Απόστολος Α. Μπάλλας,

Δημοσθένης Λ. Χέβας,

Ορέστης Γ. Βλησμάς

 

Λογιστική Κόστους

B΄  Έκδοση

 

 

Εκδότης: Μπένου Ε.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Αριθμός σελίδων: 512

 

Κωδικός ISBN: 9789603591313

 

Διαστάσεις: 24 × 17 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: 68399205

 

Έτος έκδοσης: 2017

 

 

 

 

 

 ► παρουσίαση

Πρόλογος Β' Έκδοσης

Από την προηγούμενη έκδοση, μεσολάβησαν σημαντικές εξελίξεις στο οικονομικό περιβάλλον. Οι ελληνικές επιχειρήσεις υποχρεώθηκαν να μειώσουν το κόστος λειτουργίας τους για να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της διεθνούς αγοράς. Για το λόγο αυτό, ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα είναι η μέτρηση του κόστους παραγωγής και λειτουργίας των οικονομικών μονάδων. Έτσι, σε ολοένα αυξανόμενο βαθμό, γίνεται αντιληπτός ο κρίσιμος ρόλος του Λογιστή και των στοιχείων που παράγει για τη διοίκηση μιας οικονομικής οντότητας και την επίτευξη των στόχων της.

Το παρόν βιβλίο απευθύνεται σε φοιτητές οικονομικών σχολών και κυρίως Λογιστικής αλλά και οποιονδήποτε άλλο ενδιαφερόμενο που επιθυμεί να μελετήσει τις θεμελιώδεις έννοιες της Λογιστικής Κόστους, δηλαδή του κλάδου της λογιστικής επιστήμης που ασχολείται με τη μέτρησή του κόστους. Η προσέγγιση που έχει επιλεγεί δίνει έμφαση στις βασικές αρχές και όχι στη στείρα απομνημόνευση κάποιων κανόνων. Πιστεύουμε ότι με τον τρόπο αυτό προετοιμάζουμε καλύτερα τον αναγνώστη για τις ανάγκες της οικονομικής πραγματικότητας.

Στην παρούσα, 2η, έκδοση του βιβλίου έχει αναπτυχθεί η παρουσίαση κάποιων εννοιών που διαπιστώθηκε ότι προβληματίζουν τους φοιτητές ενώ έχει γίνει σημαντικός εμπλουτισμός του κειμένου με περισσότερα παραδείγματα και ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών.

Κλείνοντας τον παρόντα πρόλογο, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τους συνά-δελφους που επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν το βιβλίο αυτό ως βοήθημα στα μαθήματά τους. Είναι προφανές ότι για όσα λάθη και παραλήψεις παραμένουν εμείς, οι συγγραφείς, φέρουμε την ευθύνη.

Αθήνα, Ιούλιος 2017

Απόστολος Α. Μπάλλας - Δημοσθένης Λ. Χέβας - Ορέστης Γ. Βλησμάς

 

 ► περιεχόμενα

 

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

Εισαγωγικές Έννοιες

Κεφάλαιο 1

Ορισμός της Λογιστικής Κόστους

1.1 Κλάδοι της Λογιστικής 26

1.2 Λογιστική και άλλες επιστήμες 28

1.3 Λογιστική Κόστους και Διοικητική Λογιστική 30

1.4 Χρηματοοικονομική Λογιστική και Λογιστική Κόστους 33

1.4.1 Βασικοί χρήστες της πληροφορίας 33

1.4.2 Πλαίσιο και κανόνες εφαρμογής 33

1.4.3 Πηγές δεδομένων 34

1.4.4 Οπτική γωνία 35

1.5 Οργανωτική δομή 35

1.5.1 Λειτουργική μορφή οργάνωσης 36

1.5.2 Οργάνωση κατά επιχειρηματική μονάδα 38

1.5.3 Οργανώσεις τύπου μήτρας 41

1.6 Ανάγκες πληροφόρησης της διοίκησης 42

1.7 Λογιστική Κόστους και πληροφοριακά συστήματα διοίκησης 44

1.8 Δεξιότητες στελεχών 45

1.9 Ασκήσεις  1ου κεφαλαίου 49

Κεφάλαιο 2

Η Έννοια του Κόστους: Ορισμός, Ταξινομήσεις, Συμπεριφορά

2.1 Ορισμός του κόστους 56

2.1.1 Κόστος, έξοδο και δαπάνη 57

2.1.2 Κόστος στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις:

κόστος προϊόντος και κόστος περιόδου 58

2.2 Κοστολογική δομή ενός επιχειρηματικού οργανισμού  60

2.2.1 Κόστος παραγωγής 62

2.2.2 Κόστος λοιπών λειτουργιών 64

2.2.3 Ροή του κόστους στις οικονομικές καταστάσεις  65

2.2.4 Επιχειρηματικοί οργανισμοί παροχής υπηρεσιών 68

2.3 Στοιχεία συστήματος Λογιστικής Κόστους 69

2.3.1 Βάσεις επιμέτρησης εισροών: κόστος πραγματικό και κατ' εκτίμηση κόστος 69

2.4 Διακρίσεις κόστους 71

2.4.1 Σταθερό και μεταβλητό κόστος  72

2.4.2 Ασύμμετρη συμπεριφορά κόστους 78

2.4.3 Άμεσο και έμμεσο κόστος 81

2.4.4 Ελεγχόμενο και μη ελεγχόμενο κόστος 83

2.5 Το Κόστος στη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων 84

2.5.1 Σχετικό και μη σχετικό κόστος 84

2.5.2 Κόστος ευκαιρίας 85

2.5.3 Κόστος αντικατάστασης  86

2.5.4 Αμετάκλητο κόστος 87

2.5.5 Διαφορικό κόστος 88

2.5.6 Οριακό κόστος  89

2.6 Εκτίμηση κόστους 90

2.6.1 Ανάλυση λογαριασμών κόστους           91

2.6.2 Οπτική προσαρμογή     92

2.6.3 Μέθοδος υψηλού – χαμηλού 94

2.6.4 Μέθοδος παλινδρόμησης 94

2.7 Ασκήσεις 2ου κεφαλαίου 96

Κεφάλαιο 3

Το Κόστος της Εργασίας

3.1 Είδη δαπανών εργασίας 111

3.1.1 Μισθός  112

3.1.2 Προσαύξηση υπερωριακής εργασίας και νυκτερινής απασχόλησης  113

3.1.3 Προσαυξήσεις Κυριακών και αργιών 114

3.1.4 Επίδομα βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών 114

3.1.5 Επίδομα αδείας, δώρο Χριστουγέννων και Πάσχα 114

3.1.6 Αποζημίωση λόγω αφυπηρέτησης ή λόγω απόλυσης  115

3.1.7 Επιδόματα (Bonuses) 115

3.1.8 Φόρος μισθωτών υπηρεσιών (Φ.Μ.Υ.) 116

3.1.9 Κοινωνική ασφάλιση 116

3.2 Συστήματα αμοιβής εργασίας 117

3.2.1 Συστήματα αμοιβής βάσει χρόνου εργασίας 119

3.2.2 Συστήματα αμοιβής βάσει παραχθέντων μονάδων (κατ' αποκοπή) 120

3.2.3 Συστήματα επιδοματικής αμοιβής 123

3.2.3.1 Σύστημα Halsey  123

3.2.3.2 Σύστημα Rowan 125

3.2.3.3 Οι διαφορές μεταξύ των συστημάτων επιδοματικής αμοιβής Halsey και Rowan  128

3.3 Παρακολούθηση των δαπανών εργασίας 128

3.4 Ο κοστολογικός χειρισμός των δαπανών εργασίας 129

3.5 Ασκήσεις 3ου κεφαλαίου 135

Κεφάλαιο 4

Άμεσα και Έμμεσα Υλικά

4.1 Έλεγχος υλικών  140

4.1.1 Φυσικός έλεγχος υλικών 140

4.1.1.1 Περιορισμένη πρόσβαση 141

4.1.1.2 Διαχωρισμός καθηκόντων 141

4.1.1.3 Ακρίβεια στην καταχώριση 142

4.2 Έλεγχος της επένδυσης σε υλικά 142

4.3 Διαδικασίες ελέγχου υλικών 144

4.3.1 Προσωπικό με ευθύνη για τον έλεγχο των υλικών 144

4.3.2 Έλεγχος κατά τη διάρκεια της αγοράς 145

4.3.3 Έλεγχος κατά τη διάρκεια της αποθήκευσης και απόδοσης στην παραγωγή 146

4.4 Λογιστική παρακολούθηση πρώτων και βοηθητικών υλών 147

4.4.1 Λογιστικές εγγραφές 148

4.5 Επιμέτρηση υλικών  151

4.5.1 Κόστος κτήσης 152

4.5.2 Υποθέσεις ροής του κόστους 154

4.5.3 Μέθοδος του μέσου σταθμικού κόστους 154

4.5.4 Μέθοδος πρώτης εισαγωγής, πρώτης εξαγωγής (F.I.F.O. - First-In, First-Out) 154

4.5.5 Μέθοδος τελευταίας εισαγωγής, πρώτης εξαγωγής (L.I.F.O. - Last-In, First-Out) 155

4.5.6 Παραδείγματα επιμέτρησης κόστους αποθεμάτων  155

4.5.7 Τρέχουσα αξία         157

4.6 Ασκήσεις 4ου κεφαλαίου 159

Κεφάλαιο 5

Γενικά Βιομηχανικά Έξοδα

5.1 H Λογιστική των πραγματικών Γ.Β.Ε. 166

5.2 Κοστολογική αντιμετώπιση των Γ.Β.Ε. 167

5.2.1 Μερισμός και επαναμερισμός των Γ.Β.Ε. 169

5.2.1.1 Η άμεση μέθοδος 171

5.2.1.2 Η βαθμιδωτή ή διαδοχική μέθοδος 172

5.2.1.3 Η αλγεβρική μέθοδος 172

5.2.1.4 Συγκρίνοντας τα αποτελέσματα των μεθόδων επαναμερισμού των Γ.Β.Ε. 176

5.2.2. Καταλογισμός των Γ.Β.Ε. στα παραγόμενα προϊόντα  176

5.2.2.1 Μέθοδος κόστους της άμεσης εργασίας  178

5.2.2.2 Μέθοδος ωρών της άμεσης εργασίας     179

5.2.2.3 Μέθοδος των ωρών λειτουργίας μηχανών  180

5.3 Συγκεντρωτικός και τμηματικοί συντελεστές καταλογισμού Γ.Β.Ε. 181

5.3.1 Συγκρίνοντας συγκεντρωτικούς και τμηματικούς συντελεστές καταλογισμού Γ.Β.Ε. 183

5.4 Λογιστική τακτοποίηση των διαφορών μεταξύ πραγματικών και καταλογισμένων Γ.Β.Ε. 185

5.5 Ασκήσεις  5ου κεφαλαίου 189

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ

Μέθοδοι Συγκέντρωσης Κόστους

Κεφάλαιο 6

Κοστολόγηση Εξατομικευμένης Παραγωγής

6.1 Κοστολόγηση Εξατομικευμένης Παραγωγής 204

6.1.1 Μέθοδος της συλλειτουργίας 205

6.1.2 Μέθοδος της αυτόνομης λειτουργίας 216

6.1.3 Μέθοδος της αυτόνομης λειτουργίας στο πλαίσιο της Ομάδας 9 του Ε.Γ.Λ.Σ. 223

6.2 Φύλλο κόστους παραγγελίας 244

6.3 Κοστολόγηση συμβολαίων 245

6.4 Ασκήσεις 6ου κεφαλαίου 253

Κεφάλαιο 7

Κοστολόγηση Συνεχούς Παραγωγής

7.1 Η έννοια της ισοδύναμης μονάδας στο πλαίσιο της κοστολόγησης συνεχούς παραγωγής 268

7.2 Κόστος μετατροπής 276

7.3 Το κόστος του αποθέματος ημικατεργασμένων αρχής περιόδου στο πλαίσιο της υπόθεσης ροής κόστους F.I.F.O. 277

7.4 Ύπαρξη πολλών σταδίων παραγωγής 285

7.5 Ασκήσεις 7ου κεφαλαίου 297

Κεφάλαιο 8

Από Κοινού Κόστη: Συμπαράγωγα, Ελαττωματικά, Υποπροϊόντα

8.1 Συμπαράγωγα προϊόντα 317

8.2 Επιλογή μεθόδου κατανομής του από κοινού κόστους 322

8.3 Υποπροϊόντα 323

8.4 Φύρα παραγωγής 326

8.5 Ελαττωματικά προϊόντα 328

8.6 Άχρηστα και φθαρμένα προϊόντα 328

8.7 Ασκήσεις 8ου κεφαλαίου 335

 

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

Τεχνικές Αποτίμησης Παραχθέντων Προϊόντων

Κεφάλαιο 9

Παραδοσιακές Τεχνικές Κοστολόγησης

9.1 Ο χειρισμός των σταθερών Γ.Β.Ε. 350

9.2 Λογιστικό αποτέλεσμα βάσει της μεταβλητής και της απορροφητικής κοστολόγησης 353

9.3 Επίδραση της διακύμανσης των πωλήσεων 355

9.4 Συγκριτική αξιολόγηση απορροφητικής και μεταβλητής κοστολόγησης 361

9.5 Ασκήσεις 9ου κεφαλαίου 365

Κεφάλαιο 10

Κοστολόγηση βάσει δραστηριοτήτων

10.1 Περιορισμοί των κλασσικών συστημάτων κοστολόγησης  374

10.2 Βασικές έννοιες της κοστολόγησης βάσει δραστηριοτήτων  376

10.3 Σχεδιασμός συστήματος κοστολόγησης βάσει δραστηριοτήτων  377

10.4 Οδηγοί και δεξαμενές κόστους  381

10.5 Προσδιορισμός του κόστους βάσει δραστηριοτήτων 384

10.6 Χρησιμότητα κοστολόγησης βάσει δραστηριοτήτων 386

10.7 Ασκήσεις 10ου κεφαλαίου 390

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ

Ειδικά Θέματα

Κεφάλαιο 11

Πρότυπο Κόστους

11.1 Πρότυπο κόστος 397

11.2 Η έννοια των αποκλίσεων 399

11.2.1 Απόκλιση άμεσων υλικών  401

11.2.2 Απόκλιση άμεσης εργασίας 403

11.2.3 Απόκλιση Γ.Β.Ε.  404

11.2.3.1    Απόκλιση σταθερών Γ.Β.Ε. 405

11.2.3.2    Απόκλιση μεταβλητών Γ.Β.Ε. 407

11.2.4 Απόκλιση πωλήσεων 408

11.2.5 Απόκλιση εξόδων πωλήσεων 409

11.3 Λογιστική παρακολούθηση του πρότυπου κόστους 411

11.3.1 1η Προσέγγιση: Λογιστικοποίηση των αποκλίσεων με την αγορά ή την ανάλωση   411

11.3.2 2η Προσέγγιση: Λογιστικοποίηση των αποκλίσεων στο τέλος της χρήσης  413

11.4 Παράδειγμα πρότυπης κοστολόγησης και προσδιορισμού των αποτελεσμάτων σύμφωνα με την Ομάδα 9 415

11.5 Ασκήσεις 11ου κεφαλαίου 443

Κεφάλαιο 12

Προϋπολογισμοί

12.1 Στόχοι του προϋπολογισμού 454

12.2 Διακρίσεις προϋπολογισμών 455

12.3 Περιορισμοί στη κατάρτιση προϋπολογισμών 458

12.4 Η σημασία της πρόβλεψης των πωλήσεων 458

12.5 Η διαδικασία κατάρτισης προϋπολογισμού 458

12.6 Προϋπολογιστικός έλεγχος 460

12.7 Γενικός προϋπολογισμός 461

12.7.1 Προϋπολογισμός πωλήσεων 461

12.7.2 Προϋπολογισμός παραγωγής 463

12.7.2.1 Προϋπολογισμός αναλώσεων πρώτων υλών 463

12.7.2.2 Προϋπολογισμός αγορών πρώτων υλών 464

12.7.2.3 Προϋπολογισμός άμεσης εργασίας 464

12.7.2.4 Προϋπολογισμός των Γ.Β.Ε. 464

12.7.2.5 Προϋπολογισμός κόστους παραγωγής τμημάτων 464

12.7.2.6 Προϋπολογισμός κόστους παραγωγής προϊόντος 465

12.7.3 Προϋπολογισμοί των γενικών εξόδων διοίκησης και διάθεσης 465

12.7.4 Ταμειακός προϋπολογισμός 465 

12.7.5 Προϋπολογιστική Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης 465

12.7.6 Προϋπολογιστικός Ισολογισμός  465

12.8 Ασκήσεις 12ου κεφαλαίου 472

Κεφάλαιο 13

Λήψη Αποφάσεων στο Βραχυχρόνιο Διάστημα

13.1 Σχετικό κόστος  478

13.2 Ποιοτικοί παράγοντες και επιχειρηματικές αποφάσεις 478

13.3 Ιδιοπαραγωγή ή αγορά  479

13.4 Κλείσιμο ενός τμήματος του επιχειρηματικού οργανισμού 481

13.5 Αποδοχή παραγγελίας 482

13.6 Προσδιορισμός παραγωγής με περιορισμούς 483

13.7 Αντικατάσταση μηχανήματος 484

13.8 Ανάλυση νεκρού σημείου με ένα προϊόν 485

13.8.1 Οι υποθέσεις της ανάλυσης νεκρού σημείου 487

13.8.2 Ανάλυση νεκρού σημείου στη λήψη αποφάσεων 488

13.8.3 Ανάλυση νεκρού σημείου όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα προϊόντα 490

13.8.4 Νεκρό σημείο και περιθώριο ασφαλείας πωλήσεων 491

13.9 Ανάλυση κόστους - όγκου δραστηριότητας - κέρδους  492

13.10 Ασκήσεις 13ου κεφαλαίου 495

Βιβλιογραφία 505