Λεωνίδας Σ. Χυτήρης

 

Oργανωσιακή Συμπεριφορά

 

A΄ Έκδοση

 

 

 

Εκδότης: Μπένου Ε.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Έτος έκδοσης: 2017

 

Αριθμός σελίδων: 568

 

Κωδικός ISBN: 9789603591290

 

Διαστάσεις: 24 × 17 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: 68393817

 

 

 

 

 

 ► παρουσίαση

Οι οργανώσεις, ιδιαίτερα δε οι επιχειρηματικές, υπάρχουν εδώ και 400 περίπου χρόνια. Είναι οι θεσμοί οι οποίοι καθορίζουν, στη σύγχρονη εποχή μας, τον κόσμο στον οποίο ζούμε. Παράγουν προϊόντα και παρέχουν υπηρεσίες που χρειαζόμαστε για να καλύψουμε τις ανάγκες μας, επηρεάζουν τον τρόπο και το κόστος ζωής μας, ενώ ξοδεύουμε πάνω από το 1/3 της ζωής μας ως εργαζόμενοι σ' αυτές. Είναι φορείς δύναμης και εξουσίας οι οποίοι επηρεάζουν όχι μόνον τον καθένα μεμονωμένα, αλλά και τις κοινωνίες και τα έθνη στα οποία δραστηριοποιούνται ως προς τις αποφάσεις τους και τα έργα τους εν γένει.

Η ζωή όλων μας εξαρτάται από αυτές τις οργανώσεις, οι οποίες δημιουργούν και αξιοποιούν τη συλλογική προσπάθεια για να παράγουν αγαθά που καλύπτουν διαχρονικά τις ανάγκες μας. Για παράδειγμα, χρειαζόμαστε μια οργάνωση για να γεννηθούμε (μαιευτήριο), μια οργάνωση για να σπουδάσουμε (σχολείο, πανεπιστήμιο), μια οργάνωση για να μετακινηθούμε (ταξιδιωτικές εταιρίες), μια οργάνωση για να διασκεδάσουμε (κέντρα διασκέδασης κι αναψυχής) κ.ο.κ. Είναι εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να σκεφθεί κανείς περιπτώσεις που θα μπορούσε να ικανοποιήσει τις ανάγκες του χωρίς τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες μια οργάνωσης.

Είναι άρα σημαντικό να γνωρίζουμε το γιατί και τον τρόπο με τον οποίον μια οργάνωση συμπεριφέρεται, στην ουσία οι άνθρωποι που την συναποτελούν (ως απλοί εργαζόμενοι και ως διοίκηση). Για παράδειγμα, γιατί και πώς λαμβάνονται οι συγκεκριμένες αποφάσεις (της); Γιατί και πώς έχει τη συγκεκριμένη κουλτούρα και ηθική απέναντι στους ίδιους τους εργαζόμενους σε αυτήν και απέναντι στην κοινωνία; Τι και πώς παρακινεί την ηγεσία της σε ενέργειες περισσότερο ή λιγότερο κοινωνικά αποδεκτές (π.χ. οικονομικά ή περιβαλλοντικά σκάνδαλα); Πώς επηρεάζεται από τις ατομικές και ομαδικές ενέργειες των απασχολουμένων σε αυτήν, για την αποτελεσματικότερη επίτευξη των στόχων της;

Η κατανόηση όμως της συμπεριφοράς μιας οργάνωσης, δηλαδή μιας ανθρώπινης συλλογικότητας, είναι ιδιαίτερα σημαντική κι αναγκαία για όσους ασκούν διοίκηση ή πρόκειται να ασκήσουν. Λυτοί απαιτείται να γνωρίζουν,  για παράδειγμα, τι παρακινεί ή τι προκαλεί την ανθρώπινη συμπεριφορά, πώς ασκείται η ηγεσία, τι επηρεάζει την επικοινωνία στον εργασιακό χώρο, γιατί δημιουργούνται διαφορές-συγκρούσεις μεταξύ εργαζομένων, μεταξύ διοίκησης κι εργαζομένων, και πώς διευθετούνται, πόσο δεκτικοί και για ποιους λόγους είναι οι άνθρωποι απέναντι στην αλλαγή κτλ.

Η κάθε μια οργάνωση είναι οντότητα τυπικών σχέσεων, ιεραρχημένων ρόλων, συστημάτων και διαδικασιών, κανόνων και διατάξεων, η οποία έχει συγκεκριμένη στρατηγική και καθορισμένους στόχους. Όμως ενώ αυτά είναι αναγκαία δεν είναι αρκετά για να εξασφαλιστεί η καλή λειτουργία της και η καλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητά της. Χρειάζεται η διοίκηση αυτής της οργάνωσης να μπορεί να κατανοήσει, να προβλέψει και να χειρισθεί καταλλήλως τη συμπεριφορά όλων όσων την συναποτελούν. Αυτό διότι απέχει πολύ α¬πό το «στήσιμο» στα χαρτιά και η εξ' αυτού αναμενόμενη συμπεριφορά, από την πραγματική συμπεριφορά που επιδεικνύεται στην πράξη.

Η παρούσα 4η έκδοση του βιβλίου εξετάζει τις σύγχρονες έννοιες, θεωρίες και πρακτικές στο θέμα της συμπεριφοράς των οργανώσεων, δηλαδή των ανθρώπων οι οποίοι αποτελούν μια οργάνωση, τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και σε ομαδικό. Το αναγνωστικό κοινό στο οποίο απευθύνεται είναι:

1. Όσοι σπουδάζουν Διοίκηση Επιχειρήσεων

2. Όσοι ασκούν διοίκηση κι αντιμετωπίζουν στην πράξη την ευθύνη και το πρόβλημα να ερμηνεύσουν, να κατευθύνουν και να εξασφαλίσουν την κατάλληλη συμπεριφορά των συνεργατών τους, αλλά και να επιδείξουν ως οργάνωση την αναμενόμενη συμπεριφορά προς τους ίδιους τους εργαζόμενους (της) και προς τρίτους (κοινωνία, κράτος, μέτοχοι, προμηθευτές, πελάτες).

3. Όσοι ενδιαφέρονται να γνωρίζουν τι συνιστά το άτομο-πρόσωπο, γιατί και πώς εκδηλώνονται οι όποιες συμπεριφορές και γενικά να αποκτήσουν μια στοιχειώδη γνώση για θέματα ατομικής και ομαδικής ψυχολογίας και συμπεριφοράς.

4. Όσοι διδάσκουν Οργανωσιακή Συμπεριφορά ως βάση αναφοράς, για να αναπτύξουν τη δική τους προσέγγιση και περαιτέρω ανάλυση των σχετικών θεμάτων.

Το βιβλίο αποτελείται από πέντε (5) μέρη.

Το πρώτο μέρος αποτελεί την εισαγωγή στα θέματα της συμπεριφοράς οργανισμών/ επιχειρήσεων και ανθρώπων. Οι επιχειρήσεις συμπεριφέρονται, όπως συμπεριφέρονται, επειδή αποτελούνται από συγκεκριμένα άτομα και έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (π.χ. μέγεθος, οργάνωση, στόχοι, κ.λπ.) Η συμπεριφορά των ατόμων είναι η εξωτερίκευση της συνολικής επίδρασης πολλών και διαφορετικών παραγόντων, που σχετίζονται (α) με το ίδιο το άτομο (ανάγκες, στόχοι, αξίες, αντίληψη, κ.λπ.), (β) το περιβάλλον του (π.χ. οικογένεια, ομάδες αναφοράς, κοινωνική τάξη, κ.λπ.) και (γ) με το συγκεκριμένο περιβάλλον της επιχείρησης (π.χ. στόχοι επιχείρησης, δομή, ρόλοι, κ.λπ.). Τα θέματα αυτά εξετάζονται στο 1ο κεφάλαιο. Οι πιο γνωστές και πρόσφατες θεωρίες για την ανθρώπινη συμπεριφορά παρουσιάζονται στο 2ο κεφάλαιο.

Το δεύτερο μέρος, αναφέρεται, στην ατομική συμπεριφορά, στα ατομικά χαρακτηριστικά και τις ατομικές διαφορές, όπως: Αξίες, Στάσεις, Αντίληψη, Προσωπικότητα και Παρακίνηση.

Σε επίπεδο κοινωνιών και οργανώσεων τα «πιστεύω» και οι αξίες των ηγετών, των μάνατζερς και των απλών εργαζομένων επηρεάζουν τους στόχους, τις ενέργειες και τη συμπεριφορά τους. Ο μάνατζερ σε μια οργάνωση είναι σημαντικό, πέρα από τις δικές του προσωπικές αξίες, να αναγνωρίζει και να αξιολογεί τις αξίες των υφισταμένων του και γενικά των συνεργατών του, ώστε να ελέγξει και ταιριάξει το σύστημα αξιών τους με αυτό της επιχείρησής του ή της διεύθυνσης ή του τμήματος που διευθύνει. Τα θέματα αυτά πραγματεύονται στο σχετικό κεφάλαιο.

Η στάση, ως προδιάθεση, επηρεάζει το είδος και το βαθμό ανταπόκρισης του εργαζόμενου στα όποια ερεθίσματα και συνθήκες του εργασιακού περιβάλλοντος Πώς διαμορφώνεται η στάση και ποια η σχέση της με την εργασιακή απόδοση εξετάζονται στο ομότιτλο κεφάλαιο.

Η ατομική και η οργανωσιακή συμπεριφορά επηρεάζεται τα μέγιστα από την αντίληψη την οποία σχηματίζουν το άτομο και οι ομάδες για τα πράγματα γύρω τους. Στο σχετικό κεφάλαιο εξετάζεται η διαδικασία σχηματισμού της αντίληψης και τα λάθη στα οποία υποπίπτει το άτομο, στην νοητική προσπάθειά του να καταλάβει τι γίνεται γύρω του .

Η συμπεριφορά του καθενός είναι η εκδήλωση της προσωπικότητάς του. Τι είναι προσωπικότητα, πόσο και σε τι μοιάζουν και διαφέρουν οι άνθρωποι μεταξύ τους, ποιες προσωπικότητες είναι περισσότερο ή λιγότερο κατάλληλες για συγκεκριμένες θέσεις εργασίας ή καταστάσεις και ποιες οι κλασικές και σύγχρονες θεωρίες προσωπικότητας αποτελούν το αντικείμενο του εν λόγω κεφαλαίου.

Ο εργαζόμενος και γενικά το άτομο συμπεριφέρεται με τον α ή β τρόπο επειδή αντιδρά σε δυνάμεις/ανάγκες οι οποίες το παρακινούν. Οι κλασικές καθώς και οι σύγχρονες θεωρίες περί ανθρωπίνων αναγκών, και η διαδικασία παρακίνησης παρουσιάζονται στο συγκεκριμένο κεφάλαιο.

Το τρίτο μέρος περιλαμβάνει κεφάλαια τα οποία αφορούν στις ομαδικές και διαπροσωπικές διεργασίες και αλληλεπιδράσεις, οι οποίες λαμβάνουν χώρα στο εργασιακό περιβάλλον. Στο κεφάλαιο Ηγεσία αναλύεται η έννοια αυτής της σχέσης επιρροής πάνω στους άλλους, παρουσιάζονται οι απαιτούμενες ικανότητες και ο ρόλος του ηγέτη και οι κλασικές και σύγχρονες θεωρίες/υποδείγματα ηγεσίας.

Η επικοινωνία, τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο οργανισμού, αποτελεί καθοριστική διαδικασία για την αποτελεσματικότητα των ενεργειών όλων των εργαζομένων. Η φύση της επικοινωνίας, τα εμπόδια που δημιουργούνται για αποτελεσματική επικοινωνία και πώς αυτά ξεπερνιούνται, καθώς επίσης η στρατηγική και τα συστήματα επικοινωνίας που πρέπει να αναπτύξει ο κάθε οργανισμός/επιχείρηση εξετάζονται στο κεφάλαιο «Επικοινωνία».

Η αναγκαιότητα και η σκοπιμότητα δημιουργίας τυπικών και άτυπων ομάδων στον εργασιακό χώρο και πώς συμπεριφέρονται τα άτομα σε αυτές, ανάλογα με το σκοπό που επιδιώκουν, εξετάζονται στο αντίστοιχο κεφάλαιο. Οι αναπόφευκτες συγκρούσεις οι οποίες δημιουργούνται, τόσο σε διαπροσωπικό όσο και σε διομαδικό επίπεδο (όταν οι άνθρωποι συνυπάρχουν στον ίδιο χώρο και είναι υποχρεωμένοι να συνεργασθούν), καθώς και οι τρόποι διευθέτησής τους παρουσιάζονται στο σχετικό κεφάλαιο.

Μερικά άτομα και ομάδες μπορούν και επηρεάζουν σημαντικά άλλους, επειδή γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν τη δύναμη-εξουσία που τους δίνει ο οργανισμός/επιχείρηση ή και με τη δική τους προσωπική δύναμη κι ακόμη επειδή γνωρίζουν πώς να αναπτύσσουν πολιτικές διεργασίες (κατάλληλες κινήσεις/συμπεριφορές) για να επιτύχουν τους στόχους τους. Το πώς γίνεται αυτό αποτελεί το αντικείμενο του κεφαλαίου « Εξουσία, Δύναμη και Επιρροή».

Μέρος τέταρτο. Η λήψη των αποφάσεων, ως διαδικασία, λαμβάνει χώρα σε όλα τα ιεραρχικά επίπεδα της οργάνωσης και σε όλες τις οργανικές μονάδες αυτής. Αυτή καθαυτή η διαδικασία, οι «αντικειμενικές» συνθήκες / περιορισμοί της κατάστασης και τα προσωπικά στιλ λήψης των αποφάσεων καθορίζουν την ορθότητα και την ποιότητα των λαμβανομένων αποφάσεων. Αυτά τα θέματα επηρεάζουν την ατομική και ομαδική συμπεριφορά όλων μέσα στην οργάνωση και κρίθηκε σκόπιμο να εξετασθούν σε ξεχωριστό κεφάλαιο.

Οι διεργασίες σε επίπεδο οργάνωσης για να αποκτήσει μια ισχυρή ταυτότητα, μια κατάλληλη νοοτροπία, είναι κρίσιμες για να αντιμετωπιστούν επιτυχώς οι αλλαγές-πιέσεις του εξωτερικού περιβάλλοντος και για να επιτευχθεί η εσωτερική ενότητα και ανάπτυξη. Αυτές οι διεργασίες αφορούν την οργανωσιακή κουλτούρα και αποτελούν αντικείμενο σχετικού κεφαλαίου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έννοια και τον ορισμό της οργανωσιακής κουλτούρας, ποιοι παράγοντες την διαμορφώνουν και ποιες οι επιδράσεις της και ποιοι τύποι κουλτούρας είναι κατάλληλοι, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της οργάνωσης και του εξωτερικού περιβάλλοντος.

Οι οργανισμοί και οι επιχειρήσεις, στη σημερινή εποχή, είναι υποχρεωμένοι να αντιδρούν γρήγορα και επιτυχημένα στις αλλαγές του εξωτερικού περιβάλλοντος. Αλλά και στο εσωτερικό περιβάλλον απαιτούνται αλλαγές ,πχ. για την αντιμετώπιση δυσλειτουργιών, την διαμόρφωση κατάλληλης κουλτούρας ή την αποτελεσματικότερη και ταχύτερη εκτέλεση εργασιών. Σε ποιους τομείς, μέσα στην οργάνωση/επιχείρηση, σημειώνονται ή απαιτούνται αλλαγές, ποιος ο ρόλος και οι ευθύνες όλων για να εισαχθεί και υλοποιηθεί η αναγκαία  αλλαγή, ποιες αντιδράσεις παρουσιάζονται και πώς αυτές ξεπερνιούνται, είναι μερικά από τα θέματα που εξετάζονται σε σχετικό κεφάλαιο.

Στο πέμπτο μέρος περιλαμβάνεται το κεφάλαιο 17, το οποίον αφορά τη μελέτη περιπτώσεων (case studies). Παρουσιάζονται συνοπτικές περιπτώσεις προβλημάτων, στον εργασιακό χώρο, προς μελέτη. Η παρουσίαση αυτών των περιπτώσεων στοχεύει οι αναγνώστες-φοιτητές αλλά και μάνατζερς, στη βάση των θεωρητικών τους γνώσεων και εμπειριών, να εφαρμόσουν ιδέες, αρχές, να αναπτύξουν επιχειρήματα, να αιτιολογήσουν τις προτάσεις τους και να προ-τείνουν δυνατούς τρόπους-λύσεις αντιμετώπισης της κάθε περίπτωσης.

Ο ιεροφάντης του μάνατζμεντ R. Waterman έχει πει: «Όλοι χρησιμοποιούμε στοιχεία της δουλειάς των άλλων» και ο καθηγητής L.J Mullins «Όλοι επηρεαζόμαστε από τα έργα των άλλων». Είναι αναπόφευκτο λοιπόν ότι οι σκέψεις και οι ιδέες των άλλων υπάρχουν στο υποσυνείδητό μας και δεν είναι πάντα εύκολο να τις ξεχωρίσουμε από τις δικές μας. Έχω καταβάλει κάθε προσπάθεια να αναφέρω, στις υποσημειώσεις, όλους εκείνους (τους συγγραφείς) στους οποίους στηρίχθηκε το βιβλίο αυτό. Όμως για όποια παράλειψη διαπιστωθεί ζητώ «συγνώμη».

Υιοθετώ πλήρως τα παραπάνω, εκφράζοντας ένα μεγάλο ευχαριστώ προς όλους τους συγγραφείς βιβλίων μάνατζμεντ, διοίκησης ανθρωπίνων πόρων και οργανωσιακής συμπεριφοράς, Έλληνες και ξένους.

Αθήνα, Μάιος 2017, Λεωνίδας Χυτήρης

 

 ► περιεχόμενα

 

Πρόλογος  17

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ   25

1.1. Οργάνωση   25

1.2. Συμπεριφορά   28

1.3. Οργανωσιακή Συμπεριφορά  30

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΘΕΩΡΙΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ        33

2.1. Εισαγωγή   33

2.2. Ψυχοδυναμικές/Ψυχαναλυτικές Θεωρίες  34

2.2.1. Η ψυχαναλυτική θεωρία, του S. Freud        35

2.2.2. Η ατομική ψυχολογία, του A. Adler  38

2.2.3. Η αναλυτική θεωρία, του C. Jung  39

2.2.4. Η ψυχοκοινωνική θεωρία, του Ε. Erikson  41

2.3. Θεωρίες Ατομικών Χαρακτηριστικών και Τύπων Προσωπικότητας 42

2.3.1. Η θεωρία περί ιδιοσυγκρασίας του ανθρώπου, του Ιπποκράτη  43

2.3.2. Η θεωρία σωματικής διάπλασης, του W. Sheldon  44

2.3.3. Η θεωρία των μοναδικών προδιαθέσεων, του G. Allport   45

2.3.4. Η παραγοντική - αναλυτική θεωρία των τύπων προσωπικότητας, του H. Eysenck    46

2.4. Ανθρωπολογικές ή Ανθρωπιστικές Θεωρίες  47

2.4.1. Η θεωρία ανθρώπινων αναγκών, του A. Maslow   48

2.4.2. Η θεωρία της αυτοπραγμάτωσης του ατόμου, του C. Rogers    49

2.5. Θεωρίες της Συμπεριφοράς  50

2.5.1. Η θεωρία (εξαρτημένης) συμπεριφοράς, του Β . Skinner   50

2.5.2. Κοινωνικογνωστικές Θεωρίες των, J. Rotter, A. Bandura, W. Mischel   51

2.5.3. Θεωρία των επιτυχιών και αποτυχιών των A.W. Combs και D. Snygg   53

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ, ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ       63

3.1. Εισαγωγή   63

3.2. Ατομικές διαφορές  67

3.2.1.  Βιογραφικές διαφορές μεταξύ ατόμων   67

3.2.2. Διαφορές επάρκειας μεταξύ ατόμων  72

3.2.3. Ψυχολογικές διαφορές μεταξύ ατόμων   76

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ   77

4.1. Εισαγωγή   77

4.2. Ο ορισμός της προσωπικότητας   78

4.3. Θεωρίες προσωπικότητας      82

4.3.1. Η θεωρία των πέντε μεγάλων παραγόντων (Big 5), των R. Costa & R. Mc Grae  83

4.3.2. Η παραγοντική-αναλυτική θεωρία, του R. Cattell  87

4.4. Διαστάσεις προσωπικότητας      89

4.4.1. Επίκεντρο του ελέγχου           90

4.4.2. Εσωστρέφεια έναντι εξωστρέφειας  92

4.4.3. Αυτο-εκτίμηση   94

4.4.4. Γραφειοκρατικός προσανατολισμός     95

4.4.5. Τρόπος επίλυσης προβλήματος   96

4.4.6. Η ανάγκη για επίτευξη    98

4.4.7. Συμπεριφορά τύπου Α και τύπου Β    98

4.4.8. Αυταρχισμός   99

4.4.9. Δογματισμός   100

4.4.10. Μακιαβελισμός   100

4.4.11. Ναρκισσισμός   102

4.4.12. Η Σκοτεινή Τριάδα της προσωπικότητας   108

4.5. Μηχανισμοί άμυνας του εγώ ή της προσωπικότητας  110

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΑΞΙΕΣ  115

5.1. Εισαγωγή   115

5.2. Διαμορφωτές ή πηγές αξιών  117

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΣΤΑΣΕΙΣ  125

6.1 Εισαγωγή  125

6.2 Συνιστώσες και χαρακτηριστικά των στάσεων  126

6.3. Στάσεις και συμπεριφορά  127

6.4. Εργασιακή Ικανοποίηση, Οργανωσιακή Δέσμευση και Ψυχολογικό Συμβόλαιο  130

6.4.1. Εργασιακή ικανοποίηση   130

6.4.2. Οργανωσιακή δέσμευση   133

6.4.3. Ψυχολογικό Συμβόλαιο    143

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΑΝΤΙΛΗΨΗ  159

7.1. Εισαγωγή   159

7.2. Η διαδικασία της αντίληψης  160

7.2.1. Αισθήσεις  160

7.2.2. Προσοχή   161

7.2.3. Οργάνωση πληροφοριών  163

7.2.4. Ερμηνεία (πληροφοριών) / Συμπεράσματα  168

7.3. Κοινωνική αντίληψη   168

7.3.1. Χαρακτηριστικά του παρατηρούμενου  169

7.3.2. Χαρακτηριστικά της κατάστασης  174

7.3.3. Χαρακτηριστικά του παρατηρούντος  175

7.3.4. Σφάλματα αντίληψης  178

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. ΠΑΡΑΚΙΝΗΣΗ   191

8.1. Εισαγωγή   191

8.2. Βασικές παρακινητικές δυνάμεις  192

8.3. Ανάγκες, απογοήτευση και απόδοση  193

8.4. Θεωρίες για τη φύση της παρακίνησης  195

8.4.1. Α. Maslow: Η πυραμίδα των ανθρώπινων αναγκών  196

8.4.2. C.D. Aldrfer: Οι τρεις βασικές ανάγκες  199

8.4.3. F. Herzberg: Θεωρία Παρακίνησης των δύο Παραγόντων ή Παράγοντες παρακίνησης και υγιεινής  200

8.4.4. D. McClelland: Η θεωρία των επίκτητων αναγκών  202

8.5. Θεωρίες για τη διαδικασία της παρακίνησης  205

8.5.1. V Vroom: Η θεωρία της προσδοκίας  205

8.5.2. W. Porter και E. Lawler: Το υπόδειγμα της προσδοκίας        207

8.5.3. B. Skinner: Η θεωρία του λειτουργικού εθισμού   209

8.5.4.  J. Adams: Η θεωρία της ισότητας  212

8.5.5.  E. Locke: Η θεωρία της στοχοθέτησης   214

8.6. Σύγχρονες θεωρίες παρακίνησης  217

8.6.1. E. Deci και R. Ryan: Η θεωρία της αυτοδιάθεσης,  217

8.6.2. R. Hackman και G. Oldham: Η θεωρία των χαρακτηριστικών της εργασίας  219

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ

ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΟΜΑΔΩΝ 225

9.1. Εισαγωγή   225

9.2. Διακρίσεις ή Τύποι ομάδων  227

9.2.1. Τυπικές ομάδες   228

9.2.2. Άτυπες ομάδες   230

9.3. Στάδια ανάπτυξης της ομάδας        233

9.4. Χαρακτηριστικά και Διαδικασίες ομάδων  237

9.4.1. Συνεκτικότητα ομάδας   237

9.4.2. Διαδικασίες λήψης ομαδικών αποφάσεων  241

9.4.3. Ρόλοι των μελών (μέσα) στην ομάδα  246

9.4.4. Πρότυπα ομαδικής συμπεριφοράς  251

9.5. Ομάδες και Σχεδιασμός της Εργασίας  254

9.5.1. Ο Frederick Taylor και το Επιστημονικό Μάνατζμεντ  254

9.5.2. Η Σχολή των Ανθρωπίνων Σχέσεων  256

9.5.3. Ομαδική Εργασία: Δύο Σχολές Σκέψης  258

9.6. Η Ομαδική Εργασία στη Σύγχρονη Οργάνωση  265

9.6.1. Ομαδική Εργασία και Αναδιάρθρωση των Οργανώσεων   265

9.6.2. Ομαδική Εργασία και Απόδοση    266

9.6.3. Ομάδες και Οργανωσιακή Γνώση  267

9.6.4. Ομάδες και Καινοτομία   269

9.6.5. Ομάδες ως Μέσο Επιτήρησης και Ελέγχου  269

9.6.6. Ομάδες και Ηγεσία  270

9.6.7. Εσωτερικές Συγκρούσεις  273

9.6.8. Τα Χαρακτηριστικά των Αποτελεσματικών Ομάδων  275

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. ΗΓΕΣΙΑ  281

10.1. Εισαγωγή  281

10.2. Κλασικές θεωρίες της ηγεσίας  286

10.2.1. Το διοικητικό πλέγμα ή πλέγμα ηγεσίας   286

10.2.2. Το συνεχές της ηγετικής συμπεριφοράς   288

10.2.3. Το υπόδειγμα Vroom - Yetton       290

10.2.4. Θεωρία του κύκλου ζωής ηγεσίας ή ηγετικό στιλ με βάση την ωριμότητα υφισταμένων       293

10.2.5. Η Θεωρία X, Ψ ή (Χ, Υ)  295

10.3. Άλλες θεωρίες ηγεσίας   297

10.3.1. Η θεωρία πορείας-στόχου 297

10.3.2. Το ενδεχομενικό υπόδειγμα του Fiedler   300

10.3.3. Μετασχηματιστική ηγεσία  301

10.3.4. Αυθεντική ηγεσία  303

10.3.5. Υπηρετική ηγεσία  306

10.3.6. Συναλλακτική θεωρία ή Θεωρία συναλλαγής ηγέτη-μέλους  307

10.4. Ηγεσία και συναισθηματική νοημοσύνη (emotional intelligence)  310

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ  317

11.1. Εισαγωγή  317

11.2. Σκοποί (οργανωσιακής) επικοινωνίας  319

11.3. Τύποι και Δίαυλοι (οργανωσιακής επικοινωνίας)  323

11.3.1. Τυπική επικοινωνία  327

11.3.2. Άτυπη επικοινωνία  331

11.4. Προβλήματα/εμπόδια στην επικοινωνία  333

11.5. Προβλήματα επικοινωνίας μεταξύ στελεχών και υφισταμένων       342

11.6. Αρχές βελτίωσης της επικοινωνίας  346

11.7. Επικοινωνία-Αγλωσσία-Ακρισία, σε κοινωνικό επίπεδο     351

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ         355

12.1. Εισαγωγή  355

12.2. Πηγές, τύποι και αιτίες συγκρούσεων  356

12.3. Οι συνέπειες των συγκρούσεων   359

12.4. Σύγκρουση ρόλων  363

12.5. Τρόποι (ή στιλ) διευθέτησης συγκρούσεων  367

12.5.1. Συγκρούσεις ομάδων και διευθέτησή τους  371

12.6. Διαπραγμάτευση, Διαμεσολάβηση, Διαιτησία  376

12.6.1. Μια εναλλακτική θεώρηση των διαπραγματεύσεων  381

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13. ΔΥΝΑΜΗ, ΕΠΙΡΡΟΗ, ΕΞΟΥΣΙΑ  383

13.1. Εισαγωγή  383

13.2. Δύναμη   384

13.2.1. Συνθήκες απαραίτητες για τη χρήση δύναμης  386

13.2.2. Δείκτες δύναμης  387

13.2.3. Διαπροσωπική δύναμη   390

13.2.4. Ομαδική και τμηματική δύναμη   397

13.3. Επιρροή   404

13.4. Εξουσία  408

13.4.1 Τύποι νομιμοποίησης της εξουσίας  410

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14. ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ  417

14.1. Εισαγωγή  417

14.2. Συνθήκες και υποδείγματα λήψης αποφάσεων   417

14.3. Τύποι αποφάσεων  423

14.4. Τεχνικές προγραμματισμού και λήψης απόφασης  427

14.5. Προσωπικά στιλ λήψης απόφασης  432

14.6. Οι (προσωπικού χαρακτήρα) αιτίες για τις λάθος αποφάσεις  433

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ  441

15.1. Εισαγωγή  441

15.2. Παράγοντες διαμόρφωσης οργανωσιακής κουλτούρας    445

15.3. Επιδράσεις και Μέτρηση της Οργανωσιακής Κουλτούρας  449

15.4. Τυπολογία Οργανωσιακής Κουλτούρας   457

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΛΛΑΓΩΝ  467

16.1. Εισαγωγή  467

16.2. Τύποι και Φορείς αλλαγής  474

16.3. Αιτίες αποτυχίας της αλλαγής             479

16.4. Ατομική Αντίδραση στην αλλαγή  483

16.5. Οργανωσιακή Αντίσταση στην Αλλαγή    491

16.6. Υποδείγματα Εισαγωγής Αλλαγής   495

16.6.1.  To Υπόδειγμα Τριών Βημάτων του Lewin  498

16.6.2. To Υπόδειγμα Οκτώ Βημάτων του Kotter  504

16.6.3.  Το Υπόδειγμα Αλλαγής των Beckhard και Harris   507

16.6.4. Το (συστημικό) Υπόδειγμα του Senge   508

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ (CASE STUDIES)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ  515

17.1. Εισαγωγή  515

17.2. Περιπτώσεις προς μελέτη  518

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ  535