάλυσης, μια και η παρουσίαση των σχετικών θεμάτων έχει ενσωματωμένη την μακρόχρονη εμπειρία μου στη διδασκαλία της Στατιστικής και της Δημογραφίας και στην έρευνα με τη χρήση των μεθόδων τους σε κοινωνικές εφαρμογές

Ευχαριστίες οφείλονται στη Κοινωνιολόγο Φλώρα Τσάπαλα για την επιμέλεια παρουσίασης των διαγραμμάτων και αρκετών πινάκων του βιβλίου και σε όσους με υπέμειναν κατά το χρόνο συγγραφής του βιβλίου.

Κώστας Ρόντος

 

 ► περιεχόμενα

 

Κατάλογος Συμβόλων    13

Πρόλογος  17

ΜΕΡΟΣ I

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Η ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ    23

1.1. Έννοια της Στατιστικής Έρευνας    23

1.2. Ιστορική Αναδρομή της Στατιστικής Έρευνας   25

1.3. Σύγχρονες ανάγκες για στατιστικά δεδομένα και η διαχείρισή τους   27

1.4. Χρησιμότητα και δυνατότητες της Στατιστικής Έρευνας   29

1.5. Πεδία εφαρμογής της Στατιστικής Έρευνας   30

1.6. Μελέτη περιπτώσεων και Στατιστική  31

1.7. Στάδια Στατιστικής Έρευνας μέχρι την ανάλυση   33

Α. Οργάνωση και προετοιμασία της ποσοτικής έρευνας   34

Β. Μεθοδολογικός σχεδιασμός στατιστικής έρευνας   35

Γ. Συλλογή και επεξεργασία στατιστικών δεδομένων   36

1.8. Η παρουσίαση και ανάλυση δεδομένων ως στάδιου της στατιστικής   έρευνας  36

1.9. Περιγραφική και Επαγωγική Ανάλυση   38

1.10. Μονομεταβλητή και πολυμεταβλητή ανάλυση δεδομένων  39

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ   41

2.1. Η έννοια της μέτρησης   41

2.2. Η διαδικασία της μέτρησης   42

2.3. Παραγωγή δεδομένων ως αποτέλεσμα της μέτρησης  43

2.4. Μεταβλητές και οι τιμές τους- μετρήσεις με σταθερές τιμές;   45

2.5. Κατηγορίες μεταβλητών και κλίμακες μέτρησης των τιμών αυτών  46

2.6. Ποσοτικές και ποιοτικές μεταβλητές και προσδιορισμός της κλίμακας μέτρησης μεταβλητών στο SPSS   49

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕΣ   51

3.1. Η ανάγκη για οργάνωση και ταξινόμηση των δεδομένων με πίνακες   81

3.2. Ταξινόμηση ποσοτικών δεδομένων - Απλές κατανομές συχνοτήτων   58

3.3. Ταξινόμηση ποσοτικών δεδομένων – Ομαδοποιημένες κατανομές συχνοτήτων   55

Α. Κατανομές με ίσα διαστήματα τάξεως   55

Β. Κατανομές με άνισα διαστήματα τάξεως  58

Γ. Ποσοστιαία % κατανομή συχνοτήτων    50

Δ. Αθροιστική κατανομή συχνοτήτων   62

3.4. Πίνακες συχνοτήτων ποιοτικών δεδομένων   64

Α. Πίνακες με βάση γεωγραφικά κριτήρια ταξινόμησης    67

Β. Χρονολογικές ταξινομήσεις   68

3.5. Κανόνες κατάρτισης πινάκων   68

3.6. Απλοί-Παράγωγοι και Σύνθετοι-Πρωτογενείς πίνακες   71

3.7. Πίνακες διπλής και πολλαπλής εισόδου   74

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΚΑΜΠΥΛΕΣ ΚΑΙ ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΧΑΡΤΕΣ   76

4.1. Η έννοια της διαγραμματικής απεικόνισης των δεδομένων   78

4.2. Πότε χρησιμοποιούμε διαγραμματική απεικόνιση των δεδομένων   77

4.3. Κανόνες κατασκευής διαγραμμάτων   78

4.4. Διαγραμματική απεικόνιση ποσοτικών δεδομένων   79

Α. Ιστόγραμμα ή Ραβδόγραμμα   79

Β. Πολυγωνική γραμμή   82

Γ. Αθροιστικό διάγραμμα  84

Δ. Καμπύλη Lorenz   86

4.5. Διαγραμματική απεικόνιση ποιοτικών δεδομένων  88

Α. Κυκλικό Διάγραμμα  88

Β. Ιστόγραμμα ή ραβδόγραμμα  88

Γ. Διαγραμματική απεικόνιση χρονολογικών σειρών   89

4.6. Θεματικοί χάρτες  91

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ-ΔΕΙΚΤΕΣ   95

5.1. Έννοια και σημασία  95

5.2. Λόγοι και ποσοστά   96

5.3. Αναλογίες και ποσοστιαίες αναλογίες   97

5.4. Σύνθετοι λόγοι και ποσοστά    99

5.5. Συντελεστής Συμμετοχής  100

5.6. Διαχρονικές συγκρίσεις-Απλοί και Σύνθετοι διαχρονικοί Δείκτες   103

5.7. Σταθμισμένοι και αστάθμητοι Σύνθετοι δείκτες   105

5.8. Αριθμοδείκτες τιμών τύπου Laspeyres105

5.9. Επιλεγμένοι Οικονομικοί και Κοινωνικοί Δείκτες   106

Α. Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ)   106

5.10. Ρυθμοί μεταβολής   111

5.11. Μέσος και συνεχής ετήσιος ρυθμός μεταβολής    112

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ  114

6.1. Η ανάγκη για περαιτέρω μονομεταβλητή ανάλυση    114

6.2. Συμπεριφορά μεταβλητών και κατηγορίες περιγραφικών μέτρων  114

6.3. Η έννοια της κανονικότητας μεταβλητών   117

6.4. Μέτρα Κεντρικής Τάσεως ή Θέσεως   120

Α. Μέσος αριθμητικός   120

Β. Σταθμικός Μέσος αριθμητικός  128

Γ. Μέσος γεωμετρικός   129

Δ. Η χρήση του μέσου γεωμετρικού στην κατάρτιση αριθμοδεικτών  134

Ε. Η χρήση του μέσου γεωμετρικού στην εύρεση μέσων ρυθμών μεταβολής - Ο τύπος του    ανατοκισμού   136

ΣΤ.Ο δείκτης ανθρώπινης ανάπτυξης (Human Development Index - HD) ως μέσος γεωμετρικός απλών δεικτών   138

Ζ. Μέσος αρμονικός  138

Η. Διάμεσος, τεταρτημόρια, δεκατημόρια, εκατοστημόρια  141

Θ. Μέτρηση του ορίου φτώχειας με βάση τη διάμεσο  146

I. Τύπος ή επικρατούσα τιμή   147

Κ. Η καταλληλότητα χρήσης των μέτρων κεντρικής τάσεως ή θέσεως   148

Λ. Σχέση μέτρων κεντρικής τάσεως και θέσεως   149

6.5.  Μέτρα Διασποράς   150

Α. Εύρος μεταβολής  150

Β. Μέση Απόκλιση   151

Γ. Διακύμανση  153

Δ. Μέση Απόκλιση Τετραγώνου ή Τυπική Απόκλιση   155

Ε. Συντελεστής Μεταβλητικότητας  ή Μεταβλητότητας  160

ΣΤ. Τεταρτημοριακή Απόκλιση   161

Ζ. Η χρήση των μέτρων διασποράς στη μέτρηση των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων  162

Η. Σχέση μεταξύ των μέτρων διασποράς και τρόπος χρήσης τους  168

Θ. Η συχνότητα κανονικής κατανομής στα όρια μ±σ, μ±2σ, μ±3σ  169

6.6. Ροπές  170

6.7. Μέτρα Ασυμμετρίας   172

Α. Μέτρο ασυμμετρίας του Pearson   172

Β. Μέτρο ασυμμετρίας του Pearson Ι με βάση τις ροπές  173

Γ. Μέτρο ασυμμετρίας του Bowley  174

6.8. Μέτρα κύρτωσης - Μέτρο του Pearson   175

6.9. Έλεγχος κανονικότητας των μεταβλητών και επιλογή των κατάλληλων μέτρων κεντρικής τάσεως-θέσεως και δια- σποράς ποσοτικών μεταβλητών    177

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7

ΤΥΠΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ   179

7.1. Έννοια και χρησιμότητα των τυπικών τιμών   179

7.2. Τιμές z   180

7.3. Μετασχηματισμοί τιμών μεταβλητών με βάση τις τιμές z  182

7.4. Τιμές T    183

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8

ΒΑΣΙΚΗ ΔΙΜΕΤΑΒΛΗΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ   186

8.1. Στόχοι και περιεχόμενο της πολυ-μεταβλητής ανάλυσης    186

8.2. Συσχέτιση και συνάφεια μεταβλητών    187

Α. Η έννοια της συσχέτισης και της συνάφειας  - Η γραμμική συσχέτιση  187

Β. Συντελεστής Γραμμικής Συσχέτισης κατά  Pearson  188

Γ. Συντελεστής συσχετίσεως κατά  Spearman  - μη παραμετρικές αναλύσεις   191

Δ. Συντελεστής  Pearson  198

Ε. Συντελεστής Kendall's Tau  201

ΣΤ. Συντελεστής Somer's d    202

Ζ. Συνάφεια ονομαστικών μεταβλητών - το στατιστικό X2    204

Η. Συντελεστής φ   206

Θ. Συντελεστής Cramer's V   208

I. Συντελεστής συνάφειας   208

8.3. Ανάλυση παλινδρόμησης   209

Α. Η έννοια της μεθόδου   209

Β. Απλή γραμμική παλινδρόμηση    209

Γ. Εφαρμογές της απλής παλινδρόμησης    213

Δ. Μορφές συναρτήσεων παλινδρόμησης και τρόπος επιλογής τους   219

Ε. Μέτρα αξιολόγησης της ερμηνευτικής ικανότητας της εξίσωσης παλινδρόμησης   222

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9

ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΕΙΡΩΝ    231

9.1. Οι χρονολογικές σειρές ως μέθοδος πρόβλεψης    231

9.2. Οι συνιστώσες της εξέλιξης μιας χρονολογικής σειράς    232

9.3. Προβλέψεις με τεχνικές εξομάλυνσης   235

9.4. Προβλέψεις και αξιολόγηση αυτών με τη μέθοδο των κινητών μέσων    236

9.5. Η μέθοδος των σταθμισμένων κινητών μέσων   239

9.6. Μέθοδος εκθετικής εξομάλυνσης   239

9.7. Προβλέψεις με βάση την τάση της χρονολογικής σειράς    242

ΜΕΡΟΣ II

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10

Η ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ   249

10.1. Το αντικείμενο της δημογραφίας και της δημογραφικής ανάλυσης    249

10.2. Οι ανάγκες της δημογραφικής ανάλυσης για μετρήσεις και δεδομένα   251

10.3. Δημογραφικές και συναφείς κοινωνικές μεταβλητές - χαρακτηριστικά  του πληθυσμού   253

10.4. Πηγές δημογραφικών και κοινωνικών δεδομένων   253

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11

ΛΟΓΟΙ ΣΤΗ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ   256

11.1. Εισαγωγικά θέματα    256

11.2. Δείκτες διάρθρωσης του πληθυσμού    258

Α. Δείκτης Δημογραφικής Γήρανσης    258

Β. Δείκτης Αντικατάστασης   259

Γ. Δείκτης Κοινωνικών Βαρών    261

Δ. Δείκτης αναλογίας των φύλων  261

Ε. Μελέτη πληθυσμού κατά ηλικία και φύλο – Πυραμίδες πληθυσμού   262

11.3. Δείκτες υπολογισμού των δημογραφικών παραγόντων    267

Α. Ακαθάριστος ή Μεικτός Δείκτης (Συντελεστής)

Γεννητικότητας    267

Β. Γενικός Δείκτης Γονιμότητας   268

Γ. Ειδικοί κατά ομάδες ηλικιών δείκτες γονιμότητας και Ολικός

Δείκτης Γονιμότητας    269

Δ. Ακαθάριστος ή Μεικτός Δείκτης Θνησιμότητας    271

Ε. Ειδικός κατά ηλικία Δείκτης Θνησιμότητας    273

Στ. Δείκτης Βρεφικής Θνησιμότητας    276

Ζ. Ακαθάριστος Δείκτης Γαμηλιότητας  276

Η. Δείκτης Φυσικής Αύξησης του πληθυσμού   278

Θ. Ακαθάριστοι δείκτες μετανάστευσης   278

11.4. Δείκτες κατάστασης απασχόλησης του πληθυσμού   281

Α. Δείκτης Συμμετοχής του Εργατικού Δυναμικού (Οικονομικά Ενεργού Πληθυσμού) στο συνολικό πληθυσμό  283

Β. Δείκτης Απασχόλησης Πληθυσμού   284

Γ. Δείκτης Απασχόλησης Γυναικείου Πληθυσμού  285

Δ. Δείκτης Απασχόλησης Ανδρικού Πληθυσμού    285

Ε. Δείκτης Απασχόλησης Εργαζόμενων Μεγαλύτερων Ηλικιών   285

Στ. Δείκτης Απασχόλησης Εργαζόμενων Γυναικών

Μεγαλύτερων Ηλικιών    285

Ζ. Δείκτης Απασχόλησης Εργαζόμενων Ανδρών

Μεγαλύτερων Ηλικιών    285

Η. Δείκτης Ανεργίας    286

Θ. Δείκτης Ανεργίας Γ υναικών   287

I. Δείκτης Ανεργίας Ανδρών    287

11.5. Δείκτες Επιπέδου Εκπαίδευσης    287

Α. Δείκτης Επιπέδου εκπαίδευσης του πληθυσμού    288

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ    290

12.1. Περιγραφικά μέτρα της ηλικίας του πληθυσμού και των δημογραφικών συμβάντων   290

12.2. Η χρήση του γεωμετρικού μέσου για την εύρεση της μεταβολής του πληθυσμού  294

Επίλογος    297

Βιβλιογραφία