Αθηνά Πετράκη - Κώττη

Γεώργιος Κώττης

 

 

Σύγχρονη Μακροοικονομική

 

B΄ Έκδοση

 

 

 

Εκδότης: Μπένου Ε.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Αριθμός σελίδων: 504

 

Κωδικός ISBN: 9603590665

 

Διαστάσεις: 24 × 17 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: 2741

 

Έτος έκδοσης: 2008

 

 

 

 ► παρουσίαση

Στο σύγχρονο οικονομικό περιβάλλον με τις γρήγορες αλλαγές σε φιλοσοφίες, θεσμούς και συστήματα, η Μακροοικονομική που έχει ως αντικείμενο τη μελέτη της λειτουργίας μιας οικονομίας αποτελεί επιστήμη που βρίσκεται σε διαδικασία διαρκούς εξέλιξης. Ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες δεκαετίες στις οποίες παρατηρήθηκαν σημαντικές μεταβολές στο διεθνές σκηνικό και στις επικρατούσες αντιλήψεις για τη λειτουργία των αγορών, τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις και το ρόλο του Κράτους στην οικονομική ζωή μιας χώρας, τα μακροοικονομικά θέματα και προβλήματα ήρθαν περισσότερο στο προσκήνιο και απέκτησαν νέες διαστάσεις και πολύ μεγαλύτερη περιπλοκότητα. Αυτό έδωσε ώθηση για την ανάπτυξη και τον εμπλουτισμό της μακροοικονομικής βιβλιογραφίας με συνεχώς εντεινόμενους ρυθμούς.

Ανταποκρινόμενοι στην πρόκληση από τις νέες συνθήκες και την εξέλιξη της Μακροοικονομικής προβήκαμε στη συγγραφή του βιβλίου αυτού που αποτελεί ένα "νέο προϊόν" και μια νέα προσπάθεια στη μακρά συγγραφική μας δραστηριότητα, με στόχο την παροχή όσο γίνεται πιο σύγχρονων γνώσεων στους φοιτητές των Ελληνικών πανεπιστημίων και στους άλλους μελετητές των βιβλίων μας. Από τη δεκαετία του 1970 που εκδώσαμε το πρώτο σύγγραμμα Μακροοικονομικής φροντίσαμε ώστε σε τακτά χρονικά διαστήματα είτε να προ-βαίνουμε σε μερική ανανέωση της ύλης είτε να γράφουμε ένα καινούργιο βιβλίο, όπως συμβαίνει στην περίπτωση αυτή. Η θερμή υποδοχή των βιβλίων μας εκ μέρους των διδασκόντων και των διδασκομένων πολλών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, όπως επίσης και εκ μέρους πολλών άλλων ατόμων που ενδιαφέρθηκαν να τα μελετήσουν, μας έδωσε το κίνητρο να συνεχίσουμε την τακτική αυτή.

Η Μακροοικονομική είναι η επιστήμη που ασχολείται με τη συμπεριφορά, τα προβλήματα και τα μεγέθη ολόκληρης της οικονομίας, σε αντίθεση με τη Μικροοικονομική που επικεντρώνεται στη συμπεριφορά και τα προβλήματα των επιμέρους μονάδων που βρίσκονται μέσα στην οικονομία. Η σημασία της Μακροοικονομικής όχι μόνον για όσους ασχολούνται ή πρόκειται να ασχοληθούν με οικονομικά θέματα ως στελέχη επιχειρήσεων, κρατικοί λειτουργοί, πολιτικοί, κ.λπ., αλλά και για όλα τα άτομα αναλύεται διεξοδικά στο εισαγωγικό κεφάλαιο που ακολουθεί, γίνεται δε έκδηλη στον αναγνώστη καθώς προχωρεί στη μελέτη του βιβλίου. Η σπουδαιότητα των μακροοικονομικών θεμάτων για τη σύγχρονη ζωή φαίνεται και από το γεγονός ότι τόσο στη χώρα μας όσο και διεθνώς ένα σημαντικό μέρος των θεμάτων που εξετάζονται καθημερινώς από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι μακροοικονομικά.

Το βιβλίο αυτό αποσκοπεί στο να δοθούν στο μελετητή με τρόπο ευκρινή και εύληπτο οι βασικές γνώσεις που απαιτούνται για την κατανόηση των κυριότερων προβλημάτων και θεμάτων που σχετίζονται με τη λειτουργία των σύγχρονων οικονομιών και του διεθνούς οικονομικού συστήματος. Πα το σκοπό αυτό έχει καταβληθεί προσπάθεια να παρουσιαστούν με απλό και περιεκτικό τρόπο το σκεπτικό, τα συμπεράσματα και οι προτάσεις πολιτικής των κυριότερων θεωρητικών προσεγγίσεων στο χώρο της Μακροοικονομικής.

Το παρόν βιβλίο χαρακτηρίζεται από αρκετές καινοτομίες σε σχέση με το προηγούμενο. Ιδιαίτερα, σημαντικό νέο στοιχείο είναι η αξιοποίηση του υποδείγματος της συνολικής προσφοράς και της συνολικής ζήτησης, το οποίο αποτελεί ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση πολλών σύγχρονων μακροοικονομικών προβλημάτων και φαινομένων. Με τη βοήθεια του υποδείγματος αυτού αναλύονται με πληρέστερο και επιστημονικά αρτιότερο τρόπο πολλά θέματα, όπως ο προσδιορισμός του πραγματικού εισοδήματος και του επιπέδου των τιμών, τα προβλήματα του πληθωρισμού, της ανεργίας και του στασιμοπληθωρισμού κ.λπ. Επιπλέον, σε όλα σχεδόν τα κεφάλαια έχει εισαχθεί νέα ύλη. Παραδείγματος χάρη, έχει προστεθεί ύλη για το θέμα των οικονομικών διακυμάνσεων, για τον επηρεασμό που ασκούν οι διεθνείς οικονομικές σχέσεις στον προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών και στην αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής και της νομισματικής πολιτικής, για την άσκηση της νομισματικής πολιτικής στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών, για τις συνέπειες για τις χώρες της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης από την υιοθέτηση του ευρώ κ.λπ. Επίσης έχουν προστεθεί ένα κεφάλαιο για την πορεία της οικονομίας και τους παράγοντες που επηρεάζουν το μέγεθος του εισοδήματος στο μακροχρόνιο διάστημα και ένα κεφάλαιο που ανα-φέρεται στα συμπεράσματα των διαφόρων θεωρητικών προσεγγίσεων σχετικά με τη σκοπιμότητα και τον τρόπο άσκησης της σταθεροποιητικής μακροοικονομικής πολιτικής.

Η ύλη που περιλαμβάνεται στο βιβλίο κατανέμεται σε 14 κεφάλαια. Για τη διευκόλυνση του μελετητή, στο τέλος κάθε κεφαλαίου υπάρχει σύνοψη των κυριότερων θεμάτων που εξετάστηκαν, κατάλογος των εννοιών στις οποίες πρέπει να γίνει μεγαλύτερη εμβάθυνση και ε-ρωτήσεις για συζήτηση και έλεγχο της κατανόησης της ύλης. Τα περισσότερα κεφάλαια συνοδεύονται από παραρτήματα που αναφέρονται σε ύλη που είναι περισσότερο τεχνική ή σε πρακτικά θέματα.

Τ ο βιβλίο αυτό έχει γραφεί κυρίως για να χρησιμοποιηθεί από τους φοιτητές Τμημάτων Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ή εξειδικευμένων τμημάτων του ευρύτερου αυτού επιστημονικού χώρου και Τμημάτων Οικονομικής Επιστήμης καθώς επίσης και άλλων τμημάτων στα οποία διδάσκεται η Μακροοικονομική. Το βιβλίο είναι όμως εξαιρετικά χρήσιμο και για οποιοδήποτε άτομο - επιχειρηματία, πολιτικό, δημοσιογράφο, τεχνοκράτη, κ.λπ. ή απλό πολίτη - που ενδιαφέρεται να αποκτήσει επιστημονικές γνώσεις για τη λειτουργία της οικονομίας και για θέματα που επηρεάζουν ποικιλοτρόπως την επιχειρηματική και την ατομική οικονομική ζωή και δραστηριότητα καθώς και πολλές πολιτικές αποφάσεις και ενέργειες.

Η συγγραφή του βιβλίου βασίστηκε στην εμπειρία μας ως Καθηγητών της Οικονομικής Επιστήμης σε πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και του Καναδά, στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στην ΑΣΟ&ΕΕ καθώς επίσης και στη μακρά εμπειρία μας ως πραγματογνωμόνων μεγάλων διεθνών οργανισμών ό-πως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Παγκόσμιας Τράπεζας, του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, του Οργανισμού .Αμερικανικών Κρατών, κ.λπ.

Επιθυμούμε να εκφράσουμε τις θερμές ευχαριστίες μας στον κο. Γιώργο Τζαμτζή για το σχεδίασμά του εξωφύλλου και στο εργαστήριο I. Γάγγου για την τυπογραφική επιμέλεια της έκδοσης του βιβλίου και ιδιαίτερα για την εξαιρετική συνεργασία που είχαμε με τα στελέχη του.

Αθηνά Πετράκη-Κώττη & Γεώργιος Χριστ. Κώττης

 

 ► περιεχόμενα

 

Πρόλογος   19

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I

Αντικείμενο και εξέλιξη της Μακροοικονομικής

Εισαγωγή    23

Μακροοικονομική και Μικροοικονομική    24

Χρησιμότητα της Μακροοικονομικής    26

Η εξέλιξη της Μακροοικονομικής   29

Μακροοικονομικοί στόχοι και μέτρα μακροοικονομικής πολιτικής  32

Εξήγηση ορισμένων βασικών εννοιών που χρησιμοποιούνται στο βιβλίο    35

Περιεχόμενο και διάρθρωση της ύλης του παρόντος βιβλίου    39

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II

Η μέτρηση των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών

Γενικά    44

Το οικονομικό κύκλωμα    44

Α. Τα βασικά μεγέθη των εθνικών λογαριασμών    48

Εγχώριο προϊόν    49

Μέθοδος της δαπάνης για την αγορά του τελικού προϊόντος   50

Μέθοδος της προστιθέμενης αξίας    53

Εισοδηματική μέθοδος    54

Καθαρό και ακαθάριστο εγχώριο προϊόν    55

Εγχώριο προϊόν και εθνικό προϊόν   56

Προϊόν σε αγοραίες τιμές και σε τιμές κόστους συντελεστών παραγωγής    57

Προβλήματα κατά την εκτίμηση του προϊόντος της οικονομίας   60

Προβλήματα χρησιμοποίησης του προϊόντος ως δείκτη αξιολόγησης της επίδοσης της οικονομίας   63

Εγχώριο και εθνικό εισόδημα  67

Προσωπικό εισόδημα και προσωπικό διαθέσιμο εισόδημα    68

Ταυτότητα μεταξύ του προϊόντος και του εισοδήματος  69

Β. Χρηματικά και πραγματικά μεγέθη:

Xρησιμοποίηση δεικτών τιμών   70

Μεγέθη σε τρέχουσες και σε σταθερές τιμές    70

Δείκτες τιμών   71

Μετατροπή των οικονομικών μεγεθών από τρέχουσες σε σταθερές τιμές   73

Χρησιμότητα και αδυναμίες των δεικτών τιμών   74

Ο δείκτης τιμών καταναλωτή    76

Ο αποπληθωριστής του ακαθόριστου εγχώριου προϊόντος  79

Κατά μονάδα κόστος εργασίας   79

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΠ1

Το σύστημα εθνικών λογαριασμών στη χώρα μας    85

Γ ενικά    85

Βασικές ταξινομήσεις    86

Ταξινόμηση των οικονομικών μονάδων    86

Ταξινόμηση των συναλλαγών    87

Λογαριασμοί του ESA    88

Αποτίμηση των συναλλαγών    89

Μέθοδοι υπολογισμού του ΑΕΠ με βάση το ESA    89

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΠ2

Η παραοικονομία   90

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΠ3

Οι αριθμοδείκτες Laspeyres και Paasche    92

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΠ4

Υπολογισμός του δείκτη τιμών καταναλωτή και του δείκτη τιμών χονδρικής στην Ελλάδα 94

Δείκτης τιμών καταναλωτή    94

Δείκτες τιμών χονδρικής   97

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III

Εισαγωγή στη θεωρία προσδιορισμού του προϊόντος και του εισοδήματος σε μία οικονομία

Γενικά    99

Συνάρτηση παραγωγής    101

Προσδιορισμός του επιπέδου προϊόντος και εισοδήματος ισορροπίας σύμφωνα με τη θεωρία του Κέυνς    102

Η Κλασική Θεωρία για την ισορροπία της οικονομίας    103

Γενικά για τη Θεωρία του Κέυνς για τον προσδιορισμό του προϊόντος και του εισοδήματος    107

Το υπόδειγμα του Κέυνς   108

Η σχέση μεταξύ αποταμίευσης και επένδυσης    111

Αριθμητικό παράδειγμα για τη διαδικασία επίτευξης ισορροπίας στην αγορά προϊόντος   115

Αλγεβρική παρουσίαση του προσδιορισμού του προϊόντος και του εισοδήματος ισορροπίας    118

Διαγραμματική παρουσίαση του προσδιορισμού του προϊόντος και του εισοδήματος ισορροπίας    120

Ισορροπία στην αγορά προϊόντος με δημόσιο τομέα   126

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙΠ

Η εξέλιξη της οικονομικής σκέψης από τους προκλασικούς οικονομολόγους μέχρι σήμερα    135

Οι στοχαστές πριν τους Κλασικούς   135

Οι κλασικοί οικονομολόγοι    137

Οι νεοκλασικοί οικονομολόγοι    142

Η κλασική μακροοικονομική θεωρία    143

Η επανάσταση του Κέυνς    145

Η νεοκλασική σύνθεση    145

Η κλασική επανάκαμψη και οι νέες θεωρίες    145

Η μαρξιστική επανάσταση   149

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV

Ο πολλαπλασιαστής δαπάνης

Γενικά   152

Ο πολλαπλασιαστής δαπάνης όταν η επένδυση είναι ανεξάρτητη από το εισόδημα   152

Ο πολλαπλασιαστής δαπάνης με παράγωγη επένδυση   156

Προβλήματα και περιορισμοί κατά τον υπολογισμό του πολλαπλασιαστή δαπάνης   159

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IVΠ

Οριακή ροπή για κατανάλωση και πολλαπλασιαστής δαπάνης  164

ΚΕΦΑΛΑΙΟ V

Κατανάλωση και αποταμίευση  166

Η συνάρτηση κατανάλωσης   166

Εισόδημα και κατανάλωση   168

Άλλοι προσδιοριστικοί παράγοντες της κατανάλωσης   174

α) Εισόδημα στο παρελθόν, προσδοκίες για το εισόδημα στο μέλλον, μόνιμο εισόδημα, σχετικό εισόδημα  και διανομή του εισοδήματος   175

β) Χαρακτηριστικά των νοικοκυριών   177

γ) Περιουσιακά στοιχεία και βαθμός ρευστότητάς τους  178

δ) Επιτόκιο   180

ε) Δυνατότητα δανεισμού για καταναλωτικούς σκοπούς  181

στ) Διαφήμιση και γενική προσπάθεια προώθησης των πωλήσεων   182

ζ) Προσδοκίες και ψυχολογικοί παράγοντες   183

Η συνάρτηση αποταμίευσης  184

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI

Η επένδυση και παράγοντες που επηρεάζουν το μέγεθος της

Γενικά   191

Λήψη των αποφάσεων για πάγιες επενδύσεις από τις επιχειρήσεις 193    

Περισσότερα για τους προσδιοριστικούς παράγοντες των επενδύσεων των επιχειρήσεων σε πάγιο κεφάλαιο   199

α) Το ύψος του επιτοκίου   199

β) Το κόστος των κεφαλαιουχικών αγαθών   204

γ) Το κόστος της εργασίας   204

δ) Το απόθεμα των κεφαλαιουχικών αγαθών   205

ε) Οι φόροι στα επιχειρηματικά κέρδη   205

στ) Τα κρατικά κίνητρα για την ενθάρρυνση των επενδύσεων 206

ζ) Προσδοκίες και ψυχολογικοί παράγοντες   207

η) Τεχνολογικές εξελίξεις και καινοτομίες  208

θ) Επίπεδο του εισοδήματος και του προϊόντος της οικονομίας  208

ι) Μεταβολές του εισοδήματος και του προϊόντος:

Αρχή της επιτάχυνσης   210

Η μεταβλητότητα των επενδύσεων των επιχειρήσεων   213

Επένδυση των επιχειρήσεων σε αποθέματα   213

Επένδυση σε κατοικίες   216

Δημόσιες επενδύσεις   218

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIΠ

Κυριότεροι προσδιοριστικοί παράγοντες της ελαστικότητας της ζήτησης για επένδυση ως προς το επιτόκιο   222

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VII

Ο ρόλος του δημόσιου τομέα στον προσδιορισμό του εισοδήματος

Γενικά   226

Η επίδραση της μεταβολής του φόρου εισοδήματος στο εθνικό εισόδημα:

ο πολλαπλασιαστής φόρου εισοδήματος   228

Η επίδραση της μεταβολής των έμμεσων φόρων στο εισόδημα:

 ο πολλαπλασιαστής έμμεσων φόρων   231

Η επίδραση στο εισόδημα της μεταβολής των δημόσιων δαπανών για αγαθά και υπηρεσίες:

ο πολλαπλασιαστής δημόσιας δαπάνης   234

Η επίδραση στο εισόδημα από τη μεταβολή των μεταβιβαστικών πληρωμών:

ο πολλαπλασιαστής των μεταβιβαστικών πληρωμών   235

Πληθωριστικό και αντιπληθωριστικό κενό και δημοσιονομική πολιτική   237

α) Αριθμητικό παράδειγμα χωρίς έμμεσους φόρους και μεταβιβαστικές πληρωμές  237

β) Διαγραμματική παρουσίαση του πληθωριστικού και του αντιπληθωριστικού κενού   240

γ) Αριθμητικό παράδειγμα πληθωριστικού και αντιπληθωριστικού κενού με έμμεσους φόρους και μεταβιβαστικές πληρωμές 243

Προβλήματα και περιορισμοί της δημοσιονομικής πολιτικής   246

α) Η μεταβολή του ύψους των δημόσιων δαπανών   247

β) Η μεταβολή των φορολογικών συντελεστών   249

γ) Η μεταβολή των μεταβιβαστικών πληρωμών 250

Συνέπειες της δημοσιονομικής πολιτικής για τον κρατικό προϋπολογισμό και το δημόσιο χρέος   251

Διαρθρωτικό και κυκλικό έλλειμμα   254

Συνέπειες του δημόσιου χρέους   254

Το θεώρημα του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού   258

Αυτόματοι σταθεροποιητές της οικονομίας   260

α) Φορολογία του εισοδήματος   261

β) Επιδόματα ανεργίας και άλλες εισοδηματικές μεταβιβάσεις  261

γ) Μερισματική πολιτική   262

δ) Συνήθεια των νοικοκυριών να διατηρούν σταθερά καταναλωτικά επίπεδα  262

Μέτρα άμεσου ελέγχου της οικονομίας ή ανακατανομής των φορολογικών υποχρεώσεων   263

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIΙΠ1

Δημοσιονομική πολιτική, κρατικός προϋπολογισμός και δημόσιο χρέος στη χώρα μας   268

Κρατικός προϋπολογισμός και δημοσιονομική πολιτική    268

Το δημόσιο χρέος  269

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIΙΠ2

Ο πολλαπλασιαστής φόρου εισοδήματος όταν το μέγεθος του φόρου εισοδήματος εξαρτάται από το εισόδημα   271

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VIII

Το χρήμα και οι τράπεζες

Γενικά    273

Είδη χρήματος   274

Ηλεκτρονικό χρήμα    277

Το τραπεζικό σύστημα    277

Πώς οι εμπορικές τράπεζες δημιουργούν καταθέσεις   278

Κύρια μέτρα μεταβολής της προσφοράς χρήματος  282

Το προεξοφλητικό επιτόκιο και οι πάγιες διευκολύνσεις   283

Τ ο ποσοστό των υποχρεωτικών διαθεσίμων    284

Η πολιτική της ανοικτής αγοράς   285

Δευτερεύοντα  μέτρα μεταβολής της προσφοράς χρήματος   286

Μέτρα μεταβολής της προσφοράς χρήματος στην Ελλάδα   286

Η ζήτηση χρήματος    288

Ζήτηση χρήματος για τη διευκόλυνση των συναλλαγών    289

Ζήτηση χρήματος για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών    292

Ζήτηση χρήματος για κερδοσκοπία    293

Προσφορά και ζήτηση χρήματος και επιτόκιο    299

Νομισματική πολιτική για τη σταθεροποίηση του εισοδήματος στην οικονομία    301

Η ποσοτική θεωρία περί χρήματος της κλασικής σχολής    304

Ο μονεταρισμός    306

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIIIΠ

Η νομισματική πολιτική στη ζώνη του Ευρώ   314

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών    314

Η άσκηση νομισματικής πολιτικής από το ΕΣΚΤ    316

αι Πράξεις ανοικτής αγοράς    316

β) Πάγιες διευκολύνσεις    317

γ) Υποχρεωτικές δεσμεύσεις   318

Η Τράπεζα της Ελλάδος και η νομισματική πολιτική στη χώρα μας     319

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IX

Προσδιορισμός του επιπέδου των τιμών και του προϊόντος από τη συνολική ζήτηση

και τη συνολική προσφορά

Γενικά   321

Η συνολική ζήτηση   322

Η συνολική προσφορά  324

Προσδιορισμός του πραγματικού προϊόντος και του επιπέδου των τιμών από την αλληλενέργεια της συνολικής ζήτησης  και της συνολικής προσφοράς    326

Μεταβολές στη συνολική ζήτηση και συνέπειες για το προϊόν και το γενικό επίπεδο των τιμών   326

Μεταβολές της συνολικής προσφοράς και ισορροπία   330

Η καμπύλη συνολικής προσφοράς στο βραχυχρόνιο διάστημα 332

 Ο φυσικός συντελεστής ανεργίας και το προϊόν πλήρους απασχόλησης   336

Η καμπύλη συνολικής προσφοράς στο μακροχρόνιο διάστημα 338

Προσδιορισμός του προϊόντος και του επιπέδου των τιμών από τη συνολική προσφορά και τη συνολική ζήτηση   341

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΧΠ

Σχηματισμός της καμπύλης συνολικής ζήτησης με βάση την καμπύλη συνολικής δαπάνης  346

ΚΕΦΑΛΑΙΟ X

Πληθωρισμός και ανεργία

Εισαγωγή   439

Πληθωρισμός   349

Η ένταση του πληθωρισμού   351

Είδη πληθωρισμού   352

Ανεργία   355

Η έννοια της ανεργίας   355

Είδη ανεργίας   357

Η αγορά εργασίας και η ανεργία  361

Εξήγηση των συνθηκών που δημιουργούν πληθωρισμό και ανεργία με το υπόδειγμα της συνολικής προσφοράς και της συνολικής ζήτησης    365

α) Πληθωρισμός από αύξηση της συνολικής ζήτησης    365

β) Ανεργία από μείωση της συνολικής ζήτησης   367

γ) Δημιουργία πληθωρισμού και ανεργίας από μείωση της βραχυχρόνιας συνολικής προσφοράς   368

Δυσκαμψία των μισθών και των τιμών και ανεργία   370

Το δίλημμα επιλογής μεταξύ πληθωρισμού και ανεργίας    370

Η καμπύλη Phillips    372

Συνέπειες του πληθωρισμού και της ανεργίας    376

Συνέπειες του πληθωρισμού    376

Συνέπειες από πολύ υψηλούς ρυθμούς πληθωρισμού   379

Τ ο κόστος της ανεργίας   383

Κρατική πολιτική για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού και της ανεργίας   383

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΠ1

Διαγραμματική παρουσίαση του πληθωρισμού αδράνειας    392

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΠ2

Μέτρηση της απασχόλησης και της ανεργίας στην Ελλάδα   394

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΠ3

Παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση του φυσικού συντελεστή ανεργίας και μέτρα για τη μείωσή   397

ΚΕΦΑΛΑΙΟ XI

Οι διακυμάνσεις της οικονομικής δραστηριότητας

Γενικά    400

Φάσεις του οικονομικού κύκλου    403

Μακροχρόνιες διακυμάνσεις    404

Εποχικές διακυμάνσεις    405

Θεωρητικές ερμηνείες των βραχυχρόνιων οικονομικών διακυμάνσεων    406

Οι θεωρίες για την εξήγηση των οικονομικών διακυμάνσεων    406

Θεωρίες που δίνουν έμφαση σε εξωγενή αίτια   408

Η θεωρία των καινοτομιών    408

Η θεωρία του πολιτικού κύκλου    410

Η ψυχολογική θεωρία   411

Η θεωρία της υποκατανάλωσης    412

Η θεωρία της υπερεπένδυσης    412

Η ριζοσπαστική θεωρία    413

Οι νομισματικές θεωρίες   413

Υπόδειγμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ του πολλαπλασιαστή και του επιταχυντή    415

Η θεωρία του πραγματικού επιχειρηματικού κύκλου    416

Σύνθεση εξωγενών και ενδογενών αιτίων    417

Επιπτώσεις των οικονομικών διακυμάνσεων στη δραστηριότητα των επιχειρήσεων    418

Ο ρόλος του κράτους για την εξομάλυνση των οικονομικών διακυμάνσεων    421

Η πρόβλεψη των οικονομικών διακυμάνσεων    422

Η σημασία της οικονομικής πρόγνωσης για τις επιχειρήσεις    425

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΙΠ

Η μεγάλη κρίση της περιόδου 1929-1933    432

ΚΕΦΑΛΑΙΟ XII

Ισορροπία σε ανοικτή οικονομία

Γενικά    435

Η διαμόρφωση της μακροοικονομικής ισορροπίας με εξωτερικό εμπόριο   436

Ο πολλαπλασιαστής δαπάνης σε ανοικτή οικονομία   438

Το ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών    440

Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών    443

Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του ισοζυγίου νεξωτερικών συναλλαγών    444

Το διεθνές νομισματικό σύστημα και ο προσδιορισμός των συναλλαγματικών ισοτιμιών    445

Διασυνδέσεις των οικονομιών των διαφόρων χωρών μέσω των διεθνών συναλλαγών    447

Μέτρα αποκατάστασης της ισορροπίας στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών   448

Μακροοικονομική πολιτική σε ανοικτή οικονομία   451

α) Σύστημα κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών    451

β) Σύστημα σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών    453

Συμπεράσματα για την άσκηση της νομισματικής και της δημοσιονομικής πολιτικής σε ανοικτή οικονομία   454

Συνέπειες για τις χώρες της ΟΝΕ από την υιοθέτηση του ευρώ   455

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ XII

Το άνοιγμα της ελληνικής οικονομίας    460

Η εξωτερική οικονομική πολιτική της Ελλάδας μέχρι το τέλος του Β' Παγκόσμιου Πολέμου    460

Η πορεία προς την απελευθέρωση των εξωτερικών συναλλαγών μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο    463

Δείκτης απελευθέρωσης της ελληνικής οικονομίας    468

ΚΕΦΑΛΑΙΟ XIII

Η οικονομία στο μακροχρόνιο διάστημα

Γενικά    47 1

Οικονομική μεγέθυνση και κρατική πολιτική    471

Υλικό κεφάλαιο  472

Ανθρώπινο κεφάλαιο    473

Τεχνολογία   474

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΙΙΙΠ

Η σημασία του φορολογικού συστήματος  για τις δυνατότητες οικονομικής μεγέθυνσης    477

ΚΕΦΑΛΑΙΟ XIV

Επίλογος: θέσεις και αντιθέσεις την άσκηση σταθεροποιητικής πολίτικης

Γενικά    479

Σταθεροποιητική πολιτική με ρύθμιση της συνολικής ζήτησης   479

Η οικονομική της προσφοράς και προτεινόμενα μέτρα πολιτικής για τον επηρεασμό της προσφοράς    484

 

Βιβλιογραφία    487

Α. Βιβλιογραφία στην ελληνική    487

Β. Βιβλιογραφία στην αγγλική μεταφρασμένη στην ελληνική    488

Γ. Βιβλιογραφία στην αγγλική    489

Κυριότερες επιστημονικές εργασίες της καθηγήτριας Αθηνάς Πετράκη-Κώττη    491

Κυριότερες επιστημονικές εργασίες του καθηγητή Γεωργίου Χρ. Κώττη   497