Γεώργιος Δ. Αργυρός

 

 

Εμπορικό Δίκαιο

 

A΄ Έκδοση

 

 

 

Εκδότης: Μπένου Ε.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Αριθμός σελίδων: 368

 

Κωδικός ISBN: 9789603591269

 

Διαστάσεις: 24 × 17 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: -

 

Έτος έκδοσης: 2017

 

 

 

 

 

 ► παρουσίαση

1. Ιστορική εξέλιξη

Το εμπορικό δίκαιο διαμορφώθηκε ως αυτόνομος κλάδος του δικαίου για πρώτη φορά στην Ιταλία το Μεσαίωνα προς εξυπηρέτηση των συναλλαγών της εποχής εκείνης. Το εμπορικό δίκαιο της εποχής εκείνης ήταν εθιμικό και άγραφο και ήταν δίκαιο των εμπόρων και όχι των συναλλαγών.

Πρώτη επίσημη επιστημονική επεξεργασία και κωδικοποίηση των κανόνων του εμπορικού δικαίου έγινε στη Γαλλία επί Λουδοβίκου του 14ου, όπου εκδόθηκαν δύο νομοθετήματα με τον τίτλο: «Ordonnance sur le commerce» (1673), που αφορούσε το χερσαίο εμπόριο και «Ordonnance sur la marine» (1681), που αφορούσε το θαλάσσιο εμπόριο.

Το 1807, επί εποχής Ναπολέοντα, εκδόθηκε ο Ναπολεόντειος Γαλλικός Εμπορικός Κώδικας (Code de Commerce), ο οποίος βασίσθηκε στα ανωτέρω νομοθετήματα και αποτέλεσε ένα από τα σπουδαιότερα νομοθετήματα του εμπορικού δικαίου. Ο Γαλλικός Εμπορικός Κώδικας, ο οποίος αποτελείτο από τέσσερα βιβλία, καθιέρωσε μια νέα αντίληψη στο εμπορικό δίκαιο, το οποίο έπαψε πλέον να είναι το δίκαιο των εμπόρων και μετατράπηκε σε δίκαιο του εμπορίου.

Ο Γαλλικός Εμπορικός Κώδικας επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την εμπορική νομοθεσία πολλών κρατών, όπως και της Ελλάδας, που αποτέλεσε τη βασική πηγή του ελληνικού εμπορικού δικαίου.

Εκτός από το Γαλλικό Εμπορικό Κώδικα ακολούθησαν και άλλες σημαντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, όπως είναι ο Ισπανικός Εμπορικός Κώδικας (Codigo di Commercio) του 1891, ο οποίος είναι και ο πρώτος που καθιέρωσε το εμπορικό μητρώο, ο Γερμανικός Εμπορικός Νόμος (Handelsgesetz¬buch) του 1897, ο οποίος θεώρησε το εμπορικό δίκαιο ως το δίκαιο του εμπόρου, ο Ιταλικός Αστικός Κώδικας (Codice Civile) του 1942, ο οποίος περιέχει κωδικοποίηση των αστικών και εμπορικών νόμων και θεωρεί το εμπορικό δίκαιο ως το δίκαιο της επιχείρησης.

2. Έννοια και αντικείμενο του εμπορικού δικαίου

Το εμπορικό δίκαιο είναι το τμήμα εκείνο του ιδιωτικού δικαίου, το οποίο περιλαμβάνει τους ειδικούς κανόνες που ρυθμίζουν τις εμπορικές βιοτικές σχέσεις. Ουσιαστικά, το εμπορικό δίκαιο είναι το δίκαιο που ρυθμίζει τη λειτουργία και τις σχέσεις που αναπτύσσονται στο εμπόριο.

Η έννοια του εμπορίου έχει δύο διαστάσεις: μια οικονομική και μια νομική. Η οικονομική διάσταση αναφέρεται στη διαμεσολάβηση στην κυκλοφορία των οικονομικών αγαθών1 από την παραγωγή στην κατανάλωση. Δηλαδή, στην οικονομική έννοια του εμπορίου περιλαμβάνονται όλες οι δραστηριότητες που έχουν ως αντικείμενο τη διαμεσολάβηση στην κυκλοφορία των οικονομικών αγαθών από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση. Δεν περιλαμβάνονται, ωστόσο, οι δραστηριότητες που έχουν σχέση με την παραγωγή των αγαθών και την κατανάλωσή τους.

Από την άλλη πλευρά, στη νομική έννοια του εμπορίου συμπεριλαμβάνονται, εκτός των δραστηριοτήτων που έχουν σχέση με τη διαμεσολάβηση στην κυκλοφορία των οικονομικών αγαθών (προϊόντων ή υπηρεσιών), και εκείνες που σχετίζονται με την επεξεργασία και μεταποίηση των αγαθών, δηλαδή τη βιομηχανία και τη βιοτεχνία 2. Συνεπώς, στο ελληνικό εμπορικό δίκαιο η έννοια του εμπορίου περιλαμβάνει το σύνολο των δραστηριοτήτων και σχέσεων, με τις οποίες πραγματοποιείται η κυκλοφορία των οικονομικών αγαθών από τον παραγωγό στον καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής μετατροπής της πρώτης ύλης σε χρήσιμα πράγματα 3. Στο σημείο αυτό, η νομική έννοια είναι ευρύτερη από την οικονομική έννοια. Ωστόσο, δεν περιλαμβάνεται κατά βάση, ο πρωτογενής κλάδος της οικονομίας, τα ακίνητα, καθώς και τα ελευθέρια επαγγέλματα, που περιλαμβάνονται στην οικονομική έννοια. Σε αυτό λοιπόν το σημείο, η νομική έννοια είναι στενότερη της οικονομικής έννοιας.

Χαρακτηριστικό στοιχείο που διακρίνει τις δραστηριότητες της διαμεσολάβησης στο εμπόριο είναι: ο κίνδυνος (ως απειλή κατά εννόμου συμφέροντος ή αγαθού) και η πρόθεση του κέρδους. Δηλαδή, αυτό που ενδιαφέρει στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι, αρκεί η συγκεκριμένη μεσολαβητική δραστηριότητα να έχει τη δυνατότητα να επιφέρει κάποια ζημία, ως επίσης, να έχει τη δυνατότητα να αποφέρει κάποιο εμπορικό κέρδος (ανεξάρτητα εάν το επιτύχει ή όχι).

3. Πηγές του εμπορικού δικαίου

Όπως προαναφέρθηκε, βασική πηγή του Εμπορικού Νόμου είναι ο Γαλλικός Εμπορικός Κώδικας, του οποίου το κείμενο στη γαλλική γλώσσα εισήχθη αυτούσιο στη χώρα μας με τις αποφάσεις των πρώτων Εθνοσυνελεύσεων Επιδαύρου (1822), Άστρους (1823) και Τροιζήνος (1827)4.

Επίσημη μετάφραση του Γαλλικού Εμπορικού Κώδικα εισήχθη με το Βασιλικό Διάταγμα της 19 Απριλίου/1 Μαΐου 1835 «περί Εμπορικού Νόμου», η οποία περιλάμβανε τα ήδη ισχύοντα τότε τρία πρώτα κεφάλαια του Γαλλικού Εμπορικού Κώδικα. Αργότερα δε αντικαταστάθηκε από το Βασιλικό Διάταγμα της 2/14 Μαΐου 1835 «περί αρμοδιότητας των εμποροδικείων», το οποίο περιείχε μόνο το τέταρτο κεφάλαιο του Γαλλικού Εμπορικού Κώδικα, το οποίο αφορά τις εμπορικές πράξεις και την εμπορική αρμοδιότητα και είχε καταργηθεί το 1830.

Σήμερα, ο Εμπορικός Νόμος περιέχει μόνο το μέρος του Γαλλικού Εμπορικού Κώδικα, που αφορά τις εμπορικές πράξεις και την εμπορική ιδιότητα. Ενώ, μια σειρά από μεταγενέστερα νομοθετήματα, που αφορούν και ρυθμίζουν τα ζητήματα των επιμέρους κλάδων του εμπορικού δικαίου (όπως π.χ. τα αξιόγραφα5, τις εταιρίες6, τις ασφαλίσεις 7, τον ανταγωνισμό 8, τη βιομηχανική ιδιοκτησία 9, τις τραπεζικές και χρηματιστηριακές συναλλαγές 10, την προστασία του καταναλωτή11, κ.λπ.), έχουν τροποποιήσει και συμπληρώσει σε μεγάλο βαθμό την ελληνική εμπορική νομοθεσία.

Δυστυχώς, ενιαία κωδικοποίηση της εμπορικής νομοθεσίας δεν έχει ακόμη συνταχθεί, απλά υπάρχουν κωδικοποιημένα νομοθετήματα μόνο για ορισμένους ειδικούς τομείς του εμπορικού δικαίου.

Άλλη πηγή του εμπορικού δικαίου αποτελούν οι διεθνείς συμβάσεις σε θέματα που αφορούν το εμπόριο και τις εμπορικές συναλλαγές, οι οποίες έχουν κυρωθεί από την Ελλάδα. Τέτοιες συμβάσεις μπορεί να είναι διμερείς, όπως FNC Treaties ή πολυμερείς, όπως η GATT, η GATS και η TRIPS.

Επίσης, σημαντικότατη πηγή της εμπορικής μας νομοθεσίας αποτελεί το Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ειδικότερα το Δίκαιο που αφορά την ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς, το οποίο έχει επηρεάσει κατά τρόπο ιδιαίτερα σημαντικό το εμπορικό δίκαιο 12.

Εκτός από τις γραπτές πηγές υπάρχουν και οι άγραφες πηγές, όπως είναι το εμπορικό έθιμο, το οποίο είναι μακρά και ομοιόμορφη συμπεριφορά στο εμπόριο με την πεποίθηση ότι είναι υποχρεωτική η τήρησή της από κανόνα δικαίου 13. Το έθιμο αποτελεί, όπως και ο νόμος, πρωτογενή πηγή δικαίου και έχει τη δυνατότητα να συμπληρώσει, τροποποιήσει ή καταργήσει γραπτό νόμο, αρκεί να μην είναι νόμος δημόσιας τάξης. Σήμερα δεν υπάρχουν πολλά εμπορικά έθιμα και αυτά που υπάρχουν είναι κατά το πλείστον τοπικά.

Τέλος, σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του εμπορικού δικαίου παίζουν οι εμπορικές συνήθειες, με τη μορφή των συναλλακτικών ηθών του εμπορίου, οι κανόνες δεοντολογίας, καθώς και οι γενικοί όροι των συναλλαγών.

Οι εμπορικές συνήθειες, οι οποίες διαφέρουν από τόπο σε τόπο, μολονότι συγχέονται με το έθιμο, διαφέρουν από αυτό, κατά το γεγονός ότι οι συναλλασσόμενοι που τις ακολουθούν δεν έχουν την πεποίθηση ότι είναι υποχρεωτική η εφαρμογή τους. Οι εμπορικές συνήθειες βοηθούν κατά την ερμηνεία των εμπορικών συναλλαγών από το δικαστή.

Στην Ελλάδα, όπως και σε άλλα κράτη, το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο φροντίζει για τη συλλογή και καταγραφή σε ιδιαίτερο βιβλίο των εμπορικών εθίμων και συνηθειών.

Οι γενικοί όροι των συναλλαγών, είναι έντυποι όροι «προκατασκευασμένοι» από τις επιχειρήσεις και περιέχονται σε εμπορικές συμβάσεις για μαζικές συναλλαγές 14.

Οι γενικοί όροι συναλλαγών, λόγω της συνεχούς επανάληψής τους, έχουν διαμορφώσει πλέον μια κατηγορία τυποποιημένων συμβάσεων, και ως εκ τούτου επιδρούν στη διαμόρφωση του εμπορικού δικαίου15.

4. Η σχέση του Εμπορικού Δικαίου με το Αστικό Δίκαιο

Το αστικό δίκαιο, ειδικότερα δε το ενοχικό δίκαιο, αποτέλεσε τη πηγή προέλευσης και τη βάση της εξέλιξης του εμπορικού δικαίου. Στην προκειμένη περίπτωση, η ανάπτυξη του εμπορικού δικαίου ως ειδικού κλάδου δικαίου προήλθε από την αναγκαιότητα να δημιουργηθούν ρυθμίσεις, που επιτρέπουν στους φορείς της επιχειρηματικής δραστηριότητας, από τη μια πλευρά, μεγαλύτερη ταχύτητα και ευελιξία στη λήψη αποφάσεων και, από την άλλη πλευρά, μεγαλύτερη ασφάλεια και αυστηρότητα στην εκτέλεση αυτών.

Με βάση λοιπόν την ιδιαίτερη αυτή σχέση που έχουν τα δύο δίκαια μεταξύ τους, αντιμετωπίζονται ως ειδικό προς γενικό. Δηλαδή, το εμπορικό δίκαιο λειτουργεί ως ειδικό σε σχέση με το αστικό δίκαιο που θεωρείται ως γενικό. Αυτό σημαίνει ότι σε μια σχέση εμπορικού χαρακτήρα έχουν πρωτίστως εφαρμογή οι διατάξεις του εμπορικού δικαίου και, εάν είναι αναγκαίο, εφαρμόζονται συμπληρωματικά οι διατάξεις του αστικού δικαίου.

5. Η διάρθρωση του εμπορικού δικαίου σε επί μέρους κλάδους

Το περιεχόμενο του εμπορικού δικαίου είναι ευρύτατο, δεδομένου ότι καλύπτει ρυθμιστικά έναν ιδιαίτερα εκτενή χώρο δραστηριοτήτων. Μάλιστα, η στενή σχέση του εμπορικού δικαίου με την οικονομική δραστηριότητα, καθιστά απαραίτητη τη συνεχή εξέλιξή και επέκτασή του, ώστε να είναι δυνατόν να παρακολουθήσει την εξέλιξή της. Επιπλέον, δεδομένου ότι ο κάθε κλάδος οικονομικής δραστηριότητας έχει το ιδιαίτερο ρυθμιστικό πλαίσιο που αρμόζει στις ανάγκες του, καθίσταται αναγκαία η διάκριση του εμπορικού δικαίου σε επί μέρους κλάδους, ώστε να εξυπηρετηθεί καλύτερα η ερμηνεία και εφαρμογή των σχετικών κανόνων.

Συγκεκριμένα, το εμπορικό δίκαιο διακρίνεται στους παρακάτω τομείς:

* Στο Γενικό Μέρος, το οποίο συμπεριλαμβάνει τις θεμελιώδεις ρυθμίσεις που αφορούν το καθεστώς των εμπορικών πράξεων, του εμπόρου και της οργάνωσης του εμπορικού επαγγέλματος. Επιπλέον, περιλαμβάνονται και οι βασικές διατάξεις που ρυθμίζουν τις ειδικές εμπορικές συμβάσεις της σύγχρονης οικονομίας.

* Στο Δίκαιο των Αξιογράφων, το οποίο ρυθμίζει μια κατηγορία ιδιόρρυθμων εγγράφων, που χρησιμοποιούνται στις εμπορικές συναλλακτικές σχέσεις ως μέσα πληρωμής, πίστωσης, ασφάλειας, κλπ.

* Στο Δίκαιο του Ανταγωνισμού, το οποίο έχει ως σκοπό να διατηρεί την εύ-ρυθμη λειτουργία της αγοράς ως το μηχανισμό της βέλτιστης κατανομής των πόρων και να παρεμβαίνει διορθωτικά στην περίπτωση που προκληθούν ανωμαλίες σ’ αυτήν τη λειτουργία της, λόγω οιωνδήποτε τεχνητών επιδράσεων.

* Στο Δίκαιο Προστασίας του Καταναλωτή, του οποίου οι ρυθμίσεις έχουν ως στόχο την αποκατάσταση της «ασυμμετρίας» που υπάρχει στην αγορά μεταξύ του οικονομικού φορέα, από τη μια πλευρά, και του καταναλωτή, από την άλλη.

* Στο Δίκαιο της Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, το οποίο περιέχει διατάξεις που ρυθμίζουν την έννοια και την προστασία των διακριτικών γνωρισμάτων μιας επιχείρησης, καθώς και της ευρεσιτεχνίας.

* Στο Δίκαιο των Εμπορικών Εταιριών, το οποίο ρυθμίζει τη σύσταση, λειτουργία και οργάνωση των φορέων της επιχειρηματικής δράσης.

* Στο Ασφαλιστικό Δίκαιο, το οποίο ρυθμίζει την οικονομική δραστηριότητα που έχει ως αντικείμενο την αντιμετώπιση και κάλυψη ενδεχόμενων μελλοντικών κινδύνων.

* Στο Τραπεζικό και Χρηματιστηριακό Δίκαιο, το οποίο περιέχει διατάξεις που ρυθμίζουν τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, καθώς και την οργάνωση και λειτουργία των φορέων τους.

* Στο Πτωχευτικό Δίκαιο, το οποίο περιέχει ρυθμίσεις που αφορούν την εμπορική αφερεγγυότητα.

* Στο Ναυτικό Δίκαιο, το οποίο ρυθμίζει κυρίως τις σχέσεις που δημιουργούνται από τη θαλάσσια εμπορία.

Στο παρόν βιβλίο αναλύονται κατά τρόπο συστηματικό οι σημαντικότερες έννοιες του Εμπορικού Δικαίου και ειδικότερα του Γενικού Μέρους, του Δικαίου του Ανταγωνισμού και της Προστασίας του Καταναλωτή, του Δικαίου της Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, του Δικαίου των Αξιογράφων, καθώς και του Δικαίου των Εμπορικών Εταιριών. Η επιλογή της ύλης δεν είναι αυθαίρετη, αλλά έχει ως βάση εκκίνησης την ιστορικότητα, που διακρίνει ιδιαίτερα το Γενικό Μέρος, τη συνάφεια που έχουν οι κλάδοι του εμπορικού δικαίου που αποτελούν το αντικείμενο αυτού του βιβλίου, και ιδιαίτερα του Δικαίου του Ανταγωνισμού, του Δικαίου της Προστασίας του Καταναλωτή και του Δικαίου της Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, οι οποίοι έχουν ως επίκεντρο της ρυθμιστικής τους δράσης την αγορά και τέλος, τη γενική και οριζόντια μορφή των ρυθμίσεων.

Έτσι λοιπόν οι ενότητες στο βιβλίο διαρθρώνονται ως ακολούθως:

Στην πρώτη ενότητα εξετάζεται το Γενικό Μέρος του εμπορικού δικαίου, στο οποίο συζητείται το ρυθμιστικό πλαίσιο των εμπορικών πράξεων και των εμπόρων, καθώς και των σημαντικότερων και σύγχρονων εμπορικών συμβάσεων. Στην δεύτερη ενότητα συζητούνται οι διατάξεις που ρυθμίζουν τα αξιόγραφα. Στην τρίτη ενότητα αναλύονται οι ρυθμίσεις που αφορούν τον ανταγωνισμό – ελεύθερο και αθέμιτο. Στην τέταρτη ενότητα συζητείται όλο το πλέγμα των διατάξεων που αφορούν τη βιομηχανική ιδιοκτησία. Στην πέμπτη ενότητα εξετάζεται το ρυθμιστικό πλαίσιο της προστασίας του καταναλωτή και ειδικότερα τα διακριτικά γνωρίσματα και την ευρεσιτεχνία. Τέλος, στην έκτη ενότητα αναλύεται το ρυθμιστικό πλαίσιο που αφορά τις εμπορικές εταιρίες.

Γεώργιος Αργυρός

Ιανουάριος 2017

 

 ► περιεχόμενα

 

Γενική εισαγωγή   21

MEPOΣ ΠΡΩΤΟ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ – ΕΜΠΟΡΟΙ – ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Εμπορικές Πράξεις   27

1. Εισαγωγικά   27

2. Συστήματα προσδιορισμού της εμπορικότητας   27

3. Έκταση εφαρμογής του εμπορικού δικαίου    29

4. Έννοια της εμπορικής πράξης    29

5. Διακρίσεις των εμπορικών πράξεων    30

6. Πράξεις που εξαιρούνται της εμπορικότητας     31

7. Πρωτότυπα (αντικειμενικά) εμπορικές πράξεις    32

7.1. Πρωτότυπα εμπορικές πράξεις του χερσαίου εμπορίου    32

7.1.1. Αγορά προς μεταπώληση    33

7.1.2. Επιχείρηση προμήθειας    35

7.1.3. Επιχείρηση χειροτεχνίας    36

7.1.4. Επιχείρηση παραγγελίας    39

7.1.5. Επιχείρηση πρακτορείας    40

7.1.6. Επιχείρηση μετακόμισης (μεταφοράς)    41

7.1.7. Επιχείρηση πλειστηριάσεων   42

7.1.8. Επιχείρηση δημοσίων θεαμάτων    42

7.1.9. Κολλυβιστικές και τραπεζικές εργασίες και χρηματική αποστολή   43

7.1.10. Επιχείρηση μεσιτείας   43

7.1.11. Πράξεις επί συναλλαγματικών    44

7.1.12. Χρηματιστηριακές συναλλαγές    44

7.1.13. Σύμβαση τραπεζικής ενέγγυας πίστωσης   45

7.1.14. Οι αξιώσεις από τον αθέμιτο ανταγωνισμό    45

7.2. Πρωτότυπα εμπορικές πράξεις του θαλάσσιου εμπορίου    46

7.3. Αναλογικά πρωτότυπα εμπορικές πράξεις    47

8. Παράγωγα εμπορικές πράξεις   47

8.1. Παράγωγα εξ υποκειμένου εμπορικές πράξεις    48

8.2. Παράγωγα εξ αντικειμένου εμπορικές πράξεις    49

9. Συνέπειες της εμπορικότητας της πράξης    49

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ο Έμπορος    51

1. Απόκτηση της εμπορικής ιδιότητας   51

1.1. Έμπορος κατά το ουσιαστικό σύστημα   51

1.2. Έμπορος κατά το τυπικό σύστημα   54

1.3. Ειδικές περιπτώσεις απόκτησης ή μη της εμπορικής ιδιότητας και άσκησης της εμπορίας   54

1.3.1. Μικρέμποροι    54

1.3.2. Κρυπτόμενος έμπορος    55

1.3.3. Κατά φαινόμενο έμπορος    56

1.3.4. Εμφανής και αφανής εταίρος   56

1.3.5. Ομόρρυθμος εταίρος    56

2. Εμπορική ικανότητα   57

3. Περιορισμοί και ασυμβίβαστα   58

4. Έναρξη της εμπορικής ιδιότητας   59

5. Λήξη της εμπορικής ιδιότητας    60

6. Συνέπειες της εμπορικής ιδιότητας    61

7. Εμπορική επιχείρηση   62

7.1. Η έννοια της επιχείρησης   62

7.2. Μεταβίβαση της επιχείρησης   62

8. Τα εμπορικά βιβλία   63

8.1. Εμπορικά βιβλία του Εμπορικού Νόμου    63

8.2. Τρόπος τήρησης των εμπορικών βιβλίων    64

8.3. Αποδεικτική δύναμη των εμπορικών βιβλίων    65

8.4. Ανακοίνωση και εμφάνιση των εμπορικών βιβλίων   66

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Εμπορικές συμβάσεις της σύγχρονης οικονομίας    67

1. Εμπορική πώληση   67

2. Σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας    69

3. Σύμβαση εμπορικής διανομής   72

4. Σύμβαση δικαιόχρησης (franchising)    74

5. Χρηματοδοτική μίσθωση (Leasing)    76

6. Σύμβαση πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring)    78

7. Η σύμβαση πώλησης επιχειρηματικών απαιτήσεων (forfaiting)   79

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΞΙΟΓΡΑΦΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Έννοια και Είδη Αξιογράφων    81

1. Έννοια    81

2. Είδη αξιογράφων   82

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Συναλλαγματική   85

1. Έννοια και χαρακτηριστικά της συναλλαγματικής    85

2. Τυπικά στοιχεία και ρήτρες της συναλλαγματικής    86

3. Είδη συναλλαγματικής   90

4. Μεταβίβαση της συναλλαγματικής   91

5. Αποδοχή της συναλλαγματικής    93

6. Πληρωμή της συναλλαγματικής    94

7. Αναγωγή και διαμαρτυρικό   95

8. Τριτεγγύηση    96

9. Παραγραφή – αδικαιολόγητος πλουτισμός    96

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Γραμμάτιο σε διαταγή   99

1. Έννοια    99

2. Τυπικά στοιχεία του γραμμάτιου σε διαταγή   99

3. Διαφορές του γραμμάτιου σε διαταγή και της συναλλαγματικής   100

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Επιταγή   101

1. Έννοια    101

2. Τα τυπικά στοιχεία της επιταγής    102

3. Διαφορές επιταγής και συναλλαγματικής    103

4. Μεταβίβαση της επιταγής    104

5. Εμφάνιση και πληρωμή της επιταγής    105

6. Ανάκληση της επιταγής   109

7. Αναγωγή    110

8. Παραγραφή και αδικαιολόγητος πλουτισμός   111

9. Είδη επιταγής   112

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ    115

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ελεύθερος Ανταγωνισμός   117

1. Εισαγωγή    117

2. Έννοια της επιχείρησης    118

3. Η σχετική αγορά    121

4. Η απαγόρευση των αντιανταγωνιστικών συμπράξεων   122

4.1. Συμφωνίες, αποφάσεις, εναρμονισμένη πρακτική   123

4.1.1. Συμφωνίες    123

4.1.2. Αποφάσεις   124

4.1.3. Εναρμονισμένη πρακτική   125

4.2. Προϋποθέσεις απαγορευμένης σύμπραξης   126

4.3. Συμφωνίες ήσσονος σημασίας    128

4.4. Οι εξαιρέσεις της απαγόρευσης των συμπράξεων   130

4.5. Συνέπειες της παραβίασης του Άρθρου 1 Ν. 3959/2011    131

5. Καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης   132

5.1. Δεσπόζουσα θέση    133

5.1.1. Συλλογική δεσπόζουσα θέση   135

5.2. Καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης    136

6. Έλεγχος συγκεντρώσεων επιχειρήσεων    138

6.1. Πότε υπάρχει συγκέντρωση    138

6.2. Προληπτικός έλεγχος   140

6.3. Διαδικασία προληπτικού ελέγχου και αξιολόγηση συμβατότητας   140

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Αθέμιτος Ανταγωνισμός    143

1. Εισαγωγή   143

2. Η γενική ρήτρα   143

3. Κατηγορίες αθέμιτων ανταγωνιστικών πράξεων    146

3.1. Πράξεις προσέλκυσης πελατείας   146

3.2. Πράξεις παρεμπόδισης    148

3.3. Πράξεις εκμετάλλευσης ξένης φήμης και οργάνωσης   149

3.4. Πράξεις προβαδίσματος μέσω παράβασης νόμου   150

3.5. Πράξεις διακινδύνευσης της αγοράς   150

4. Ειδικότερες πράξεις παράνομου ανταγωνισμού   151

4.1. Παραπλανητική και ανακριβής διαφήμιση   151

4.2. Ψευδής αναγγελία εκποίησης εμπορευμάτων από πτώχευση    153

4.3. Αναγγελία εκποίησης εμπορευμάτων λόγω διάλυσης καταστήματος    153

4.4. Παράλειψη νόμιμης σήμανσης    156

4.5. Εμπορική δυσφήμιση   156

4.6. Προσβολή ξένων διακριτικών γνωρισμάτων   156

4.7. Προσβολή ξένων απορρήτων   155

5. Καταχρηστική εκμετάλλευση σχέσης οικονομικής εξάρτησης     155

6. Έννομη προστασία   156

7. Σύναψη συμβάσεων κατά το σύστημα της χιονοστιβάδας   156

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΑΫΛΑ ΑΓΑΘΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Εμπορική Επωνυμία και Διακριτικός Τίτλος   159

1. Εμπορική επωνυμία   159

1.1. Αρχές που διέπουν την εμπορική επωνυμία    159

1.2. Κτήση και απώλεια του δικαιώματος χρήσης της εμπορικής επωνυμίας    160

1.3. Μεταβίβαση της εμπορικής επωνυμίας   161

1.4. Προστασία της εμπορικής επωνυμίας   161

2. Διακριτικός τίτλος   162

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Σήμα    163

1. Έννοια    163

2. Δεν μπορούν να κατατεθούν ως σήματα    164

3. Διαδικασία καταχώρησης   169

4. Χρόνος έναρξης και λήξης του δικαιώματος στο σήμα    170

5. Περιεχόμενο του δικαιώματος στο σήμα – έκταση προστασίας   171

6. Απώλεια του δικαιώματος στο σήμα    173

6.1. Παραίτηση   173

6.2. Διαγραφή του σήματος   174

7. Μεταβίβαση του σήματος   175

8. Άδεια χρήσης του σήματος   176

9. Προστασία του σήματος    177

10. Συλλογικό σήμα   178

11. Το ευρωπαϊκό σήμα   178

12. Σήμα ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών    179

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Ευρεσιτεχνία    181

1. Έννοια – Εφεύρεση   181

2. Δικαίωμα απόκτησης διπλώματος ευρεσιτεχνίας   183

3. Διαδικασία χορήγησης διπλώματος ευρεσιτεχνίας    184

4. Το περιεχόμενο του δικαιώματος ευρεσιτεχνίας   185

5. Μεταβίβαση του δικαιώματος και παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης 186

5.1. Μεταβίβαση του δικαιώματος    186

5.2. Παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης    186

5.2.1. Παραχώρηση συμβατικών αδειών εκμετάλλευσης   186

5.2.2. Παραχώρηση μη συμβατικής άδειας   186

6. Απώλεια του δικαιώματος    187

7. Προστασία του δικαιούχου του δικαιώματος ευρεσιτεχνίας   188

8. Πιστοποιητικό υποδείγματος χρησιμότητας    188

ΜΕΡΟΣ ΠEMΠTO ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ    191

1. Οι έννοιες «καταναλωτής» - «προμηθευτής»    192

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Γενικοί Όροι των Συναλλαγών   195

1. Έννοια των γενικών όρων των συναλλαγών   195

2. Προϋποθέσεις ισχύος και ερμηνεία των ΓΟΣ   196

3. Καταχρηστικοί όροι   198

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος και από απόσταση    201

1. Εννοιολογικά στοιχεία   201

2. Μηχανισμός προστασίας του καταναλωτή    203

2.1. Υποχρέωση προσυμβατικής πληροφόρησης    203

2.2. Δικαίωμα υπαναχώρησης   205

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Διαφήμιση και αθέμιτες εμπορικές πρακτικές   209

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ   209

1. Συγκριτική διαφήμιση   209

2. Άμεση διαφήμιση   210

3. Αθέμιτες εμπορικές πρακτικές    211

3.1. Η γενική ρήτρα   212

3.2. Ειδικές ρήτρες    214

3.3. Η «μαύρη λίστα» των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών   216

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Η προστασία της υγείας και ασφάλειας των καταναλωτών   219

Εισαγωγικά   219

4.1. Υγεία και ασφάλεια των καταναλωτών    219

4.1.1. Η γενική επιταγή και το τεκμήριο ασφάλειας   220

4.1.2. Οι ειδικές υποχρεώσεις των οικονομικών φορέων    224

4.2. Η ευθύνη του παραγωγού ελαττωματικών προϊόντων   227

4.2.1. Η έννοια του «παραγωγού» και του «προϊόντος»   228

4.2.2. Η έννοια του «ελαττώματος» και της ζημίας   229

4.2.3. Απαλλαγή από την ευθύνη, παραγραφή και απόσβεση    229

ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ   233

1. Εννοιολογικά στοιχεία   233

2. Διακρίσεις εμπορικών εταιριών    234

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ομόρρυθμη Εταιρία (Ο.Ε.)    235

1. Ορισμός   235

2. Σύσταση της ομόρρυθμης εταιρίας   235

2.1. Εταιρική σύμβαση   235

2.2. Δημοσιότητα     236

2.3. Έλλειψη διατυπώσεων δημοσιότητας   237

3. Επωνυμία της εταιρίας    237

4. Εταιρικό κεφάλαιο    238

5. Ευθύνη των εταίρων   239

6. Εσωτερικές σχέσεις   241

7. Διαχείριση – εκπροσώπηση της εταιρίας    241

8. Μεταβολές στα πρόσωπα των εταίρων   245

8.1. Έξοδος εταίρου   245

8.2. Αποκλεισμός εταίρου   245

8.3. Δικαιώματα και υποχρεώσεις εξερχόμενου και αποκλειόμενου εταίρου   246

9. Λύση και εκκαθάριση της εταιρίας    247

9.1. Λύση της εταιρίας   247

9.2. Εκκαθάριση της εταιρίας    247

9.3. Αναβίωση της εταιρίας    248

10. Μετατροπή   249

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ετερόρρυθμη Εταιρία (Ε.Ε.)    251

1. Ορισμός – Βασικά χαρακτηριστικά    251

2. Δικαιώματα και υποχρεώσεις του ετερόρρυθμου εταίρου   252

2.1. Δικαιώματα ετερόρρυθμου εταίρου   252

2.2. Υποχρεώσεις του ετερόρρυθμου εταίρου   253

2.3. Η ευθύνη του ετερόρρυθμου εταίρου   253

3. Λύση της εταιρίας    255

4. Μετατροπή της ετερόρρυθμης εταιρίας   255

4.1. Mετατροπή της ετερόρρυθμης εταιρίας σε ομόρρυθμη εταιρία   255

4.2. Μετατροπή της εταιρίας περιορισμένης ευθύνης σε ετερόρρυθμη εταιρία   256

5. Ετερόρρυθμη κατά μετοχές εταιρία    256

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Αφανής Εταιρία   257

1. Ορισμός   257

2. Βασικά χαρακτηριστικά   257

3. Περιουσία της εταιρίας    258

4. Δικαιώματα και υποχρεώσεις του αφανούς εταίρου    259

4.1. Δικαιώματα του αφανούς εταίρου   259

4.2. Υποχρεώσεις του αφανούς εταίρου   259

5. Λύση και εκκαθάριση της εταιρίας    260

6. Πτώχευση του εμφανούς εταίρου    260

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ανώνυμη Εταιρία (Α.Ε.)   261

1. Ορισμός – Νομικό πλαίσιο    261

2. Σύσταση ανώνυμης εταιρίας   261

2.1. Το καταστατικό της εταιρίας   261

2.2. Έγκριση του καταστατικού   262

2.3. Δημοσιότητα της ανώνυμης εταιρίας   263

2.4. Υπό σύσταση ανώνυμη εταιρία   263

2.5. Ελαττωματική σύσταση ανώνυμης εταιρίας   264

3. Το μετοχικό κεφάλαιο   265

3.1. Σχηματισμός του μετοχικού κεφαλαίου   265

3.2. Κάλυψη και καταβολή του μετοχικού κεφαλαίου   266

3.3. Αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου   267

3.4. Μείωση του μετοχικού κεφαλαίου   271

4. Η μετοχή    272

4.1. Η αξία της μετοχής   272

4.2. Σύσταση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί μετοχών   274

4.3. Είδη μετοχών   275

4.3.1. Ονομαστικές και ανώνυμες μετοχές   275

4.3.2.  Προνομιούχες μετοχές    275

4.3.3.  Άυλες μετοχές    276

4.3.4.  Μετοχές επικαρπίας   276

4.4. Μεταβίβαση μετοχών    277

4.5. Απόκτηση μετοχών από την ίδια την εταιρία    278

4.6. Εισαγωγή μετοχών στο Χρηματιστήριο    280

4.6.1.  Εισαγωγή μετοχών στη γενική κατηγορία διαπραγμάτευσης    280

4.6.2.  Εισαγωγή μετοχών στην εναλλακτική αγορά    281

5. Ομολογία   281

6. Ιδρυτικοί τίτλοι   282

7. Αποθεματικά   282

8. Μετοχική σχέση   283

8.1. Τα δικαιώματα των μετόχων   284

8.2. Δικαιώματα μειοψηφίας    285

8.3. Δικαιώματα μειοψηφίας   286

8.3.1.  Δικαιώματα μειοψηφίας με βάση το καταβεβλημένο μετοχικό κεφάλαιο    286

8.3.1.1. Δικαιώματα «μεγάλης μειοψηφίας»   286

8.3.1.2. Δικαιώματα «μικρής μειοψηφίας»    288

8.3.2.  Δικαιώματα μειοψηφίας με βάση το εκπροσωπούμενο μετοχικό κεφάλαιο στη Γενική Συνέλευση   290

8.3.3.  Δικαίωμα εξαγοράς των μετοχών της μειοψηφίας    291

8.3.3.1. Εξαγορά των μετοχών της μειοψηφίας από την εταιρία   291

8.3.2.2. Εξαγορά των μετοχών της μειοψηφίας από τον πλειοψηφούντα μέτοχο   292

9. Τα όργανα της εταιρίας   293

9.1. Η Γενική Συνέλευση (Γ.Σ.)    293

9.1.1.  Είδη Γενικών Συνελεύσεων   295

9.1.1.1. Τακτική και έκτακτη Γενική Συνέλευση    295

9.1.1.2. Συνήθης και εξαιρετική – καταστατική Γενική Συνέλευση   295

9.1.1.3. Γενική Συνέλευση όλων των μετόχων και ειδική Γενική Συνέλευση των προνομιούχων μετόχων   296

9.1.2.  Σύγκληση – συγκρότηση της Γενικής Συνέλευσης   296

9.1.3.  Λήψη αποφάσεων στη Γενική Συνέλευση    299

9.1.4.  Ελαττωματικότητα των αποφάσεων της Γενικής Συνέλευσης    304

9.1.4.1. Ακυρώσιμες αποφάσεις    304

9.1.4.2. Άκυρες αποφάσεις    306

9.1.4.3. Ανυπόστατες αποφάσεις   307

9.2. Το Διοικητικό Συμβούλιο   308

9.2.1.  Συγκρότηση του Διοικητικού Συμβουλίου   308

9.2.2.  Σχέσεις εταιρίας και Διοικητικού Συμβουλίου    312

9.2.2.1. Αμοιβή των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου   312

9.2.2.2. Υποχρέωση πίστεως    313

9.2.2.3. Απαγόρευση σύναψης ορισμένων συμβάσεων μεταξύ εταιρίας και μελών του Διοικητικού Συμβουλίου    314

9.2.3.  Σύγκληση και λήψη αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου   315

9.2.4.  Αρμοδιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου    317

9.2.5.  Ευθύνη των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου   319

9.3. Ελεγκτές   322

10. Λύση της εταιρίας   322

11. Εκκαθάριση    324

12. Αναβίωση της εταιρίας   324

13. Μετασχηματισμοί Ανωνύμων Εταιριών    325

13.1. Μετατροπή   325

13.2. Συγχώνευση    325

13.3. Διάσπαση Ανωνύμων Εταιριών    327

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Εταιρία Περιορισμένης Ευθύνης (Ε.Π.Ε.)   329

1. Έννοια   329

2. Σύσταση της εταιρίας    329

2.1. Εταιρική σύμβαση – καταστατικό   329

2.2. Καταβολή εισφορών   330

2.3. Δημοσιότητα   330

2.4. Υπό σύσταση Εταιρία Περιορισμένης Ευθύνης   331

2.5. Ακυρότητα σύστασης της εταιρίας   331

3. Εταιρικό κεφάλαιο    332

3.1. Αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου    334

3.2. Μείωση του εταιρικού κεφαλαίου    334

4. Σχέση εταίρων και εταιρίας   335

4.1. Δικαιώματα εταίρων   335

4.2. Δάνεια εταίρων προς την εταιρία   336

4.3. Έξοδος και αποκλεισμός εταίρου   337

5. Όργανα της Εταιρίας Περιορισμένης Ευθύνης    338

5.1. Η Συνέλευση των Εταίρων   338

5.2. Οι Διαχειριστές   340

6. Λύση – Εκκαθάριση   342

6.1. Λόγοι λύσης   342

6.2. Εκκαθάριση    343

7. Μονοπρόσωπη Εταιρία Περιορισμένης Ευθύνης    344

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρία (Ι.Κ.Ε.)   345

1. Έννοια – Βασικά χαρακτηριστικά    345

2. Σύσταση της εταιρίας    345

2.1. Εταιρική σύμβαση (καταστατικό)   345

2.2. Καταβολή εισφορών – Εταιρικό κεφάλαιο    346

2.3. Δημοσιότητα    349

3. Ακυρότητα της εταιρίας    349

4. Ευθύνη των ιδρυτών    350

5. Εταιρικά μερίδια    350

6. Όργανα της Ιδιωτικής Κεφαλαιουχικής Εταιρίας    351

6.1. Η Συνέλευση των Εταίρων   351

6.2. Ο Διαχειριστής   354

7. Είσοδος, έξοδος και αποκλεισμός εταίρου   357

8. Ετήσιες οικονομικές καταστάσεις   358

9. Μετατροπή   359

10. Λύση και εκκαθάριση   360

10.1. Λύση   360

10.2. Εκκαθάριση    361

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία   363