Χρήστος Αγιακλόγλου

Πέκκα-Οικονόμου Βικτώρια

 

 

Η Μικροοικονομική Προσέγγιση της Σύγχρονης Επιχείρησης

 

Α΄ Έκδοση

 

 

 

Εκδότης: Μπένου Ε.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Αριθμός σελίδων: 752

 

Κωδικός ISBN: 9789603591160

 

Διαστάσεις: 24 × 17 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: 41959745

 

Έτος έκδοσης: 2014

 

 

 

 ► παρουσίαση

Κατά την άποψη του οικονομολόγου Robert Solow, που τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1956, οι οικονομικά ασθενέστερες οικονομίες θα μπορούσαν μακροπρόθεσμα να καλύψουν το χάσμα που τις  χωρίζει από τις αναπτυγμένες χώρες, μέσω τns υιοθέτησης των νέων τεχνολογιών. Ωστόσο, σύμφωνα με τις προβλέψεις  τns Παγκόσμιας Τράπεζας, οι αναδυόμενες οικονομίες, μαζί με την Κίνα, θα μπορούσαν να ελπίζουν σε επίτευξη εισοδηματικών επιπέδων ανάλογων των πλούσιων χωρών σε ένα χρονικό διάστημα που φθάνει τα πενήντα χρόνια. Εξαιρουμένης τns Κίνας, το απαραίτητο χρονικό διάστημα διαστέλλεται και φθάνει τα 115 χρόνια. Ακόμη πιο απαισιόδοξες είναι οι προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το οποίο εκτιμά την οικονομική σύγκλιση σε ... 300 χρόνια!

Σύμφωνα με τον οικονομολόγο Paul Krugman, που τιμήθηκε επίσης με το βραβείο Νόμπελ το 2008, η κύρια αιτία που οδηγεί τις αναπτυγμένες οικονομίες σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, είναι η σημειούμενη ανεπαρκής ζήτηση αγαθών και υπηρεσιών, η κάμψη του παραγόμενου προϊόντος και η μη αξιοποίηση τns παραγωγικής δυναμικότητας, με αποτέλεσμα έναν σταδιακά αυξανόμενο ρυθμό ανεργίας με όλες τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.

Πέραν των παραπάνω θέσεων, η δημιουργία πλούτου μόνο χάρη στις «φούσκες» όπως η φούσκα των εταιρειών dot.com, και η κεκαλυμμένη οικονομική σταθερότητα της δεκαετίας του '80 που βασίστηκε στο αυξανόμενο χρέος των νοικοκυριών, είχαν ως φυσική συνέπεια το ξέσπασμα τns παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Η παγκόσμια ζοφερή κατάσταση αποκάλυψε την αδυναμία των κρατών να παρεμβαίνουν αποτελεσματικά στις αγορές, προκειμένου η οικονομία να υπηρετεί στόχους κοινωνικής και οικονομικής συνοχής, στοιχεία τα οποία στις σύγχρονες αναπτυγμένες οικονομίες βρίσκονται σε σχετική ανεπάρκεια. Σύμφωνα με τον Joseph Stiglitz, επίσης νομπελίστα οικονομολόγο (2001) οι προκλήσεις της παγκόσμιας οικονομίας επικεντρώνονται στην αποτελεσματική παρέμβαση του επίσημου κράτους στις αγορές προς ενίσχυση του ανταγωνισμού κα, στον έλεγχο των ατελών μορφών αγοράς, όπως τα μονοπώλια και ολιγοπώλια, προκειμένου να ελεγχθεί το κοινωνικός κόστος της λειτουργίας τους. Μόνον με πολιτικές και μέτρα ενίσχυσης του ανταγωνισμού, με ενθάρρυνση υιοθέτησης καινοτομιών που βελτιώνουν το βιοτικό επίπεδο και όχι καινοτομιών που οδηγούν σε μεγαλύτερο μερίδιο και δύναμη αγοράς, καθώς και σε κατάκτηση μεγαλύτερου μεριδίου του εθνικού εισοδήματος, θα δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό κλίμα, ώστε η οικονομία να λειτουργεί υπηρετώντας την κοινωνία και όχι το αντίθετο.

Βασικές λέξεις κλειδιά του σύγχρονου προβληματισμού που τέθηκε πολύ συνοπτικά παραπάνω, περιέχονται στην Οικονομική Επιστήμη, και κάποιες από αυτές  φιλοδοξούμε να παρουσιάσουμε με τρόπο κατανοητό, ώστε  ο φοιτητής  χρησιμοποιώντας την γνώση και την κριτική του ικανότητα να είναι σε θέση να προτείνει μέτρα, τρόπους και ίσως λύσεις σε κάποια ερωτήματα που τίθενται καθημερινά προς όλους μας.

Η οικονομική επιστήμη μπορεί να διακριθεί κυρίως σε δύο γνωστικά πεδία, αυτό της μικροοικονομικής και αυτό της μακροοικονομικής θεωρίας.

Το βιβλίο αυτό αφορά στη σύγχρονη μικροοικονομική θεωρία. Η μικροοικονομική θεωρία αποτελεί κλάδο της οικονομικής επιστήμης που διερευνά την οικονομική συμπεριφορά των οικονομικών μονάδων, όπως των καταναλωτών, των επιχειρήσεων, των κατόχων παραγωγικών συντελεστών κ.ά., καθώς και την ορθολογικά υπεύθυνη συμπεριφορά τους μέσα στο οικονομικό σύστημα.

Σκοπός αυτού του βιβλίου είναι η ανάπτυξη εκείνων των οικονομικών εργαλείων, μεθόδων και αρχών, τα οποία θα βοηθήσουν στην ανάλυση και την κατανόηση των μικροοικονομικών φαινομένων, ζητημάτων και προβλημάτων. Υπό αυτή την έννοια, τα θέματα που διαπραγματεύεται έχουν σκοπό να βοηθήσουν τον φοιτητή να εμβαθύνει στην οικονομική επιστήμη μέσα από ένα ευρύτερο φάσμα μικροοικονομικών θεμάτων.

Περιλαμβάνονται βασικές έννοιες και μεθοδολογίες της οικονομικής  ανάλυσης όπως οι αγοραίες δυνάμεις  τns ζήτησης και τns προσφοράς, ο μηχανισμός της αγοράς μέσω του οποίου γίνεται ο προσδιορισμός  των τιμών και των παραγόμενων ποσοτήτων. Επιπροσθέτως, αναλύονται  έννοιες, όπως της ελαστικότητας, του πλεονάσματος του καταναλωτή, ενώ παράλληλα εξετάζεται το κόστος της φορολογίας και οι διάφορες  μορφές αγοράς, όπως ο τέλειος ή πλήρης ανταγωνισμός  και το μονοπώλιο.

Για την καλύτερη αφομοίωση των εννοιών που πραγματεύεται κάθε κεφάλαιο, στο τέλος κάθε κεφαλαίου υπάρχει σύνοψη των κυριότερων εννοιών και όρων για περαιτέρω εμπέδωση.

Τέλος, ελπίζουμε η προσπάθεια αυτή να αποτελέσει ένα χρήσιμο βοήθημα για την όσο το δυνατόν καλύτερη κατανόηση των μικροοικονομικών εννοιών που κατέχουν κεντρική θέση στην οικονομική επιστήμη.

Επίσης επιθυμούμε να εκφράσουμε τις θερμές ευχαριστία μας για την βοήθεια που παρείχαν οι υποψήφιοι διδάκτορες, κ.κ. Κωνσταντίνα Αγοράκη, Γεώργιος Δειμερτζόγλου και Αθανάσιος  Χαρέμης.

Εννοείται ότι κάθε παρανόηση, λανθασμένη αναφορά ή παράληψη παραμένει στην απόλυτη ευθύνη των συγγραφέων.

Χρήστος Αγιακλόγλου

Βικτωρία Πέκκα-Οικονόμου

ΥΓ:... Όλοι οι πολίτες μιας οργανωμένης κοινωνίας, είτε απλοί καθημερινοί, είτε επίσημοι σε θέσεις ευθύνης, καλούνται πολλάκις να εκφράσουν την προσωπική τους θέση με ποικίλες προσωπικές και κοινωνικές ωφέλειες και συνέπειες. Ας διαλέξει καθένας αυτό που ... αρμόζει περισσότερο ... στην κοινωνία όπου φιλοξενείται.

«Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι να πούνε.
Φανερώνεται αμέσως όποιος  το ' χει έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντας το πέρα

Πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του ο αρνηθείς δεν μετανιώνει.
Αν ρωτιούνταν πάλι, όχι θα ξαναέλεγε.
Κι όμως τον καταβάλλει εκείνο τ' όχι -το σωστό- είς όλην την ζωή του».

                                                                                     Κ. Καβάφης

 

 ► περιεχόμενα

 

Πρόλογος 15

 

Κεφάλαιο 1: Σκοπός και φύσις της Οικονομικής Επιστήμης 19

1.1.        Εισαγωγή  23

1.2. Το οικονομικό πρόβλημα   24

Απεριόριστες επιθυμίες  25

Περιορισμένοι πόροι  27

1.3. Βασικές έννοιες του οικονομικού προβλήματος   29

Αποδοτικότητα  30

Πλήρης απασχόληση   30

Επιλογή  31

Εναλλακτικό κόστος ή κόστος ευκαιρίας 31

1.4. Καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων   32

Η αρχή του αυξανόμενου κόστους   37

Οικονομική ανάπτυξη   39

1.5. Τρία σημαντικά οικονομικά ερωτήματα  43

Οικονομία σχεδιασμός και παραγωγικοί συντελεστές (Τι θα παραχθεί;)  43

Παραγωγική διαδικασία (Πώς θα παραχθεί;)  44

Διανομή - Κατανάλωση (Για ποιον θα παραχθεί;) 44

1.6. Οικονομικά συστήματα  45

Καπιταλιστικό σύστημα  45

Σύστημα κεντρικού σχεδιασμού  46

Μικτό σύστημα  46

1.7. Ανακεφαλαίωση  47

 

Κεφάλαιο 2: Η Οικονομική Επιστήμη και οι Κλάδοι της   49

2.1. Εισαγωγή  53

2.2. Η μεθοδολογία της οικονομικής επιστήμης  54

2.3. Οι κλάδοι της οικονομικής επιστήμη  56

Οικονομική θεωρία  57

Κλάδοι της οικονομικής επιστήμης  58

Οι σχέσεις των κλάδων  59

2.4. Οικονομικό υπόδειγμα  61

2.5. Το υπόδειγμα της κυκλικής ροής  61

2.6. θετική και κανονιστική ανάλυση   67

2.7. Ανακεφαλαίωση  69

Παράρτημα  72

 

Κεφάλαιο 3: Ζήτηση, Προσφορά και Ka0opiop0s Τιμών      79

3.1. Εισαγωγή  83

3.2. Η έννοια της αγοράς  84

3.3. Η ζήτηση     87

Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η ζητούμενη ποσότητα   88

Ατομική και συνολική καμπύλη ζήτησης      96

3.4. Η προσφορά   98

Από ποιους παράγοντες προσδιορίζεται η προσφερόμενη ποσότητα   98

Ατομική και συνολική καμπύλη προσφοράς  103

3.5. Ισορροπία αγοράς και καθορισμός τιμών  104

3.6. Μεταβολές στη ζήτηση και στην προσφορά  111

Μεταβολές στη ζήτηση  111

Μεταβολές στην προσφορά  113

Ταυτόχρονες μεταβολές στη ζήτηση και στην προσφορά  114

3.7. Ανακεφαλαίωση  116

 

Κεφάλαιο 4: Ελαστικότητα  119

4.1. Εισαγωγή  123

4.2. Ορισμός ελαστικότητας     124

4.3. Ελαστικότητα ζήτησή  125

Είδη ελαστικότητας ζήτησης  127

Παράγοντες που επηρεάζουν την ελαστικότητα ζήτησής     131

4.4. Μέτρηση της ελαστικότητας ζήτησής  134

4.5. Σχέση ελαστικότητας ζήτησης, γραμμικής συνάρτησής ζήτησής και συνολικών εσόδων    159

Καμπύλη ζήτησης γραμμικής προσφοράς  139

Συνολικά έσοδα  I43

Ελαστική ζήτηση  146

Ανελαστική ζήτηση  146

Μοναδιαία ελαστικότητα  147

4.6. Άλλα είδη ελαστικότητας ζήτησης  148

Σταυροειδής ελαστικότητα ζήτησής  149

Ελαστικότητα εισοδήματος  150

4.7.  Ελαστικότητα προσφοράς  152

Παράγοντες που επηρεάζουν την ελαστικότητα προσφοράς  155

Μέτρηση της ελαστικότητας της προσφοράς  156

4.8.  Ανακεφαλαίωση  157

 

Κεφάλαιο 5: Κρατικές Παρεμβάσεις  161

5.1. Εισαγωγή  165

5.2. Πολιτικές ελέγχου τιμών  166

Κατώτατη τιμή διαπραγμάτευσης  167

Ανώτατη τιμή διαπραγμάτευσης  170

5.3. Περιπτώσεις πολιτικών παρέμβασης του κράτους  173

Τιμές αγροτικών προϊόντων  174

Κατώτερος μισθός  177

Ανώτατη τιμή πώλησης της Βενζίνης  181

«Μαύρη» αγορά  182

Ύψος ενοικίου  184

5.4. Κρατικές παρεμβάσεις στην αγορά μέσω φορολογίας  187

Φορολογία στην προσφορά  188

Φορολογία στη ζήτηση  194

5.5. Ανακεφαλαίωση  197

Παράρτημα  199

 

Κεφάλαιο 6: Παραγωγή      201

6.1. Εισαγωγή  205

6.2. Συνάρτηση παραγωγής   206

6.3. Παραγωγή της επιχείρησης στη βραχυχρόνια περίοδο  207

6.4. Παραγωγή της επιχείρησης στη μακροχρόνια περίοδο 213

6.4.1. Οριακά και μέσα προϊόντα 213

6.4.2. Καμπύλες παραγωγής  214

6.5. Καμπύλες ίσου κόστους    217

6.6. Αριστοποίηση  218

Μορφές συναρτήσεων παραγωγής     220

6.7. Ανακεφαλαίωση       223

 

Κεφάλαιο 7: Τέλειος ή Πλήρης ανταγωνισμός   227

7.1. Εισαγωγή  231

7.2. Τέλειος ή Πλήρης ανταγωνισμός 232

7.2.1 Ατομικές καμπύλες προσφοράς - Συνολική καμπύλη Προσφοράς 233

7.2.2 Ατομικές καμπύλες ζήτησης - Συνολική καμπύλη ζήτησης 234

7.3. Προσδιορισμός της τιμής των αγαθών στον τέλειο ή πλήρη Ανταγωνισμό  238

7.4. Οι καμπύλες εσόδων της αντιπροσωπευτικής επιχείρησής 240

7.5. Προσδιορισμός της τιμής Ισορροπίας του κλάδου κατά τη στιγμιαία περίοδο 245

7.6. Η ισορροπία της Επιχείρησης στη βραχυχρόνια περίοδο 245

7.6.1 Συνολική μέθοδος  245

7.6.2 Οριακή μέθοδος  248

7.7. Βραχυχρόνια ισορροπία της αντιπροσωπευτικής Επιχείρησης στον τέλειο ή πλήρη ανταγωνισμό. Κέρδη ή ζημιές;  249

 

Κεφάλαιο 8: Μονοπώλιο  263

8.1. Εισαγωγή  267

8.2. Το αμιγές μονοπώλιο  267

8.3. Φυσικό μονοπώλιο  268

8.4. Μονοπώλιο έναντι ανταγωνισμού  270

8.5. Έσοδα του μονοπωλίου  271

8.6. Μεγιστοποίηση του κέρδος του μονοπωλίου  272

8.7. Το οικονομικό και κοινωνικό κόστος του μονοπωλίου 274

8.8. Διακριτική πολιτική τιμών  278

8.9. Πολιτική του Kp0Tous απέναντι στα μονοπώλια  279

8.10. Ανακεφαλαίωση  280

 

Βιβλιογραφία  283