Γεώργιος Οικονόμου

Ανδρέας Γεωργίου

 

 

Ποσοτική Ανάλυση για τη Λήψη Διοικητικών Αποφάσεων ΤΟΜΟΣ Α'

 

Γ΄ Έκδοση

 

 

Εκδότης: Μπένου Ε.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Αριθμός σελίδων: 392

 

Κωδικός ISBN: 9789603591023 (SET 9789603591016)

 

Διαστάσεις: 24 × 17 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: 12518837

 

Έτος έκδοσης: 2011

 

 

 ► παρουσίαση

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

Οι τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών έχουν επηρεάσει σημαντικά το περιβάλλον των οικονομικών μονάδων και το έχουν καταστήσει περισσότερο ανταγωνιστικό. Η σημερινή παγκοσμιοποίηση των αγορών δημιουργεί ακόμα οξύτερο ανταγωνισμό στις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς, είτε δραστηριοποιούνται διεθνώς είτε όχι. Η πρόκληση που αντιμετωπίζουν τα διοικητικά στελέχη σχετίζεται με την ικανότητά τους να αφομοιώνουν και να εφαρμόζουν όλες εκείνες τις τεχνικές, που μπορούν να υποστηρίζουν αποτελεσματικά τη διαδικασία λήψης των αποφάσεων. Η χρήση των μεθόδων της Ποσοτικής Ανάλυσης/Επιχειρησιακής Έρευνας με τη βοήθεια του ηλεκτρονικού υπολογιστή αποτελεί ένα σύγχρονο εργαλείο για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης.

Το βιβλίο αυτό συμπληρώνει την υπάρχουσα ελληνική βιβλιογραφία των Ποσοτικών Μεθόδων δίνοντας έμφαση όχι τόσο στη μαθηματική θεωρία των τεχνικών αυτών, αλλά κυρίως στη μοντελοποίηση προβλημάτων, στην επίλυση τους με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων για τη λήψη των καλύτερων δυνατών διοικητικών αποφάσεων.

Στο κεφάλαιο 1 παρουσιάζονται, μεταξύ των άλλων, μια σύντομη περιγραφή της εξέλιξης της Ποσοτικής Ανάλυσης/Επιχειρησιακής Έρευνας, καθώς και οι γενικές αρχές εφαρμογής των μεθόδων τους στη λήψη των διοικητικών αποφάσεων. Στο κεφάλαιο 2 εισάγονται οι βασικές έννοιες του γραμμικού προγραμματισμού επιλύοντας με τη γραφική διαδικασία προβλήματα δύο διαστάσεων. Με την ίδια διαδικασία επιχειρείται επίσης μια αρχική προσέγγιση στην ανάλυση ευαισθησίας. Το κεφάλαιο 3 περιέχει έναν αριθμό εφαρμογών του γραμμικού προγραμματισμού σε προβλήματα της Διοίκησης των Επιχειρήσεων και ειδικότερα σε προβλήματα χρηματοοικονομικής διοίκησης, μάρκετινγκ, διοίκησης παραγωγής, προγραμματισμού ανθρώπινων πόρων, κ.ά. Στο κεφάλαιο 4 αντιμετωπίζονται προβλήματα του γραμμικού προγραμματισμού με τη χρήση τεσσάρων αντιπροσωπευτικών πακέτων λογισμικού (QSB+, LINDO, EXCEL, XPRESSMP) εισάγοντας έτσι τον αναγνώστη σε διαφορετικό περιβάλλον επίλυσης. Στο κεφάλαιο 5 αναλύεται εκτενώς η μέθοδος simplex, η οποία χρησιμοποιείται για την επίλυση ενός μεγάλου αριθμού χαρακτηριστικών προβλημάτων και ειδικών περιπτώσεων. Τέλος, στο κεφάλαιο 6, παρουσιάζεται η δυϊκή θεωρία και η ανάλυση ευαισθησίας, τα αποτελέσματα των οποίων αποτελούν σημαντικό εργαλείο υποστήριξης των διοικητικών αποφάσεων.

Επιθυμούμε να εκφράσουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στην εκδότρια κυρία Ευγενία Μπένου και στους συνεργάτες της για την επιμέλεια, οργάνωση και εκτύπωση του βιβλίου, καθώς και στους μεταπτυχιακούς μας φοιτητές κυρία Ειρήνη Περαντωνάκη και κ.κ. Παναγιώτη Διπλαρίδη και Δημήτρη Ποργιανό για την πολύτιμη βοήθειά τους.

Οι συγγραφείς

Γ. Σ. Οικονόμου - A. Κ. Γεωργίου

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

Στη δεύτερη έκδοση του  A' τόμου τον παρόντος βιβλίου ενσωματώθηκαν διορθώσεις με τυπογραφικά κυρίως λάθη που εμφανίζονταν σποραδικά. Η κυριότερη μεταβολή αφορά στο τέταρτο κεφάλαιο, όπου έγινε επικαιροποίηση τον λογισμικού που χρησιμοποιείται (WinQSB Ver.2.0), όπως και κάποιες μικρές μεταβολές στα υπόλοιπα προγράμματα. Αλλαγές στις εικόνες εμφάνισης αποτελεσμάτων από το WinQSB, καθώς και στην ερμηνεία, έγιναν και σε άλλα κεφάλαια τον βιβλίου, όπου αυτό ήταν αναγκαίο.

Σημειώνουμε, ότι ο χρήστης τον βιβλίου (Α' και Β τόμου), διδάσκων ή διδασκόμενος, έχει πρόσβαση και μπορεί να χρησιμοποιήσει ελεύθερα βοηθητικό υλικό (διαφάνειες - σημειώσεις διδασκαλίας, αρχεία δεδομένων των παραδειγμάτων για τα προγράμματα WinQSB, Excel και LINDO, λύσεις των ασκήσεων τον τρίτον κεφαλαίου με τη χρήση τον λογισμικού, σχετικά links στο διαδίκτυο κ.ά.) αν επισκεφθεί την ιστοσελίδα: http://ma- cedonia.uom.gr/ ~ acgl και στη συνέχεια, από τη σύνδεση «Μαθήματα» οδηγηθεί  στα μαθήματα «Ποσοτική Ανάλυση I» και «Ποσοτική Ανάλυση II».

Ευχαριστούμε θερμά τους φοιτητές μας που τα πρώτα πέντε χρόνια κυκλοφορίας τον βιβλίου μάς υπέδειξαν ορισμένα λάθη ή/και ασάφειες, καθώς επίσης και συναδέλφους μέλη ΔΕΠ από διάφορα τμήματα ΑΕΙ και ΑΤΕΙ που συνεισέφεραν με την καλόπιστη κριτική τους στη συνεχή βελτίωση τον υλικού που παρουσιάζουμε. Τέλος, θα ήταν παράλειψή μας αν δεν ευχαριστούσαμε την εκδότρια μας κυρία Ευγενία Μπένου και τον συνεργάτη της κύριο Ιωάννη Γάγγο, για τη συνεχή και επιμελή ενσωμάτωση, των μεταβολών και διορθωτικών μας παρεμβάσεων στις εκάστοτε ανατυπώσεις.

Οι συγγραφείς

Γ. Σ. Οικονόμου - A. Κ. Γεωργίου

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΡΙΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

Στην τρίτη έκδοση τον παρόντος βιβλίου ενσωματώθηκαν διορθώσεις από τυπογραφικά κυρίως λάθη που εμφανίζονταν σποραδικά στο κείμενο της δεύτερης έκδοσης. Επίσης, έγινε ευρεία επικαιροποίηση των βιβλιογραφικών πηγών, ώστε να συμβαδίζει με τις νέες εκδόσεις και εξελίξεις της σχετικής βιβλιογραφίας. Σημειώνουμε, ότι ο χρήστης τον βιβλίου αυτού μπορεί να χρησιμοποιήσει ελεύθερα βοηθητικό υλικό (διδακτικές διαφάνειες, αρχεία δεδομένων, σημειώσεις, λύσεις ασκήσεων κ.λπ.), το οποίο μπορεί να βρει στο δικτυακό τόπο: http://users.uom.gr/ ~acg. Επιπλέον, διδάσκοντες οι οποίοι επιθυμούν να υιοθετήσουν το βιβλίο αυτό ως διδακτικό, μπορούν να επικοινωνήσουν με τους συγγραφείς, ώστε να τους αποσταλεί σε πρωτογενή και επεξεργάσιμη μορφή το διαθέσιμο βοηθητικό υλικό.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τους φοιτητές που χρησιμοποίησαν τη δεύτερη έκδοση του βιβλίου και εντόπισαν αβλεψίες και σφάλματα, τα οποία και μας υπέδειξαν. Ευχαριστούμε επίσης τους συναδέλφους, μέλη ΔΕΠ από άλλα τμήματα ΑΕΙ, που υιοθέτησαν το υλικό αυτό και συν εισέφεραν με την καλόπιστη κριτική τους στη συνεχή βελτίωσή του. Τέλος, ευχαριστούμε τις εκδόσεις Ε. Μπένου για την ενσωμάτωση όλων των παρατηρήσεων και διορθώσεων στην καλαίσθητη έκδοση του βιβλίου.

Οι συγγραφείς

Γ. Σ. Οικονόμου - A. Κ. Γεωργίου

 

 ► περιεχόμενα

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ    11

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ    13

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΡΙΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ    14

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή   15

1.1    Η Προέλευση της Ποσοτικής Ανάλυσης   15

1.2    Βασικές Έννοιες και Είδη Μοντέλων  17

1.3    Η Προσέγγιση της Ποσοτικής Ανάλυσης για τη Λήψη Αποφάσεων   21

1.4    Οι Τεχνικές της Ποσοτικής Ανάλυσης    26

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Εισαγωγή στο Γραμμικό Προγραμματισμό    29

2.1    Εισαγωγή   29

2.2    Εφαρμογές του Γραμμικού Προγραμματισμού   31

2.3    Βασικές Έννοιες Μοντελοποίησης   33

2.4    Ένα Πρόβλημα Μεγιστοποίησης   35

2.4.1    Οι μεταβλητές απόφασης    37

2.4.2    Η αντικειμενική συνάρτηση    38

2.4.3    Οι περιορισμοί του προβλήματος   39

2.4.4    Σύνθεση της προηγούμενης ανάλυσης   44

2.5    Βασικές Παραδοχές του Γραμμικού Προγραμματισμού    47

2.6    Γραφική Επίλυση του Μοντέλου    51

2.7    Δεσμευτικοί και μη Δεσμευτικοί Περιορισμοί   63

2.8    Γραφική Επίλυση ενός Προβλήματος Ελαχιστοποίησης    71

2.9    Ειδικές Περιπτώσεις    80

2.9.1    Το πρόβλημα της «ΔΕΡΑΣ Ο.Ε.»   80

2.9.2    Άπειρες εναλλακτικές βέλτιστες λύσεις   81

2.9.3    Καμία εφικτή λύση    85

2.9.4    Μη φραγμένο πρόβλημα   89

2.10    Ανάλυση Ευαισθησίας - Γραφική Προσέγγιση   93

2.10.1    Μεταβολές στους αντικειμενικούς συντελεστές  96

2.10.2    Μεταβολές στα δεξιά μέλη των περιορισμών   105

2.10.3    Δεσμευτικοί περιορισμοί  108

2.10.4    Μη δεσμευτικοί περιορισμοί  118

2.10.5    Ανάλυση ευαισθησίας  σε παράδειγμα ελαχιστοποίησης   122

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εφαρμογές του Γραμμικού Προγραμματισμού 133

3.1    Εισαγωγή  133

3.2    Επιλογή Χαρτοφυλακίου   133

3.3    Πρόβλημα Χρηματοοικονομικού Προγραμματισμού   139

3.4    Πρόβλημα Επιλογής Επενδύσεων σε Καθεστώς Περιορισμένων Κεφαλαίων  144

3.5    Επιλογή Διαφημιστικών Μέσων   148

3.6    Έρευνα Μάρκετινγκ   153

3.7    Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού   158

3.8    Προγραμματισμός Παραγωγής   162

3.9    Πρόβλημα Δίαιτας   170

3.10    Πρόβλημα Μείξης   173

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Επίλυση Προβλημάτων με Ηλεκτρονικό Υπολογιστή   181

4.1    Εισαγωγή  181

4.2    Το Πρόγραμμα WinQSB   181

4.2.1    Ερμηνεία των αποτελεσμάτων για τις μεταβλητές   185

4.2.2    Ερμηνεία των αποτελεσμάτων για τους περιορισμούς  192

4.3    Το Πρόγραμμα LINDO   197

4.3.1    Εισαγωγή προβλήματος και επίλυση με το LINDO  201

4.3.2    Ένα πρόβλημα ελαχιστοποίησης στο LINDO  211

4.4    Επίλυση με τη Βοήθεια του Excel   215

4.4.1    Εισαγωγή του μοντέλου στο Excel   216

4.4.2    Διαδικασία επίλυσης και ερμηνεία των αποτελεσμάτων   223

4.43     Το πρόβλημα της Pro-Lux στο Excel    233

4.5    Επίλυση με τη Χρήση Γλώσσας Μοντελοποίησης   237

4.6    Προβλήματα Κλίμακας (Scaling Problems)    246

4.7    Ταυτόχρονες Μεταβολές Παραμέτρων   247

4.7.1    Ταυτόχρονες μεταβολές αντικειμενικών συντελεστών   247

4.7.2    Ταυτόχρονες μεταβολές δεξιών μελών περιορισμών   249

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Επίλυση με τη Μέθοδο Simplex   251

5.1    Εισαγωγή    251

5.2    Γενική και Κανονική Μορφή του Μοντέλου   252

5.3    Διαμόρφωση του Προβλήματος της ΑΛΦΑ ΑΕ  255

5.4    Κατασκευή Αρχικού Πίνακα Simplex   258

5.5    Διαδικασία Κατασκευής Αρχικού Πίνακα    267

5.6    Μετακίνηση σε μια Καλύτερη Βασική Εφικτή    Αύση    268

5.7    Περισσότερες από Δύο Μεταβλητές Απόφασης  280

5.7.1    Το εργαστήριο χειροποίητων δώρων   282

5.7.2    Επίλυση με τη μέθοδο simplex    284

5.8    Επίλυση Προβλήματος Ελαχιστοποίησης   292

5.8.1    Το διαφημιστικό πρόβλημα της «Pro-Lux»    292

5.8.2    Η είσοδος τεχνητών μεταβλητών  294

5.8.3    Επίλυση με τη μέθοδο simplex    296

5.9    Ειδικές Περιπτώσεις    306

5.9.1    Περιορισμοί ισότητας, αρνητικά δεξιά μέλη    308

5.9.2    Εναλλακτικές βέλτιστες λύσεις   321

5.9.3    Καμία εφικτή λύση    327

5.9.4    Μη φραγμένο πρόβλημα   332

5.9.5    Μεταβλητές που δεν περιορίζονται ως προς τις τιμές   337

5.10    Ισοβαθμήσεις στη Μέθοδο Simplex    341

5.10.1     Ισοβάθμηση στην εισερχόμενη μεταβλητή    342

5.10.2     Ισοβάθμηση στην εξερχόμενη μεταβλητή    346

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Δυϊκή Θεωρία και Ανάλυση Ευαισθησίας      351

6.1    Εισαγωγή   351

6.2    Το Δυϊκό Πρόβλημα   351

6.2.1    Κατασκευή του δυϊκού προβλήματος/μοντέλου    352

6.2.2    Οικονομική ερμηνεία του δυικού  προβλήματος 361

6.2.3    Άλλες σχέσεις μεταξύ πρωτεύοντος και δυικού 367

6.3    Ανάλυση Ευαισθησίας με τον Πίνακα Simplex  371

6.3.1    Μεταβολές στους συντελεστές της αντικειμενικής συνάρτησης   371

6.3.2    Μεταβολές στα δεξιά μέλη των περιορισμών  377

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ   383

Ελληνική   383

Ξενόγλωσση   386

Ιστότοποι   391