Βασίλης Παπαδάκης

 

Επίκαιρα Θέματα Στρατηγικής των Επιχειρήσεων

 

Β΄ Έκδοση

 

 

 

Εκδότης: Μπένου Ε.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Αριθμός σελίδων: 616

 

Κωδικός ISBN: 978-960-359-138-2

 

Διαστάσεις: 24 × 17 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: 77121044

 

 

Έτος έκδοσης: 2

 

 

 ► παρουσίαση

To βιβλίο αυτό ως ιδέα ξεκίνησε πριν από περίπου 15 χρόνια. Τότε, μέσω της διδασκαλίας μου τόσο στα προπτυχιακά, όσο και στα μεταπτυχιακό προγράμματα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών διαπίστωσα την ανάγκη για τη διδασκαλία πιο εξειδικευμένων θεμάτων στρατηγικής. Πολλοί από τους φοιτητές μου συχνά ζητούσαν αυτό που χαρακτηριστικά ονόμαζαν “κάτι παραπάνω από τον Porter”.

Στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών η διδασκαλία του βασικού μαθήματος της Στρατηγικής έχει ξεκινήσει από τον καθηγητή κ. Λιούκα από τα μέσα κιόλας της δεκαετίας του 1980. Από τότε μέχρι σήμερα πολλά ελληνόγλωσσα βιβλία στρατηγικής γράφτηκαν ή/και ξενόγλωσσα μεταφράστηκαν στα ελληνικά. Η δική μου η συμβολή στο αντικείμενο ήταν η δημιουργία των δύο βασικών μου βιβλίων Στρατηγικής: Του Τόμου Α’ που πραγματεύεται τη βασική Θεωρία της Στρατηγικής και του Τόμου Β’ ο οποίος περιλαμβάνει μεγάλες σε μέγεθος μελέτες περιπτώσεων γνωστών επιχειρήσεων.

Όμως, ακόμα και σήμερα δεν υπάρχει κανένα ελληνόγλωσσο “προχωρημένο” βιβλίο στρατηγικής. Η αναγκαιότητα αυτή άρχισε σιγά-σιγά να μορφοποιείται στο μυαλό μου. Χρειάστηκαν περισσότερα από πέντε χρόνια και πάρα πολλές προσπάθειες βελτίωσης των αρχικών κειμένων μέχρι να δημιουργηθεί η πρώτη έκδοση των ’Επίκαιρων Θεμάτων Στρατηγικής των Επιχειρήσεων’ το 2009. Περίπου μια δεκαετία μετά παρουσιάζεται η παρούσα 2η , σημαντικά διαφοροποιημένη, έκδοση.

Τρεις είναι οι Βασικοί στόχοι-φιλοδοξίες της δεύτερης έκδοσης:

1. Να προσφέρει στους φοιτητές αλλά και τα στελέχη της διοίκησης επιχειρήσεων ένα βιβλίο το οποίο να παρουσιάζει συνοπτικά ορισμένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα που απασχολούν σήμερα τη στρατηγική των επιχειρήσεων. Ο στόχος αυτός ενδεχομένως να ακούγεται υπερβολικός, αλλά δεν είναι.

Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν εκατοντάδες εξαιρετικά βιβλία για επιμέρους πολύ ενδιαφέροντα θέματα στρατηγικής των επιχειρήσεων (πχ διοίκηση στρατηγικών αλλαγών, στρατηγική καινοτομία, στρατηγική μίμησης, στρατηγική γαλάζιων ωκεανών, συστάδες επιχειρήσεων, συν-ανταγωνισμός, έλεγχος επιχειρηματικών μονάδων από το εταιρικό κέντρο, εταιρική διακυβέρνηση, εξαγορές/συγχωνεύσεις κλπ.). Όμως, δεν υπάρχει κανένα βιβλίο το οποίο να ενσωματώνει πολλά από αυτά τα επίκαιρα θέματα και να προσφέρει στον αναγνώστη μια συνοπτική αλλά ολοκληρωμένη και κατανοητή εικόνα τόσο της θεωρίας όσο και της πρακτικής. To κενό αυτό φιλοδοξεί να καλύψει το παρόν βιβλίο.

2.  Να καλύψει στον καλύτερο δυνατό βαθμό τη διεθνή βιβλιογραφία-αρθρογραφία στα επιμέρους αντικείμενα που πραγματεύεται. Μάλιστα η βιβλιογραφία του παρόντος μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο οδηγό σε φοιτητές ή/και στελέχη που επιθυμούν να εμβαθύνουν σε κάποιο από τα επιμέρους θέματα που πραγματεύεται το βιβλίο. Όλα τα κεντρικά κεφάλαια της δεύτερης έκδοσης είναι ριζικά διαφοροποιημένα σε σχέση με την πρώτη έκδοση. Νέες τεχνικές έχουν ενσωματωθεί', νέες μελέτες περιπτώσεων έχουν αναπτυχθεί'. Τέλος έχει επικαιροποιηθεί σημαντικά η αντίστοιχη βιβλιογραφία.

3.  Να συνδέσει τη θεωρία με την πράξη. Στο βιβλίο υπάρχει μια πλειάδα μικρών μελετών περιπτώσεων οι οποίες εντάσσονται στα επιμέρους κεφάλαια. Επίσης, στο δεύτερο τμήμα του παρόντος βιβλίου υπάρχουν και μεγάλες σε μέγεθος μελέτες περιπτώσεων, οι οποίες εμβαθύνουν στα θέματα που καλύπτονται στα επιμέρους κεφάλαια.

Τα θέματα που πραγματεύεται το παρόν βιβλίο είναι:

Μέρος 1°: Θεωρία

Κεφάλαιο 1: Νεότερες απόψεις για τη Στρατηγική. Τι δημιουργήθηκε μετά τον Michael Porter; Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες συνεισφορές στη στρατηγική την τελευταία εικοσαετία. Χαρακτηριστικά αναλύονται: η στρατηγική των γαλάζιων ωκεανών (blue ocean strategy) των Kim and Mauborgne, το επιχειρηματικό μοντέλο (του Gary Hamel), ο καμβάς τον Επιχειρηματικού μοντέλου -Business Model Canvas (του Alexander Ostenwalder), τα Επιχειρηματικά οικοσυστήματα - Business Ecosystems, (του J. Moore), οι Κλαδικές Συναθροίσεις (Industry Clusters), η Θεωρία τον Συν-ανταγωνισμού (co-opetition) των Brendenburger & Nalebuf, η Στρατηγική τον Τζούντο (Judo Strategy) των Yoffie and Cusumano και η Αμφιδέξια (ambidextrous) Επιχείρηση των Tushman and O’Reilly.

Κεφάλαιο 2: Το κεφάλαιο αυτό επιχειρεί να απαντήσει το καίριο ερώτημα πως διαμορφώνεται η στρατηγική και γιατί ακόμα και οι πιο αξιοθαύμαστες επιχειρήσεις και τα πιο ικανά στελέχη συχνά λαμβάνουν καταστροφικές αποφάσεις στρατηγικής; Τι μπορούν να κάνουν οι επιχειρήσεις μας για να αποφύγουν τις παγίδες στη στρατηγική σκέψη;

Κεφάλαιο 3: Πολλές φορές οι επιχειρήσεις μας επινοούν εξαιρετικές στρατηγικές. Και όμως συχνά η στρατηγική αποτυγχάνει. Εδώ τα προβλήματα συνήθως εντοπίζονται όχι στη σύλληψη της στρατηγικής αλλά στην υλοποίησή της. Αυτό ακριβώς είναι και το επίκεντρο του τρίτου κεφαλαίου. Πως μπορούν οι επιχειρήσεις μας να διαχειριστούν τις αλλαγές και να υλοποιήσουν αποτελεσματικά τις στρατηγικές αποφάσεις που λαμβάνουν.

Κεφάλαιο 4: Συχνά ακούμε και διαβάζουμε ότι οι επιχειρήσεις μας θα πρέπει να καινοτομούν στρατηγικά, να αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού. Πως όμως γίνεται αυτό; Πως μπορεί μια επιχείρηση να καινοτομήσει στρατηγικά; Οι στρατηγικοί καινοτόμοι πετυχαίνουν ή αποτυγχάνουν; Πως αντιδρούν οι υφιστάμενες μεγάλες επιχειρήσεις; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα στα οποία επιχειρεί να δώσει απαντήσεις το κεφάλαιο τέσσερα.

Κεφάλαιο 5: Γνωρίζετε ότι μερικές από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις δεν είναι πραγματικοί καινοτόμοι αλλά μιμητές; Βεβαίως η μίμηση συνήθως έχει μια αρνητική χροιά, όμως η δημιουργική μίμηση μπορεί να προσδώσει σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα σε μια επιχείρηση. Όμως, πως μπορεί μια επιχείρηση να γίνει ένας δημιουργικός μιμητής; Ποια η διαδικασία; Ποια τα προβλήματα;

Κεφάλαιο 6: Τον τελευταίο αιώνα έχουν δημιουργηθεί δεκάδες χιλιάδες επιχειρήσεων με πολλαπλές δραστηριότητες. Υπάρχει λοιπόν μεγάλη ανάγκη για ξεκαθάρισμα του πως το “εταιρικό κέντρο” ή στρατηγείο θα ελέγξει, θα καθοδηγήσει και θα προσθέσει αξία στη λειτουργία των θυγατρικών του επιχειρήσεων. Ακόμα και στην πατρίδα μας παρατηρούμε τη δημιουργία μεγάλων ομίλων επιχειρήσεων οι οποίες ελέγχουν πολλές θυγατρικές εντός και εκτός συνόρων. Κλασσικό παράδειγμα αποτελούν οι μεγάλοι ελληνικοί τραπεζικοί όμιλοι αλλά και πολλές εγχώριες επιχειρήσεις σε όλους τους τομείς.

Κεφάλαιο 7: Ποιος διοικεί τις επιχειρήσεις μας: ο διευθύνων σύμβουλος και η ομάδα ανώτατης διοίκησης ή το διοικητικό συμβούλιο; Ποιος ο ρόλος του κάθε ενός; Ποιος αποφασίζει για τη σύσταση του διοικητικού συμβουλίου; Ποιος είναι ο βασικός σκοπός των επιχειρήσεών μας; Είναι η μεγιστοποίηση της αξίας στον μέτοχο ή η μεγιστοποίηση της αξίας στις ομάδες ενδιαφερομένων της επιχείρησης (stakeholders); Τα ερωτήματα αυτά, αλλά και άλλα πραγματεύεται το παρόν κεφάλαιο.

Μέρος 2°: Μεγάλες μελέτες περιπτώσεων

Το δεύτερο μέρος του παρόντος αποτελείται από μεγάλου μεγέθους μελέτες περιπτώσεων (KPMG, Enron, Cirque du Soleil, Iridium, Nissan, Ασπίς Πρόνοια, Teletron, Generic-Vitae). Αξίζει να σταθούμε στις δύο μεγαλύτερες μελέτες περιπτώσεων, αυτές της KPMG και της Enron.

H Enron αποτελεί πιθανότατα μια από τις πιο εκκωφαντικές καταρρεύσεις εταιρειών στην ιστορία της παγκόσμιας επιχειρηματικότητας. Μια αξιοθαύμαστη εταιρεία η οποία κατέρρευσε “εν μια νυκτί’. Τα διδάγματα από τη μελέτη της Enron είναι πάρα πολλά για όλους μας, ιδιαίτερα μετά τα πρόσφατα προβλήματα που αντιμετωπίζουν μεγάλες ελληνικές (πχ Folli Follie) και διεθνείς επιχειρήσεις (πχ η Carillon μια από τις μεγαλύτερες κατασκευαστικές επιχειρήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο).

Η KPMG (Α και Β Τμήμα) αποτελεί μια εξαιρετική περίπτωση μιας ιδιαίτερα επιτυχημένης επιχείρησης στο χώρο των συμβουλευτικών-ελεγκτικών υπηρεσιών η οποία αποφάσισε να εισάγει στρατηγικές αλλαγές, ενώ ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένη. Αυτό από μόνο του αποτελεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίπτωση, καθώς οι επιχειρήσεις μας συνήθως αλλάζουν όταν είναι αναγκασμένες να το πράξουν. Πως λοιπόν μια πολύ επιτυχημένη επιχείρηση ξεκινά σημαντικές αλλαγές; Πως πείθει τους ανθρώπους της να αλλάξουν; Πως μαζί με τη στρατηγική είναι απαραίτητο να αλλάξει τα συστήματα, την οργάνωση, το στυλ διοίκησης με απώτερο στόχο να αλλάξει τη συμπεριφορά των ανθρώπων της; Σε τι βαθμό οι αλλαγές αυτές είναι επιτυχημένες; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που πραγματεύεται η συγκεκριμένη μελέτη περίπτωσης.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους μεταπτυχιακούς φοιτητές του Executive MBA και του Διατμηματικού ΜΒΑ, αλλά και τους προπτυχιακούς φοιτητές του Τμήματος Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων του ΟΠΑ, οι οποίοι διάβασαν την προηγούμενη έκδοση του βιβλίου και μου προσέφεραν μια σειρά από εύστοχες παρατηρήσεις και ιδέες βελτίωσης.

Πολύτιμη υπήρξε η συμβολή των εκδοτών του βιβλίου κυρίου και κυρίας Μπένου, στην καλύτερη παρουσίαση του κειμένου. Σημαντική επίσης ήταν η συμβολή των διδακτορικών μου φοιτητών Λαμπάκη Τάνιας, Κακαλέτρη Παναγιώτη και Βουρλούμη Σταύρου. Και οι τρεις με τα εποικοδομητικά τους σχόλια συνέβαλαν στον εντοπισμό και διόρθωση των λαθών του βιβλίου.

Τέλος, θα ήθελα να τονίσω ξανά, ότι το βιβλίο αυτό φιλοδοξεί να καλύψει βιβλιογραφικά τις πιο πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις σε επιλεγμένα Επίκαιρα Θέματα Στρατηγικής των Επιχειρήσεων. Όμως, η όλη προσπάθεια έγινε κάτω από την πίεση των ερευνητικών και διδακτικών μου υποχρεώσεων στο Ο.Π.Α. Είναι πιθανόν οι πολλαπλές μου αυτές υποχρεώσεις καθώς και η πίεση του χρόνου να με οδήγησαν σε σφάλματα ή και ατέλειες για τα οποία και αναλαμβάνω την πλήρη.

Αθήνα, 26 Ιουνίου 2018, Βασίλης Μ. Παπαδάκης

 

Για επικοινωνία με το συγγραφέα χρησιμοποιήστε την πιο κάτω διεύθυνση:

Βασίλης Παπαδάκης, Καθηγητής,

Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων

Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών,

Πατησίων 76, 10434 Αθήνα Τηλ: 210-8203272

Email: vpap@aueb.gr

Προσωπική Ιστοσελίδα: www2.ode.aueb.gr/papadakis

Ιστοσελίδα Εργαστηρίου Στρατηγικής του Τμήματος ΟΔΕ: www.lbs.aueb.gr

 

Επιπλέον Υλικό για τους Αναγνώστες τον Βιβλίου

Για την πρόσβαση των αναγνωστών του παρόντος βιβλίου σε επιπλέον πληροφόρηση, έχει δημιουργηθεί η προσωπική ιστοσελίδα του συγγραφέα στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στη διεύθυνση http://www2.ode.aueb.gr/papadakis/.

Στη συγκεκριμένη διεύθυνση υπάρχει το εξής περιεχόμενο.

1. Παρουσίαση του μαθήματος “Θέματα Επιχειρησιακής Πολιτικής και Στρατηγικής” το οποίο διδάσκεται στο Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων του Ο.Π.Α., καθώς και των απαιτήσεών του, της εξεταζόμενης ύλης κ.α. Παράλληλα, περιγράφονται και άλλα μαθήματα τα οποία διδάσκονται από τον συγγραφέα σε Μεταπτυχιακά και Προπτυχιακά προγράμματα του Πανεπιστημίου.

2. Περιγραφή των εργασιών που δίνονται στα πλαίσια του μαθήματος “Θέματα Επιχειρησιακής Πολιτικής και Στρατηγικής”,

3.   Διαφάνειες οι οποίες καλύπτουν τη διδασκόμενη ύλη όλων των κεφαλαίων του βιβλίου.

4. Πρόσβαση σε ιστοσελίδες οι οποίες έχουν περιεχόμενο στρατηγικής. Συγκεκριμένα υπάρχει άμεση πρόσβαση σε ιστοσελίδες: α) εταιρειών συμβούλων επιχειρήσεων σε θέματα στρατηγικής, β) άλλων Καθηγητών Πανεπιστημίου οι οποίοι διδάσκουν μαθήματα Στρατηγικής, γ) διεθνών, κατά κύριο λόγο, περιοδικών τα οποία καλύπτουν θέματα στρατηγικής των επιχειρήσεων

5. Δίνεται η δυνατότητα στον επισκέπτη της ιστοσελίδας να “κατεβάσει” (download) δυνητικά χρήσιμο περιεχόμενο. Αυτό αποτελείται από:

Άρθρα του συγγραφέα τα οποία έχουν δημοσιευθεί είτε σε διεθνή επιστη-μονικά περιοδικά, είτε σε ελληνικά περιοδικά και εφημερίδες και τα οποία άπτονται των αντικειμένων που καλύπτει το βιβλίο

Μελέτες περιπτώσεων οι οποίες διδάσκονται στο βασικό μάθημα Στρατηγικής που διδάσκεται σε διάφορα Τμήματα του ΟΠΑ (πχ μελέτη περίπτωσης της Swatch)

Αποτελέσματα ερευνών οι οποίες διεξήχθησαν στην Ελλάδα (πχ αποτελέσματα της έρευνας Εξαγορών και Συγχωνεύσεων)

 

Έρευνα σε θέματα Στρατηγικής στο Τμήμα ΟΔΕ τον ΟΠΑ

Όσοι αναγνώστες ενδιαφέρονται για την έρευνα η οποία διεξάγεται στο Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων του ΟΠΑ, σε θέματα στρατηγικής, μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα του “Εργαστηρίου Επιχειρησιακής Στρατηγικής” στη διεύθυνση (www.lbs.aueb.gr)

 

Επιπλέον Διδακτικό Υλικό για του Καθηγητές που  Υιοθετούν το Βιβλίο

Για τους Καθηγητές που επιλέγουν να υιοθετήσουν το παρόν Βιβλίο στη διδασκαλία τους, υπάρχει επιπλέον υλικό, πέρα από αυτό που είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του διδάσκοντα. Αυτό αποτελείται από:

1.    Διαφάνειες σε μορφή Powerpoint οι οποίες αναφέρονται σε κάθε ένα από τα κεφάλαια του Βιβλίου και οι οποίες δίνουν στον διδάσκοντα τη δυνατότητα να εμπλουτίσει σημαντικά το οπτικό του υλικό.

2.   Συμβουλές προς τους διδάσκοντες ως πως το πώς μπορούν να χρησιμοποιήσουν το Βιβλίο για να διδάξουν πιο αποτελεσματικά το μάθημα.

3.  Προτάσεις ως πως το πώς μπορούν να ενσωματωθούν οι διάφορες μελέτες περιπτώσεων στο μάθημα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο διδασκαλίας της μελέτης περίπτωσης της KPMG και της Enron στην διδασκαλία του προπτυχιακού μαθήματος “Θέματα

Επιχειρησιακής Πολιτικής και Στρατηγικής” στο Τμήμα ΟΔΕ του ΟΠΑ.

4. Προτάσεις για το πώς οι υπόλοιπες μελέτες περιπτώσεων του παρόντος Βιβλίου, μπορούν να χρησιμοποιηθούν (εν μέρει < συνολικά) για την καλύτερη διδασκαλία του μαθήματος.

Οι ενδιαφερόμενοι διδάσκοντες μπορούν να επικοινωνήσουν κατ’ ευθείαν με τον συγγραφέα στην ηλεκτρονική διεύθυνση: vpap@aueb.gr.

 

 

 ► περιεχόμενα

 

Πρόλογος 15

Επιπλέον Υλικό για τους Αναγνώστες του Βιβλίου 19

Έρευνα σε θέματα Στρατηγικής στο Τμήμα ΟΔΕ του ΟΠΑ 21

Επιπλέον Διδακτικό Υλικό για τους Καθηγητές που Υιοθετούν το Βιβλίο 22

 

Μέρος 1ο: Θεωρία

 

Κεφάλαιο 1

Νεότερες Αντιλήψεις για τη Στρατηγική

1.1 Εισαγωγή 25

1.2 Τμήμα Πρώτο: Συνοπτική Παρουσίαση των Βασικών Απόψεων του Mochael Porte 26

1.2.1 Οι Πέντε Δυνάμεις 27

1.2.3 Η Αλυσίδα Αξίας 30

1.2.4 Κριτική της Θεωρίας του Porter 31

1.3 Τμήμα Δεύτερο: Νεότερες Συνεισφορές στη Στρατηγική 32

1.4 Πόσο Διαρκεί Ένας Γαλάζιος Ωκεανός; Μπορεί να μετατραπεί σε Κόκκινο; 50

1.5 Κριτική στον Αμφιδέξιο Οργανισμό 118

1.6 Επίλογος 119

Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία 120

 

Κεφάλαιο 2

Διαμόρφωση Στρατηγικής και Εμπόδια στη Στρατηγική Σκέψη

2.1 Εισαγωγή 126

2.2 Στρατηγική Σκέψη – Στρατηγικός Σχεδιασμός - Ορθολογισμός 126

2.3 Τα Διαφορετικό Μοντέλα Διαμόρφωσης Στρατηγικής 128

2.3.1 To Μοντέλο του Επιχειρηματία / Οραματιστή (Visionary) 129

2.3.2 Το Μοντέλο των Λογικών Βημάτων (Logical Incrementalism) 131

2.3.3 Το Μοντέλο του Προγραμματισμού-Ορθολογισμού (Rational-Planning Model) 132

2.3.4 Άλλα Μοντέλα της Διαδικασίας Διαμόρφωσης Στρατηγικής 135

2.3.5 Το μοντέλο της φυσικής εξέλιξης 137

2.3.6 Το μοντέλο της κουλτούρας 116

2.3.7 Συνδυασμός Προσεγγίσεων - Η Διαδικασία Διαμόρφωσης Στρατηγικής στην Πράξη 140

2.4 Προβλήματα κατά τη Διαδικασία Διαμόρφωσης Στρατηγικής 143

2.5 Τα Στερεότυπα - Νοητικό Μοντέλα ως Τροχοπέδη Στη Στρατηγική Σκέψη       149

2.5.1 Ποιο είναι το πλέον “επικίνδυνο” στερεότυπο; 157

2.5.2 Ανάπτυξη - Ανακύκλωση του Φαινομένου 160

2.5.3 Προσοχή! Τα στερεότυπα δεν είναι εξ’ ορισμού αρνητικό! 162

2.6 Ο Ρόλος των Στελεχών στην Αποτελεσματική Διαδικασία Διαμόρφωσης Στρατηγικής 168

2.6.1 Ο Ρόλος Των Ανώτατων Στελεχών (Senior Executives) 168

2.6.2 Ο Ρόλος Των Μεσαίων Στελεχών (middle managers) 169

2.6.3 Ο Ρόλος Των Στελεχών “Πρώτης Γραμμής”-Κατώτερων Ιεραρχικών Βαθμίδων (first line employees) 173

2.7 Ριζοσπαστικές Ιδέες για μια Αποτελεσματική Διαδικασία Διαμόρφωσης Στρατηγικής 174

2.8 Σύνοψη - Συμπεράσματα – Κρίσιμα Ερωτήματα για τα Στελέχη 176

Παράρτημα 1 178

Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία 184

 

Κεφάλαιο 3

Διοίκηση Στρατηγικών Αλλαγών

3.1 H Έννοια της Στρατηγικής Αλλαγής 188

3.1.1 Η Ανάγκη Αλλαγής 188

3.1.2 Ορισμός και Έννοια της Στρατηγικής Αλλαγής 188

3.1.3 Είδη Στρατηγικής Αλλαγής 189

3.1.3.1 Κατηγοριοποίηση με Βάση το Εύρος Εφαρμογής 189

3.1.3.2 Κατηγοριοποίηση με Βάση την Τοποθέτηση της Αλλαγής σε Σχέση με Εξωτερικούς Παράγοντες 190

3.1.3.3 Κατηγοριοποίηση με Βάση τον Τρόπο και το Χρονοδιάγραμμα Υλοποίησης της Αλλαγής 193

3.1.4 Αίτια Στρατηγικής Αλλαγής 195

3.2 H Διαδικασία της Στρατηγικής Αλλαγής 196

3.2.1 Η Αλλαγή στην Πράξη 196

3.2.2 Καθορισμός της Ανάγκης για Αλλαγή – Προσδιορισμός της Ικανότητας για Αλλαγή 197

3.2.2.1 Καθορισμός της Ανάγκης για Αλλαγή 197

3.2.2.2 Διάγνωση της Παρούσας Κατάστασης και Προσδιορισμός της Επιθυμητής Κατάστασης με Βάση το Μοντέλο του Ιστού Κουλτούρας (Cultural Web) 199

3.2.2.3 Προσδιορισμός της Ικανότητας για Αλλαγή 205

3.2.3 Σχεδιασμός της Διοίκησης της Στρατηγικής Αλλαγής 206

3.2.3.1  Το Μοντέλο της Ανάλυσης Δυναμικού Πεδίου 206

3.2.3.2 Πως η ομάδα διοίκησης αντιμετωπίζει τους παράγοντες που είναι υπέρ < κατά της αλλαγής 208

3.2.3.3 Μοντέλα Διοίκησης της Στρατηγικής Αλλαγής 212

3.2.3.2.1 Το Μοντέλο του Lewin 212

3.2.3.2.2 Θεωρία Ε & Ο για τον σχεδίασμά των αλλαγών (Theory E & O) 213

3.2.3.2.3  Το Μοντέλο των 8 Βημάτων του Kotter 218

3.2.3.2.4 Επιλογή του Κατάλληλου Μοντέλου 220

3.2.4 Εφαρμογή 225

3.2.4.1 Ο Ρόλος του Ανθρώπινου Δυναμικού 225

3.2.4.1.1 Η Αντίσταση Κατά της Αλλαγής 226

3.2.4.1.2 Ο Ρόλος των Μεσαίων Στελεχών 232

3.2.4.1.3 Ο Ρόλος της Ανώτερης Ηγεσίας 232

3.3 Τα Όπλα της Επιτυχίας 233

3.3.1 Τα 5 P’s της Αλλαγής 233

3.3.2 Τα Λάθη στη Διαδικασία της Αλλαγής 234

3.4 Αλλαγή υπό το Πρίσμα της Μαθησιακής Οργάνωσης (Learning Organization) 235

3.4.1 Ορισμός της Μαθησιακής Οργάνωσης 236

3.4.2 Η Σχέση της Μαθησιακής Οργάνωσης με τη Στρατηγική Αλλαγή 245

3.5 Επίλογος 246

Παράρτημα 1 247

Παράρτημα 2 249

Παράρτημα 3 254

Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία 260

 

Κεφάλαιο 4

Στρατηγική Καινοτομία (Strategic Innovation)

4.1 Πρόλογος 266

4.2 Η Στρατηγική Καινοτομία ως Έννοια 266

4.2.1 Ορισμός της Στρατηγικής Καινοτομίας 270

4.2.2 Μορφές Στρατηγικής Καινοτομίας και Διαφοροποίησή της από τη Διατηρήσιμη Καινοτομία 272

4.2.3 Χαρακτηριστικό της Στρατηγικής Καινοτομίας 277

4.3 Στρατηγικοί Καινοτόμοι     278

4.3.1 Χαρακτηριστικό στρατηγικών καινοτόμων 278

4.3.2 Πηγές Στρατηγικής Καινοτομίας    280

3.3.3 Ανάπτυξη των Στρατηγικό Καινοτόμων  286

4.3.4 Οδηγός Επιτυχίας των Στρατηγικών Καινοτόμων     287

4.3.5 Μια Ακόμη Ματιά στην Προσπάθεια Ανακάλυψης Ευκαιριών Στρατηγικής Καινοτομίας 289

4.3.6 Τελικό οι στρατηγικό καινοτόμοι πετυχαίνουν; 291

4.3.7 Μερικοί Επιπλέον Λόγοι γιατί οι Στρατηγικοί Καινοτόμοι Αποτυγχάνουν  284

4.4 Καθιερωμένες/Εδραιωμένες Εταιρείες 300

4.5 Αντιμετώπιση των Στρατηγικών Καινοτομιών 312

4.6 Τρόποι Ενσωμάτωσης της Στρατηγικής Καινοτομίας 319

4.7 Καταλληλότητα των Επιμέρους Στρατηγικών Αντιμετώπισης 326

4.8 Στρατηγική Καινοτομία: Ευκαιρία ή Απειλή για τους Ηγέτες του Κλάδου;      327

4.9 Συμπεράσματα-Επίλογος 336

Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία 338

 

Κεφάλαιο 5

Στρατηγική Μίμησης

5.1 Εισαγωγή 344

5.2 Μίμηση: Ορισμός & Διαφοροποίηση από Έννοιες 344

5.2.1 Μίμηση - Καθυστερημένη Είσοδος στην Αγορά 345

5.2.2 Στρατηγική Καινοτομία 345

5.3 Φιλοσοφίες Μίμησης 346

5.3.1 Μίμηση Προσανατολισμένη στη Μάθηση (Learning-By-Watching)  346

5.3.2 Αντιγραφή Τακτικών, Διαδικασιών, Στρατηγικών 349

5.3.3 Μίμηση Προσανατολισμένη στον Ανταγωνισμό (Strategic Followership) 352

5.3.4 Στρατηγικές Επιλογές Μίμησης 356

5.4 Συνθήκες που Ευνοούν τη Μίμηση 359

5.4.1 Κλόδοι Με Χαμηλή Προστασία Πνευματικών Δικαιωμάτων 359

5.4.2 Κλόδοι Με Αλληλοεξαρτώμενη Τεχνολογία 360

5.4.3 Εστίαση του Ανταγωνισμού σε ένα μόνο Κομμάτι της Αγοράς 361

5.4.4 Στήριξη της Επιτυχίας σε έναν Μόνο Παράγοντα  361

5.4.5 Αβεβαιότητα Σχετικό με τις Εξελίξεις στην Αγορά 362

5.5 Συνθήκες που Εμποδίζουν τη Μίμηση 363

5.6 Μίμηση Έναντι Καινοτομίας / Πρωτοπορίας: Πλεονεκτήματα των Δυο Επιλογών 365

5.6.1 Πλεονεκτήματα της Στρατηγικής Μίμησης 365

5.6.2 Συμβουλές Για Επιτυχημένη Μίμηση 368

5.6.3 Ο Δεκάλογος της Επιτυχημένης Μίμησης 373

5.7 Μίμηση Έναντι Καινοτομίας: Ποιά είναι η Καλύτερη Στρατηγική;   374

5.8 Σύνοψη - Συμπεράσματα 377

Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία 380

 

Κεφάλαιο 6

O Ρόλος του Επιχειρησιακού Κέντρου στη Δημιουργία Αξίας σε Επιχειρήσεις με πολλαπλές Δραστηριότητες

6.1 Εισαγωγή 384

6.2 Γονεακή Θεωρία (Parenting Theory) 384

6.2.1 Πως το κέντρο μπορεί να δημιουργήσει αξία 385

6.2.1.1 Εντοπισμός και Κατανόηση των Γονεακών Ευκαιριών 386

6.2.Ι.2. Ο Εντοπισμός και η Κατανόηση των Κρίσιμων Παραγόντων Επιτυχίας των Επιχειρηματικών Μονάδων 387

6.2.1.3 Η Κατανόηση των Ικανοτήτων και των Πόρων του Ομίλου    388

6.2.1.4 Κατανόηση των Πόρων και Ικανοτήτων των Ανταγωνιστικών Ομίλων 389

6.2.1.5 Κατανόηση των Τάσεων και των Μελλοντικών Σεναρίων που μπορεί να Επηρεάσουν Κάποιον από τους Παραπάνω Παράγοντες 389

6.3 Έλεγχος Αποτελεσμάτων-Μέτρηση της Απόδοσης του Κέντρου 391

6.4 Μήτρα Γονεακου Ταιριάσματος    393

6.5 Προϋποθέσεις για τη δημιουργία αξίας από το Κέντρο   397

6.6 Πως το κέντρο μπορεί να καταστρέψει αξία 397

6.6.1 Άγνοια των δραστηριοτήτων των επιμέρους επιχειρηματικών μονάδων  398

6.6.2 Η συνεχής επιδίωξη συνεργιών 398

6.6.3 Η δομή, οι λειτουργίες και οι διαδικασίες του κέντρου 399

6.6.4 Η προσπάθεια του κέντρου να αναπτύξει το χαρτοφυλάκιο του ομίλου 399

6.6.5 Η συνειδητοποίηση της ανάγκης για έγκαιρη αποεπένδυση (divestiture)    399

6.7 Οι Ρόλοι του Επιχειρησιακού Κέντρου 402

6.7.1  Διαχρονική Εξέλιξη του Ρόλου του Εταιρικού Κέντρου 403

6.7.2 Τρόποι Άσκησης Διοίκησης από το Επιχειρησιακό κέντρο 405

6.7.2.1 Μοντέλα των Πολυεθνικών Επιχειρήσεων 406

6.7.2.1.1 Το μοντέλο των Ηνωμένων Εθνών 406

6.7.2.1.2 Το μοντέλο του Αρχηγείου 406

6.7.2 Τέσσερα Αρχέτυπα Δομών 410

6.7.2.1 “Θηριοδαμαστής” - Lion Tamer 411

6.7.2.2 “Εκπαιδευτής” - Trainer 412

6.7.2.3 “Ηγέτης” - Leader 412

6.7.2.4 “Μέντορας” - Mentor 412

6.8 Ο Ρόλος του Κέντρου σε Επιχειρήσεις με Πολλαπλές Δραστηριότητες 415

6.9 Σχέσεις Εταιρικού Κέντρου-Επιχειρηματικών Μονάδων 419

6.9.1 “Προκαλώντας τη μάθηση” (Provoked learning configuration) 419

6.9.2 “Ενθαρρύνοντας τη μάθηση” (Encouraged learning configuration)  420

6.9.3 Ανασχηματίζοντας υποστηρικτικές λειτουργίες (Reconfiguring support activities) 421

6.9.4 Ανασχηματίζοντας Θεμελιώδεις Διαδικασίες (Reconfiguring core processes) 421

6.9.5 Ο Σχηματισμός της Μόχλευσης (Leverage Configuration) 422

6.9.6 Δημιουργική Ενοποίηση (Creative Integration Configuration) 423

6.10 Κέντρα Αριστείας στις Πολυεθνικές Εταιρείες 424

6.11 Η “παρουσία” των επιχειρηματικών μονάδων στα πλαίσια του ομίλου 425

6.11.1 Μοντέλο των Bartlett και Ghoshal 426

6.11.2 Μοντέλο White Και Poynter 428

6.11.3 Μοντέλο Porter 430

6.12 Συμπεράσματα 431

Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία 433

 

Κεφάλαιο 7

Εταιρική Διακυβέρνηση & Στρατηγική

7.1 Περί Εταιρικής Διακυβέρνησης 436

7.1.1 Η αναγκαιότητα της εταιρικής διακυβέρνησης 436

7.1.2 Η έννοια της εταιρικής διακυβέρνησης 437

7.1.3 Οι στόχοι της εταιρικής διακυβέρνησης 437

7.1.4 Υποδείγματα Εταιρικής Διακυβέρνησης 438

7.1.4.1 Το υπόδειγμα των συμμετόχων-ομάδων ενδιαφερομένων (Stakeholders Model) 438

7.1.4.2. Το υπόδειγμα των μετόχων (Shareholders Model) 439

7.1.5 Συστήματα Εταιρικής Διακυβέρνησης 439

7.1.5.1 Προσανατολισμένο στην αγορά (Market - Based System) 440

7.1.5.2 Προσανατολισμένο στις μακροχρόνιες σχέσεις (Relationship-Shaped System) 440

7.1.5.3 Σύγκριση των διαφόρων συστημάτων εταιρικής διακυβέρνησης   440

7.2 Το Πρόβλημα της Αντιμετώπισης και η Προστασία των Μετόχων     442

7.2.1 Το πρόβλημα της αντιπροσώπευσης 442

7.3 O Ρόλος των Θεσμικών Επενδυτών 443

7.3.1 Εισαγωγή 443

7.3.2 Η συμμετοχή των θεσμικών επενδυτών στη διακυβέρνηση των επιχειρήσεων 444

7.3.3 Η επέμβαση των θεσμικών επενδυτών στη διοίκηση των εταιρειών 447

7.4 O Ρόλος των Μελών του Δ.Σ 448

7.4.1 Εισαγωγή 448

7.4.2 Το Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) 448

7.4.3 Ο ρόλος και τα καθήκοντα του Γενικού Διευθυντή και του Προέδρου του Δ.Σ 450

7.4.4 Τα εκτελεστικό μέλη του Δ.Σ. (Ανώτατα Διευθυντικό Στελέχη) 451

7.4.5 Τα μη εκτελεστικό μέλη του Δ.Σ      452

7.5 O Ρόλος των Αμοιβών των Στελεχών 452

7.5.1 Η σημασία των αμοιβών στην εταιρική διακυβέρνηση 452

7.5.2 Τρόποι ευθυγράμμισης των στόχων των στελεχών με αυτό των μετόχων       453

7.5.2.1 Τα συμβόλαια κινήτρων αποδοτικότητας      454

7.5.2.2 Η φήμη του στελέχους 456

7.5.2.3 Οι εξαγορές 456

7.6 Εταιρική Διακυβέρνηση και Επιχειρησιακή Στρατηγική 457

7.6.1 Εισαγωγή 457

7.6.2 Διοικητικό Συμβούλιο, Εταιρική Διακυβέρνηση και Στρατηγική 458

7.6.2.1 Κύριες ευθύνες του Διοικητικού Συμβουλίου 459

7.6.2.2 Συμμετοχή στα Διοικητικό Συμβούλια 460

7.6.2.3 Συν-απόφαση (Codetermination) 461

7.6.2.4 Interlocking Directorates (Αλληλοσυνδεόμενες διευθύνσεις) 462

7.6.2.5 Διορισμός και εκλογή των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου 463

7.6.2.6 Οργάνωση του Διοικητικού Συμβουλίου    463

7.7 Επίλογος      643

Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία 464

 

Μέρος 2ο: Μεγάλες μελέτες περιπτώσεων

 

Εισαγωγή: Οδηγός Ανάλυσης Μελετών Περιπτώσεων 469

Μελέτη Περίπτωσης 1α: Μάνατζμεντ Στρατηγικών Αλλαγών στην KPMG 479

Μελέτη Περίπτωσης 1β: KPMG : Αξιολόγηση του Προγράμματος Στρατηγικών Αλλαγών 501

Μελέτη Περίπτωσης 2: Το Τσίρκο του Ηλίου: Δημιουργώντας έναν γαλάζιο ωκεανό 509

Μελέτη Περίπτωσης 3: H Προσπάθεια Διάσωσης της NISSAN 515

Μελέτη Περίπτωσης 4: IRIDIUM: H Προσπάθεια Δημιουργίας Δορυφορικής Τηλεφωνίας 523

Μελέτη Περίπτωσης 5: ENRON: H Κατάρρευση του Γίγαντα της Ενέργειας 529

Μελέτη Περίπτωσης 6: H Άνοδος και η Πτώση της Ασπίς Πρόνοια 573

Μελέτη Περίπτωσης 7: Μια νέα Δήλωση Αποστολής για την Teletron 595

Μελέτη Περίπτωσης 8: H Εξαγορά της Generic από την Vitae 595

Άλλα Βιβλία του Ίδιου Συγγραφέα 493