Γεράσιμος Γ. Σαπουντζόγλου

Χαράλαμπος Ν. Πεντότης

 

 

Τραπεζική Οικονομική

 

Β΄ Έκδοση (Επικαιροποιημένη)

 

 

 

Εκδότης: Μπένου Ε.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Αριθμός σελίδων: 832

 

Κωδικός ISBN: 9789603591054

 

Διαστάσεις: 21 × 29,7 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: 68402958

 

Έτος έκδοσης: 2017

 

 

 

 ► παρουσίαση

 

Είναι δύσκολο όταν επιχειρείς να επικαιροποιήσεις σήμερα ένα βιβλίο στο χώρο της «Τραπεζικής Οικονομικής», οκτώ χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση, το 2009. Έχουν συμβεί τόσα πολλά γεγονότα από τότε μέχρι σήμερα, και έχει «τρέξει τόσο νερό στο αυλάκι» της τραπεζικής θεωρίας και πρακτικής, που για μας αυτό το εγχείρημα ήταν και επίπονο, αλλά και σε αρκετές περιπτώσεις επικίνδυνο. Πόσο μάλλον, όταν αυτή η Β' Έκδοση προσπάθησε να αποτυπώσει το υλικό των δύο Τόμων της Α' Έκδοσης σε ένα ενιαίο Τόμο. Ήταν επίπονο, διότι έπρεπε σε αυτό τον ένα Τόμο να συμπεριλάβουμε ό,τι καινούργιο προέκυψε μετά την κρίση για την ευστάθεια του τραπεζικού συστήματος και την αποτίμηση της αξίας των τραπεζών. Ήταν όμως και επικίνδυνο, διότι με την προσθήκη νέων θεματικών ενοτήτων έπρεπε να ισοσκελίσουμε το αποτέλεσμα της επικαιροποίησης της ύλης με εκείνο της οικονομίας του βιβλίου. Τελικά, πιστεύουμε ότι αυτό επιτεύχθηκε με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να κρατά στα χέρια του ένα ολοκληρωμένο και πλήρως επικαιροποιημένο βιβλίο της τραπεζικής οικονομικής.

Εξακολουθούμε να σημειώνουμε ότι το ζήτημα της σταθερότητας και αποτελεσματικότητας του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος εξακολουθεί να είναι ένα μείζον ζήτημα του σύγχρονου οικονομικού προβληματισμού και της πολιτικής διαβούλευσης. Κατά συνέπεια, η επανέκδοση ενός βιβλίου «τραπεζικής οικονομικής», εννιά χρόνια μετά την κορύφωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης, εξακολουθεί να φιλοδοξεί αφενός μεν να αποκαλύψει το σύνθετο και πολύπλοκο κόσμο των τραπεζών, αφετέρου δε να εμπλουτίσει την ελληνική βιβλιογραφία σ' αυτό τον ενδιαφέροντα και κρίσιμο χώρο της οικονομικής δραστηριότητας.

Καθώς οι τράπεζες δρουν μέσα σ' ένα περιβάλλον που ολοένα και πιο πολύ χαρακτηρίζεται από α-βεβαιότητες και σημαντικούς κινδύνους, το βιβλίο αυτό προσπαθεί να καλύψει όλο το φάσμα της σύγχρονης τραπεζικής, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον τρόπο με τον οποίο γίνεται η ανίχνευση, η μέτρηση και η αντιστάθμιση των σημαντικότερων κινδύνων που διατρέχουν τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, καθώς και στα ζητήματα της τραπεζικής εποπτείας.

Το βιβλίο αυτό, που περιλαμβάνει 30 Κεφάλαια, απευθύνεται σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που ακολουθούν προγράμματα σπουδών με ειδίκευση στο χώρο της τραπεζικής θεωρίας και πρακτικής, καθώς και στα στελέχη των χρηματοπιστωτικών οργανισμών που επιθυμούν να αποκτήσουν εξειδικευμένες γνώσεις στην τραπεζική οικονομική. Επίσης, το βιβλίο αυτό απευθύνεται στα στελέχη των επιχειρήσεων για θέματα που αφορούν την τραπεζική πρακτική.

Στο εισαγωγικό Κεφάλαιο 1 δίνεται ο εννοιολογικός ορισμός της τράπεζας, περιγράφεται η ιστορική εξέλιξη των τραπεζών και παρατίθεται το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας των τραπεζών στην Ελλάδα.

Στο Κεφάλαιο 2 αποτυπώνεται ο ρόλος των τραπεζών στην οικονομική δραστηριότητα, καθώς και η σημασία τους στη διαμόρφωση του χρηματοδοτικού ισοζυγίου μιας χώρας.

Το Κεφάλαιο 3 πραγματεύεται το διαμεσολαβητικό ρόλο των τραπεζών, το συνεπαγόμενο κόστος της διαμεσολάβησης και τα χαρακτηριστικά της ασύμμετρης πληροφόρησης και των οικονομιών κλίμακος και φάσματος που χαρακτηρίζουν τη λειτουργία μιας τράπεζας.

Τα χαρακτηριστικά των τραπεζικών προϊόντων, η συνεπαγόμενη ανάπτυξη των τραπεζικών υπηρεσιών και η λογιστική αποτύπωση των πράξεων τόσο στον ισολογισμό, όσο και στα αποτελέσματα χρήσης μιας τράπεζας, συνθέτουν το περιεχόμενο του Κεφαλαίου 4. Πρόκειται για μια συνοπτική καταγραφή και παρουσίαση των ισολογιστικών και εξωισολογιστικών τραπεζικών εργασιών που κρίθηκε απαραίτητη για την κατανόηση των θεματικών πεδίων που ακολουθούν.

Το Κεφάλαιο 5 έχει σκοπό να υπενθυμίσει στον αναγνώστη βασικές και κρίσιμες έννοιες αλλά και μηχανισμούς, που αφορούν τον υπολογισμό των τόκων, που διενεργεί ένας χρηματοπιστωτικός οργανισμός, τόσο για πράξεις παθητικού, όσο και για πράξεις ενεργητικού. Τούτο κρίθηκε απαραίτητο για την κατανόηση σημαντικών ζητημάτων οικονομικής διαχείρισης των τραπεζών που αναπτύσσονται στη συνέχεια του βιβλίου.

Μετά από τα πέντε πρώτα εισαγωγικά κεφάλαια, το βιβλίο επιχειρεί να αναδείξει την οικονομική συμπεριφορά των τραπεζών, ανάλογα με τη μορφή της αγοράς μέσα στην οποία δραστηριοποιούνται. Έτσι, το Κεφάλαιο 6, μετά την ανάλυση των δύο ακραίων καταστάσεων, του πλήρους ανταγωνισμού και του μονοπωλίου, εξετάζει τη συμπεριφορά των τραπεζών σε πιο ρεαλιστικές συνθήκες, εκείνες του ατελούς ανταγωνισμού, δηλαδή σε συνθήκες ολιγοπωλίου και μονοπωλιακού ανταγωνισμού.

Στο Κεφάλαιο 7, μετά την παράθεση της αριστοποιητικής αρχής που διέπει τη λειτουργία των τραπεζών και την παρουσίαση ενός υποδείγματος οικονομικής συμπεριφοράς και κερδοφορίας, μελετώνται οι βασικότεροι δείκτες οικονομικής αποτελεσματικότητας των τραπεζών (ROE, ROA), αλλά και οι μεταξύ τους σχέσεις.

Το Κεφάλαιο 8 εισαγάγει τον αναγνώστη στο χώρο των κινδύνων που απειλούν τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, παραθέτοντας τη διάρθρωση αυτών, το πλαίσιο, αλλά και τις διαδικασίες διαχείρισής τους. Το κεφάλαιο αυτό καταλήγει με την παράθεση χρήσιμων δεικτών εκτίμησης της προσαρμοσμένης στον κίνδυνο απόδοσης κεφαλαίου (RAROC) και της απόδοσης των προσαρμοσμένων στον κίνδυνο κεφαλαίων (RORAC).

Στο Κεφάλαιο 9 αναλύονται όλα τα χαρακτηριστικά του πλέον παραδοσιακού και κρίσιμου κινδύνου στον οποίο εκτίθενται οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, δηλαδή του πιστωτικού κινδύνου. Ζητήματα που αφορούν την πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων, την εκτίμηση των αναμενόμενων και μη αναμενόμενων απωλειών, το εύρος του πιστωτικού περιθωρίου και τη συσχέτισή του με την πιθανότητα αθέτησης, αλλά και τον προσδιορισμό του πιστωτικού κινδύνου ενός χαρτοφυλακίου δανειακών τίτλων αναπτύσσονται στο κεφάλαιο αυτό.

Ως συνέχεια των ανωτέρω, στο Κεφάλαιο 10 παρατίθενται τρία από τα πλέον διαδεδομένα υποδείγματα μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου (KMV, Credit Metrics και Credit Risk+).

Όμως, η αντιμετώπιση του πιστωτικού κινδύνου δεν θα καθίστατο εφικτή, αν σε προγενέστερο επίπεδο δεν εφαρμόζονταν κατάλληλοι μηχανισμοί και διαδικασίες εξωτερικής ή εσωτερικής αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών ή μέθοδοι αξιολόγησης των τίτλων χρέους. Έτσι, στο Κεφάλαιο 11 παρατίθενται τα συστήματα πιστοληπτικής αξιολόγησης που χρησιμοποιούν διεθνείς οίκοι , καθώς και τα συστήματα της εσωτερικής αξιολόγησης που αναπτύσσουν και εφαρμόζουν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί. Προς τούτο, μια σειρά από υποδείγματα εσωτερικής αξιολόγησης, όπως τα εμπειρικά, τα στατιστικά, τα αιτιώδη, αλλά και τα υβριδικά υποδείγματα αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας παρατίθενται στο κεφάλαιο αυτό.

Επίσης, η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών θα ήταν αποσπασματικού χαρακτήρα, αν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί στερούντο ενός ολοκληρωμένου και αποτελεσματικού συστήματος πιστοδοτήσεων. Έτσι, το Κεφάλαιο 12 παραθέτει τη δομή και συγκρότηση ενός συστήματος πιστοδοτήσεων που η κάθε τράπεζα οφείλει να σχεδιάσει, να αναπτύξει και να εφαρμόσει, με σκοπό τη διαχείριση και παρακολούθηση των χορηγητικών της εργασιών, αλλά και την άσκηση της τιμολογιακής της πολιτικής στον τομέα των χορηγήσεων.

Στο Κεφάλαιο 13 και με σκοπό την αντιστάθμιση του πιστωτικού κινδύνου, αναπτύσσονται οι μέθοδοι της χρήσης μιας σειράς πιστωτικών παραγώγων.

Μια από τις σύγχρονες πρακτικές των χρηματοπιστωτικών οργανισμών που αφορούν την απομάκρυνση του πιστωτικού κινδύνου από το ενεργητικό, με ταυτόχρονη ενίσχυση της ρευστότητάς τους, είναι η μέθοδος της τιτλοποίησης των απαιτήσεων. Στο θέμα αυτό είναι αφιερωμένο το Κεφάλαιο 14, με το οποίο παρέχεται μια πλήρης ανάπτυξη τόσο των μεθόδων και διαδικασιών της τιτλοποίησης, όσο και των οικονομικών συνεπειών της.

Το Κεφάλαιο 15 είναι αφιερωμένο στην εξέταση του κινδύνου επιτοκίου. Με δεδομένη την ευαισθησία των στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού μιας τράπεζας στις μεταβολές των επιτοκίων, το κεφάλαιο αυτό αναπτύσσει τρία βασικά υποδείγματα εκτίμησης του επιτοκιακού κινδύνου. Πρόκειται για το υπόδειγμα της ανατιμολόγησης, το υπόδειγμα της ωρίμανσης και το υπόδειγμα της διάρκειας.

Ως συνέχεια του προηγούμενου κεφαλαίου, το Κεφάλαιο 16 παραθέτει μία σειρά μεθόδων αντιστάθμισης του κινδύνου επιτοκίου. Εδώ, παρατίθενται μέθοδοι αντιστάθμισης του κινδύνου αυτού με χρήση προθεσμιακών συμβολαίων (forward contracts), συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures), δικαιωμάτων προτίμησης (options), caps, floors και collars, καθώς και συμβάσεων ανταλλαγής επιτοκίων (interest rate swaps).

Το Κεφάλαιο 17 λειτουργεί ως εισαγωγικό κεφάλαιο στο συναλλαγματικό κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί. Πράγματι, το Κεφάλαιο αυτό υπενθυμίζει στον αναγνώστη τη λειτουργία των αγορών συναλλάγματος, τον τρόπο προσδιορισμού των συναλλαγματικών ισοτιμιών, αλλά και τα θέματα του arbitrage που αναπτύσσονται στην αγορά.

Δεδομένων των ανωτέρω, το Κεφάλαιο 18 είναι αφιερωμένο στην εκτίμηση του κινδύνου που προκύπτει τόσο στο τραπεζικό χαρτοφυλάκιο (banking book) όσο και στο χαρτοφυλάκιο συναλλαγών (trading book) μιας τράπεζας, λόγω της μεταβολής των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Τέλος, το κεφάλαιο αυτό παρουσιάζει τις μεθόδους αντιστάθμισης του συναλλαγματικού κινδύνου με τη χρήση πράξεων εντός ισολογισμού, αλλά και με τη βοήθεια εξειδικευμένων εργαλείων, όπως είναι τα προθεσμιακά συμβόλαια (forwards contracts), τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (FX futures), τα δικαιώματα προτίμησης συναλλάγματος (FX options) και οι συμβάσεις ανταλλαγής νομισμάτων (currency swaps).

Το Κεφάλαιο 19 πραγματεύεται την έννοια της μέγιστης δυνητικής ζημιάς (Value at Risk - VaR) στην οποία εκτίθεται το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών μιας τράπεζας εξαιτίας μεταβολών των παραγόντων της αγοράς, δηλ. των επιτοκίων, των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των χρηματιστηριακών δεικτών. Επίσης, στο ίδιο κεφάλαιο περιγράφονται οι τρεις πλέον διαδεδομένες μέθοδοι εκτίμησης της αξίας σε κίνδυνο, δηλαδή η μέθοδος διακύμανσης - συνδιακύμανσης, η μέθοδος της ιστορικής προσομοίωσης και η μέθοδος της προσομοίωσης Monte Carlo, καθώς και ο έλεγχος των ακραίων καταστάσεων (stress testing).

Στο Κεφάλαιο 20 καλύπτονται τα θέματα που αφορούν τη διαχείριση χαρτοφυλακίου μιας τράπεζας, αναπτύσσεται το υπόδειγμα αποτίμησης των περιουσιακών στοιχείων (CAPM) και εξειδικεύονται οι περιπτώσεις της ενεργητικής και παθητικής διαχείρισης του χαρτοφυλακίου.

Το Κεφάλαιο 21 αναλύει όλες τις περιπτώσεις του λειτουργικού κινδύνου μιας τράπεζας, αναπτύσσει τη διαδικασία της εκτίμησης αυτού και παρουσιάζει τη μέθοδο υπολογισμού του απαιτούμενου οικονομικού κεφαλαίου έναντι αυτού του κινδύνου.

Το Κεφάλαιο 22 πραγματεύεται τον κίνδυνο ρευστότητας των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, παραθέτοντας τα αίτια που τον προκαλούν, τον τρόπο της ταυτοποίησής του, τη μέτρηση του μεγέθους του, καθώς και τον έλεγχο αυτού.

Το Κεφάλαιο 23 που προστέθηκε σε αυτή την έκδοση του βιβλίου είναι αφιερωμένο στο πολύ εν-διαφέρον ζήτημα της αποτίμησης της αξίας των επιχειρήσεων και ιδίως των τραπεζών. Εδώ, πλέον των γενικών θεωρητικών προσεγγίσεων, αναπτύσσονται τα εφαρμοστέα για τις τράπεζες υποδείγματα, όπως το υπόδειγμα των προεξοφλημένων μερισμάτων (dividend discount model), το υπόδειγμα του υπολειπόμενου εισοδήματος (residual income model), αλλά και η αποτίμηση με δικαιώματα προαίρεσης (contingent claim valuation). Το θέμα της αποτίμησης της αξίας των τραπεζών έγινε τα τελευταία χρόνια ένα ιδιαίτερα άκρως ενδιαφέρον αντικείμενο της επιστημονικής έρευνας και της οικονομικής βιβλιογραφίας, εξαιτίας του φαινομένου των μαζικών συγχωνεύσεων και εξαγορών (Σ&Ε) που καταγράφηκαν στον τραπεζικό κλάδο, ιδίως μετά την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Το Κεφάλαιο αυτό έχει εμπλουτιστεί με παραδείγματα εφαρμογής, όπως π.χ. το υπόδειγμα του Gordon, με Monte Carlo προσομοίωση. Το Κεφάλαιο 23 επιμελήθηκε και συνέγραψε ο Υποψήφιος Διδάκτορας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και αγαπητός συνεργάτης Γεώργιος Χ. Μπερτσάτος, στον οποίο εκφράζουμε την ευαρέσκεια και τις ευχαριστίες μας.

Δεδομένου ότι η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος υπόκειται στους ελέγχους και στην προληπτική εποπτεία των νομισματικών και εποπτικών αρχών, το Κεφάλαιο 24 επικεντρώνεται στο ρόλο και τις αρμοδιότητες που ασκεί μια κεντρική τράπεζα ως προς το σκέλος της νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής, ως πάροχος υπηρεσιών προς το κράτος, αλλά και ως θεματοφύλακας των ταμιακών αποθεμάτων των εμπορικών τραπεζών. Είναι στο κεφάλαιο αυτό, επίσης, που αναπτύσσεται η λειτουργία της Τράπεζας της Ελλάδος, ενώ παρατίθεται ταυτόχρονα η εξέλιξη της αποκανονικοποίησης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Ταυτόχρονα, με το Κεφάλαιο 24 ο αναγνώστης του βιβλίου εισάγεται στη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και στον τρόπο άσκησης της νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το Κεφάλαιο 24 στην έκδοση αυτή εμπλουτίστηκε σημαντικά με τα αντικείμενα που αφορούν την άσκηση της μη συμβατικής νομισματικής πολιτικής (unconventional monetary policy) που λαμβάνει η ΕΚΤ τα τελευταία, μετά την κρίση, χρόνια. Ζητήματα που αφορούν τον μηχανισμό παροχής έκτακτης ρευστότητας (emergency liquidity assistance) ή ακόμα και θέματα που άπτονται της, εν συνεχεία, διαμεσολαβητικής λειτουργίας του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, όπως το καθεστώς της ποσοτικής χαλάρωσης (quantitative easing), αναπτύσσονται εδώ. Το Κεφάλαιο αυτό ολοκληρώνεται με την παράθεση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), παραθέτοντας τα χρηματοοικονομικά μέσα που αυτός σήμερα διαθέτει.

Ως συνέχεια της προηγούμενης ενότητας, το Κεφάλαιο 25 αφιερώνεται στα συστήματα πληρωμών, δίνοντας έμφαση στον τρόπο διακανονισμού και εκκαθάρισης. Είναι στο πλαίσιο αυτού του κεφαλαίου που αναλύεται ο τρόπος λειτουργίας του ισχύοντος συστήματος TARGET 2.

Στο Κεφάλαιο 26 παρατίθεται το θεωρητικό υπόβαθρο, η επιχειρηματολογία και η ανάπτυξη της ρυθμιστικής παρέμβασης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς και οι προϋποθέσεις και οι βασικές λειτουργίες της τραπεζικής εποπτείας. Το Κεφάλαιο αυτό, στην παρούσα έκδοση εμπλουτίστηκε και περιλαμβάνει το ευρωπαϊκό σύστημα της χρηματοοικονομικής εποπτείας (ESFS), όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά την πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση, και περιγράφει τη συγκρότηση και λειτουργία του ενιαίου εποπτικού μηχανισμού (SSM,) αλλά και του ενιαίου μηχανισμού εξυγίανσης των τραπεζών (SRM). Θα ήταν παράλειψη, αν στο Κεφάλαιο αυτό δεν αναλύαμε την για εποπτικούς λόγους διενέργεια προσομοιώσεων ακραίων συνθηκών (stress tests), τον διαχωρισμό των τραπεζικών ιδρυμάτων σε «συστημικά» ή «μη συστημικά», το δίλλημα ανάμεσα στο Bail In και Bail Out, τη διάκριση ανάμεσα στα «μη εξυπηρετούμενα δάνεια» (NPLs) και «μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα» (NPEs), αλλά και τα φαινόμενα της «σκιώδους τραπεζικής» (shadow banking). Θέματα που αυτή η έκδοση καλύπτει.

Δεδομένων των ανωτέρω, το Κεφάλαιο 27 προσδιορίζει και εξειδικεύει το εποπτικό πλαίσιο των τραπεζών με βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες που προέκυψαν από τη Συμφωνία της Βασιλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ. Μετά την εξέταση των χαρακτηριστικών του εποπτικού πλαισίου, όπως αυτό διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια, αναλύονται οι τρεις πυλώνες αυτού, δηλαδή η διασφάλιση της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών, ο τρόπος άσκησης του εποπτικού ελέγχου, καθώς και η πειθαρχία της αγοράς. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση των προτύπων της Βασιλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, ύστερα από τη διαμόρφωση του σχετικού νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου στην Ελλάδα. Έμφαση δόθηκε και στις εποπτικές απαιτήσεις Βασιλείας ΙΙΙ, μιας και σε αυτήν την εξελισσόμενη εφαρμοστική διαδικασία έως την 1.1.2019, σημασία θα δίνεται πλέον και στο «αντικυκλικό απόθεμα ασφαλείας», στο «κεφαλαιακό απόθεμα έναντι συστημικού κινδύνου», στο «δείκτη μόχλευσης» των τραπεζών, αλλά και στους δείκτες κάλυψης έναντι του «κινδύνου ρευστότητας».

Το Κεφάλαιο 28, επιχειρώντας μια συστημική προσέγγιση ενός τραπεζικού ιδρύματος, αναλύει τα θέματα που αφορούν τη δομή και την οργάνωση αυτού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους τύπους της οργανωτικής συγκρότησης των τραπεζών, αλλά και στις διοικητικές δομές που επιβάλουν οι εποπτικοί μηχανισμοί.

Το Κεφάλαιο 29, λαμβάνοντας υπόψη τις παραδοχές και τους περιορισμούς που συντρέχουν σ' ένα υπόδειγμα επιχειρηματικού σχεδιασμού μιας τράπεζας, σε συνδυασμό με την εφαρμογή των ισχυόντων σήμερα προτύπων της Βασιλείας ΙΙ, διαμορφώνει το πλαίσιο κατάρτισης και συγκρότησης ενός στρατηγικού και επιχειρηματικού σχεδίου μιας τράπεζας γενικών εργασιών, προβαίνοντας ταυτόχρονα στην αποτίμηση της αξίας αυτής.

Έχοντας καλύψει τα βασικότερα ζητήματα που αφορούν την οικονομική λειτουργία ενός χρηματοπιστωτικού οργανισμού, το Κεφάλαιο 30 του βιβλίου είναι αφιερωμένο στην χρηματοοικονομική κρίση του 2008, στα αίτια που την προκάλεσαν και στις συνέπειες που ακολούθησαν, πολλές από τις οποίες δεν έχουν ακόμα εξαλειφθεί. Το Κεφάλαιο αυτό κλείνει με μια σύντομη αναφορά στις εκφάνσεις της κρίσης στην Ελλάδα, μιας και το φαινόμενο της «διπλής κρίσης» («χρηματοπιστωτικής» και «δημοσίου χρέους»), οδήγησε το ελληνικό τραπεζικό σύστημα σε δυσμενείς καταστάσεις και μείωση της διαμεσολαβητικής του αποτελεσματικότητας στην πραγματική οικονομία.

Κλείνοντας τον πρόλογο της Β Έκδοσης του βιβλίου αυτού, εκφράζουμε της ευχαριστίες μας σε όσους μας έκαναν χρήσιμες και εποικοδομητικές παρατηρήσεις για την πρώτη έκδοση, όπως επίσης εκφράζουμε τις ευχαριστίες μας στην μεταπτυχιακή φοιτήτρια Κατερίνα Ζηρίδη για την επιμέλεια ορισμένων κειμένων της Β Έκδοσης της «Τραπεζικής Οικονομικής».

Με δεδομένη την ύλη αυτού του βιβλίου, οι συγγραφείς του θεωρούν ότι τα όποια λάθη ή παραλείψεις του οφείλονται αποκλειστικά σε αυτούς και δηλώνουν ότι οι όποιες αναγκαίες διορθώσεις, προσαρμογές και προσθήκες θα καλυφθούν σε μια επόμενη έκδοσή του.

Γ. Γ. Σαπουντζόγλου - Χ. Ν. Πεντότης

Αθήνα, Μάιος 2017

 

 ► περιεχόμενα

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Β' ΕΚΔΟΣΗΣ  7

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ  13

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 15

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Η ΤΡΑΠΕΖΑ ΩΣ ΘΕΣΜΟΣ

1.1. Εννοιολογικός Προσδιορισμός της Τράπεζας 35

1.2. Ιστορική Εξέλιξη των Τραπεζών 35

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

OIKONOMIKH ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

2.1. Τράπεζες και Οικονομική Δραστηριότητα 39

2.2. Ο Ρόλος του Χρήματος στην Οικονομική Δραστηριότητα 39

2.3. Τράπεζες και Οικονομικό Κύκλωμα  41

2.4. Το Χρηματοδοτικό Ισοζύγιο της Οικονομίας  42

2.5. Το Νομισματοπιστωτικό Σύστημα  43

2.6. Το Χρηματooικoνoμικό ή Χρηματoδoτικό Σύστημα  43

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

Ο ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

3.1. Η Λειτουργία των Τραπεζών 47

3.2. Ο Διαμεσολαβητικός Ρόλος των Τραπεζών  47

3.3. Το Φαινόμενο της Ασύμμετρης Πληροφόρησης     50

3.4. Οι Οικονομίες Κλίμακας στην Τραπεζική Δραστηριότητα    51

3.5. Οι Οικονομίες Φάσματος ή Εύρους στην Τραπεζική Δραστηριότητα  52

3.6. Οι Τράπεζες και o Χρονικός Μετασχηματισμός της Ρευστότητας     54

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ - ΤΡΑΠΕΖΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ

4.1. Η Διάκριση των Τραπεζικών Προϊόντων και Εργασιών

4.2. Η Τυπική Δομή και Συγκρότηση του Ισολογισμού μιας Τράπεζας  57

4.3. Τα Ίδια Κεφάλαια μιας Τράπεζας   59

4.4. Εργασίες και Λογαριασμοί Παθητικού: Η Δανειοληψία των Τραπεζών   60

4.5. Εργασίες και Λογαριασμοί Παθητικού: Τα Καταθετικά Προϊόντα  61

4.5.1. Καταθέσεις Ταμιευτηρίου   61

4.5.2. Καταθέσεις Όψεως   61

4.5.3. Καταθέσεις Τρεχούμενων Λογαριασμών  62

4.5.4. Προθεσμιακές Καταθέσεις  62

4.5.5. Πιστοποιητικά Καταθέσεων  62

4.6. Οι Συμφωνίες Επαναγοράς Τίτλων (Repos)   63

4.7. Εργασίες και Λογαριασμοί Ενεργητικού: Τα Χορηγητικά Προϊόντα  63

4.7.1. Δάνεια   63

4.7.1.1. Μακροπρόθεσμα Δάνεια  63

4.7.1.2. Μεσοπρόθεσμα Δάνεια  67

4.7.2. Πιστώσεις Ανοιχτού Αλληλόχρεου Λογαριασμού   67

4.7.3. Πιστωτικές Κάρτες   68

4.8. Εργασίες και Λογαριασμοί Ενεργητικού: O! Επισφαλείς Απαιτήσεις   69

4.9. Εργασίες και Λογαριασμοί Ενεργητικού: Το Επενδυτικό Χαρτοφυλάκιο  70

4.10. Εργασίες και Λογαριασμοί Ενεργητικού: Τα Διαθέσιμα μιας Τράπεζας   71

4.11. Εργασίες και Λογαριασμοί Ενεργητικού: Απαιτήσεις κατά Τραπεζών  72

4.12. Εργασίες και Λογαριασμοί Ενεργητικού: Λοιπές Απαιτήσεις   72

4.13. Εργασίες και Λογαριασμοί Ενεργητικού: Πάγιο Ενεργητικό   72

4.14. Εξωισολογιστικές Εργασίες και Λογαριασμοί  73

4.14.1. Οι Εγγυητικές Επιστολές (Letters of Guarantee - LGs)  73

4.14.2. Η Πρακτόρευση Δανείων  (Loan Brokerage)   74

4.14.3. Τα Δάνεια με Καθεστώς Δικαιώματος (Loan Commitments)   74

4.14.4. Τα Χρεόγραφα «Εφόσον Εκδοθούν» (When-Issued Trading)   75

4.14.5. Οι Διευκολύνσεις Έκδοσης Γραμματίων (Note Issuance Facilities)  75

4.14.6. Οι Συναλλαγές σε Παράγωγα (Derivatives)   75

4.14.6.1. Τα Προθεσμιακά Συμβόλαια (Forward Contracts)   75

4.14.6.2. Τα Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (Futures)   77

4.14.6.3. Τα Δικαιώματα Προαίρεσης (Options)   77

4.14.6.4. Οι Συμβάσεις Ανταλλαγής Επιτοκίου (Interest Rate Swaps)   79

4.14.6.5. Οι Συμβάσεις Ανταλλαγής Συναλλάγματος (Exchange Rate Swaps)  80

4.14.7. Η Τιτλοποίηση (Securitization)   80

4.15. Οι Αποτελεσματικοί Λογαριασμοί μιας Τράπεζας   81

4.16. Η Διασύνδεση των Αποτελεσμάτων Χρήσης και του Ισολογισμού μιας Τράπεζας   84

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

ΤΡΑΠΕΖΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟΚΟΣ

5.1. Εισαγωγή στην Έννοια του Τόκου   87

5.1.1. Ο Χρόνος είναι Χρήμα  87

5.2. Η Έννοια του Ανατοκισμού  88

5.2.1. Ανατοκισμός και Τελική Αξία Κεφαλαίου   88

Παράδειγμα 5.1  89

Παράδειγμα 5.2  89

Παράδειγμα 5.3  90

5.2.3. Ο Υπολογισμός της Αρχικής ή Παρούσας Αξίας   90

Παράδειγμα 5.4  90

5.3. Η Έννοια των Χρηματικών Ροών (Ράντες)  90

5.3.1. Παρούσα ή Αρχική Αξία Ληξιπρόθεσμης Ράντας  92

Παράδειγμα 5.5  93

5.3.2. Τελική Αξία Ληξιπρόθεσμης Ράντας  94

 Παράδειγμα 5.6  95

5.3.3. Παρούσα ή Αρχική Αξία Πρoκαταβλητέας Ράντας   95

 Παράδειγμα 5.7  96

5.3.4. Τελική Αξία Πρoκαταβλητέας Ράντας   97

 Παράδειγμα 5.8  97

5.4. O Υπολογισμός του Τόκου στα Καταθετικά Προϊόντα   97

5.4.1. Η Μέθοδος της Απλής Κεφαλαιοποίησης  97

 Παράδειγμα 5.9  98

5.4.2. Η Μέθoδoς της Σύνθετης Κεφαλαιoπoίησης  98

 Παράδειγμα 5.10  99

5.4.3. Εφαρμoγές Λειτουργίας Καταθετικών Λoγαριασμών   99

5.5. Η Απόσβεση των Δανείων και o Τόκος  101

5.5.1. Ενιαία Δάνεια με Εφάπαξ Εξόφληση  101

 Παράδειγμα 5.11  101

 Παράδειγμα 5.12  102

5.5.2. Τoκoχρεoλυτικά Δάνεια   103

 Παράδειγμα 5.13  103

5.5.3. Χρεoλυτικά Δάνεια  106

 Παράδειγμα 5.14  106

5.5.4. Δάνεια Δύο Επιτοκίων   108

Παράδειγμα 5.15  108

5.5.5. Δάνεια Δύο Επιτοκίων: Η Περίπτωση TOU Sinking Fund   110

Παράδειγμα 5.16  110

5.5.6. Περίπτωση: Εξόφληση Δανείου με Περίοδο Χάριτος   112

Παράδειγμα 5.1 7  112

5.5.7. Περίπτωση: Δάνεια Κυμαινόμενoυ Επιτοκίου  113

Παράδειγμα 5.18  114

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

ΜΟΡΦΕΣ ΑΓOΡΑΣ ΚΑΙ OΙΚOΝOΜΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

6.1. Τράπεζες και Μορφές Αγοράς   115

6.2. Η Συμπεριφορά των Τραπεζών σε Συνθήκες Τέλειου Ανταγωνισμού  115

6.2.1. Οι Υποθέσεις του Υποδείγματος  115

6.2.2. Η Ισορροπία σε μια Πλήρως Ανταγωνιστική Τραπεζική Αγορά  119

6.3. Τα Υποδείγματα του Μονοπωλίου και του Ατελούς Ανταγωνισμού στον Τραπεζικό  Κλάδο     121

6.3.1. Το Υπόδειγμα των Monti-Klein για μια Μονοπωλιακή Τράπεζα  122

6.3.2. Τα Υποδείγματα του Ατελούς Ανταγωνισμού των Τραπεζών  125

6.3.2.1. Η Επέκταση του Υποδείγματος των Monti-Klein στο Τραπεζικό Ολιγοπώλιο   125

6.3.2.2. Η περίπτωση του Μονοπωλιακού Ανταγωνισμού στον Τραπεζικό Κλάδο       127

6.3.2.2.1. Άριστος Αριθμός Επιχειρήσεων και Ελεύθερος Ανταγωνισμός            128

6.3.2.2.2. Η Επίδραση της Κανονικοποίησης του Καταθετικού Επιτοκίου στο Χορηγητικό Επιτόκιο              131

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7

ΚΕΡΔΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΠOΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

7.1. Η Αριστoπoιητική Αρχή των Τραπεζών  135

7.2. Ένα Υπόδειγμα Οικονομικής Συμπεριφοράς και Κερδοφορίας των Τραπεζών   135

7.3. Δείκτες Οικονομικής Αποτελεσματικότητας των Τραπεζών  139

7.3.1. Ο Δείκτης Απόδοσης Ιδίων Κεφαλαίων - ROE  139

7.3.2. Ο Δείκτης Απόδοσης Ενεργητικού - ROA   139

7.3.3. Η σχέση των δεικτών ROE και ROA   140

7.4. Η Στρατηγική των Τραπεζών  143

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ

8.1. Η Εποχή των Τραπεζικών Κινδύνων   147

8.2. Η Διάρθρωση των Τραπεζικών Κινδύνων  149

8.3. Το Πλαίσιο της Διαχείρισης των Κινδύνων   151

8.3.1. Πολιτικές Κινδύνων  152

8.3.2. Κατανομή Κεφαλαίου   152

8.3.3. Η Διοικητική των Κινδύνων  153

8.4. Η Οργάνωση των Διαδικασιών Διαχείρισης Κινδύνων  153

8.4.1. Ρόλοι και Αρμοδιότητες  154

8.4.2. Εξειδίκευση των Πρακτικών Διαχείρισης Κινδύνων  154

8.4.3. Όρια Κινδύνων  156

8.4.3.1. Προσδιορισμός των Ορίων Κινδύνων  156

8.4.3.2. Η Δομή ενός Συστήματος Ορίων Κινδύνων   157

8.4.3.3. Μέθοδοι Προσδιορισμού των Ορίων Κινδύνων  158

8.4.3.4. Η Διαχείριση των Ορίων Κινδύνων   158

8.4.4. H Ανάλυση και η Αναφορά των Κινδύνων  159

8.5. Η Προσαρμοσμένη στον Κίνδυνο Απόδοση   160

8.5.1. Ο Δείκτης της Προσαρμοσμένης στον Κίνδυνο Απόδοσης Κεφαλαίου

(Risk Adjusted Return οη Capital – RAROC)  163

Παράδειγμα 8.1  164

8.5.2. Ο Δείκτης Απόδοσης των Προσαρμοσμένων στον Κίνδυνο Κεφαλαίων

(Return οη Risk Adjusted Capital – RORAC)  165

8.5.3. Οι Εφαρμογές των Μέτρων της Προσαρμοσμένης στον Κίνδυνο Αποδοτικότητας   165

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9

Ο ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ

9.1. Πιστωτική Επέκταση και Πιστωτικός Κίνδυνος   167

9.2. Ο Ορισμός της Αθέτησης των Υποχρεώσεων  168

9.3. Η Πιθανότητα Αθέτησης Υποχρεώσεων (PD) και Πιστοληπτικής Υποβάθμισης   169

9.4. Ανάκτηση Κεφαλαίου σε Περίπτωση Αθέτησης   171

9.5. Αναμενόμενες και Μη Αναμενόμενες Απώλειες (Expected vs. Unexpected Losses)  173

Παράδειγμα 9.1  173

9.6. Το Πιστωτικό Περιθώριο (Credit Spread)  176

9.6.1. Τρέχον (Spot) και Προθεσμιακό (Forward) Πιστωτικό Περιθώριο (CS)  177

9.6.2. Σχέση Πιστωτικού Περιθωρίου (CS) και Πιθανότητας Αθέτησης (PD)   179

9.6.2. Σχέση Πιστωτικού Περιθωρίου και Πιθανότητας Αθέτησης (RR = 0)   1 79

Παράδειγμα 9.2  180

9.6.2.1.1. Oριακή (Marginal) και Σωρευτική (Cumulative) Πιθανότητα Αθέτησης (PD)   181

Παράδειγμα 9.3  182

9.6.2.2. Σχέση Πιστωτικού Περιθωρίου και Πιθανότητας Αθέτησης (RR > 0)   183

9.7. Πιστωτικός Κίνδυνος Χαρτοφυλακίου Δανειακών Τίτλων   185

9.8. Η Επίδραση του Βαθμού Συσχέτισης στις Απώλειες του Χαρτοφυλακίου και το Αποτέλεσμα Διαφοροποίησης  187

Παράδειγμα 9.4  188

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10

ΥΠOΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝOΥ

10.1. Εισαγωγή  195

10.2. Υπόδειγμα KMV  195

10.2.1. Θεωρητική Θεμελίωση   195

10.2.2. Η Δομή του Υποδείγματος KMV   198

10.2.3. Εφαρμογή του Υποδείγματος KMV  199

Παράδειγμα 10.1  200

10.3. Υπόδειγμα CreditMetrics  201

10.4. Υπόδειγμα CreditRisk+   208

Παράδειγμα 10.2  211

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11

Η ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤOΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝOΤΗΤΑΣ

11.1. Τα Συστήματα Αξιολόγησης της Πιστοληπτικής Ικανότητας  215

11.2. Εξωτερική Αξιολόγηση Πιστοληπτικής Ικανότητας  216

11.2.1. Η Διαδικασία της Εξωτερικής Αξιολόγησης   217

11.2.2. Οι Κλίμακες Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας   218

11.2.2.1. Η Κλίμακα Διαβάθμισης της Standard & Poor's   219

11.2.2.2. Η Κλίμακα Διαβάθμισης της Moody's   221

11.3. Τα Εσωτερικά Συστήματα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης  222

11.3.1. Η Αρχιτεκτονική των Εσωτερικών Συστημάτων Αξιολόγησης  223

11.3.2. Η Λειτουργία των Εσωτερικών Συστημάτων Αξιολόγησης  226

11.3.2.1. Κατηγορίες Δανειακών Τίτλων που υπόκεινται σε Πιστοληπτική Αξιολόγηση  226

11.3.2.2. Διαβαθμίσεις, ως Μέρος της Διαδικασίας Έγκρισης των Δανείων   226

11.3.2.3. Η Απονομή του Βαθμού Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας   227

11.3.2.4. Σύνδεση Εσωτερικής Κλίμακας Αξιολόγησης με Εξωτερικές Κλίμακες  228

11.4. Τα Κριτήρια Αξιολόγησης της Πιστοληπτικής Ικανότητας   229

11.4.1. Ανάλυση Κλάδου   229

11.4.2. Παράγοντες Επιχειρησιακής Επιτυχίας  229

11.4.3. Παράγoντες Διαφoρoπoίησης  230

11.4.4. Ανάλυση Μεγέθoυς Επιχείρησης   230

11.4.5. Αξιολόγηση της Διοίκησης των Επιχειρήσεων  231

11.4.6. Οργανωσιακά και Επιχειρησιακά Χαρακτηριστικά   231

11.4.7. Η Ανάλυση των Λογιστικών Καταστάσεων  232

11.4.7.1. Ανάλυση Κερδοφορίας και Ικανότητας Κάλυψης Υποχρεώσεων   232

11.4.7.2. Κεφαλαιακή Δομή και Χρηματooικoνoμική Μόχλευση  234

11.4.7.3. Η Ανάλυση Ταμειακών Ροών   235

11.4.7.4. Ανάλυση Ρευστότητας και Χρηματooικoνoμικής Ευελιξίας (Financial Flexibility) 236

11.5. Υποδείγματα Εσωτερικής Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας  237

11.5.1. Εμπειρικά Μοντέλα (Heuristic models)   238

11.5.1.1. Ερωτηματολόγια Αξιολόγησης   238

11.5.1.2. Συστήματα Ποιοτικής Ανάλυσης   240

11.5.1.3. Συστήματα Εμπειρογνωμοσύνης (Expert Systems)   241

Παράδειγμα 11.1  242

11.5.1.4. Συστήματα Fuzzy Logic   243

11.5.2. Στατιστικά Υποδείγματα   244

11.5.2.1. Πολυμεταβλητή Ανάλυση Διαχωρισμoύ (Multivariate Discriminant Analysis)   245

11.5.2.1.1. Παράδειγμα: Z-score (Altman, 1968)  246

Παράδειγμα 11.2  247

11.5.2.2. Υποδείγματα Παλινδρόμησης   248

11.5.2.3. Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα   250

11.5.3. Αιτιώδη Υποδείγματα Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας  252

11.5.3.1. Μοντέλα Αποτίμησης Δικαιωμάτων  252

11.5.3.2. Υποδείγματα Μελλοντικών Ταμειακών Ροών (Υποδείγματα Προσομοίωσης)  253

11.5.4. Υβριδικά Υποδείγματα Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας  254

11.5.4.1. Συνδυασμός Υποδειγμάτων σε Οριζόντια Διάταξη   254

11.5.4.2. Συνδυασμός Υποδειγμάτων σε Κάθετη Διάταξη, με Δυνατότητα Τροποποίησης  255

11.5.4.3. Συστήματα εκ των Προτέρων Αποκλεισμού  256

ΚΕΦΆΛΑΝ 12

TO ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΙΣTOΔOΤΗΣΕΩΝ ΜΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

12.1. Σκοπός του Συστήματος Πιστοδοτήσεων   257

12.2. Η Διοικητική Υποστήριξη του Συστήματος Πιστοδοτήσεων   257

12.2.1. O Ρόλος της Διοίκησης  257

12.2.2. O Ρόλος των Διευθύνσεων  258

12.2.3. O Ρόλος του Δικτύου Καταστημάτων   260

12.3. Κριτήρια Πιστοδοτήσεων   261

12.3.1. Πιστωτικά Κριτήρια  261

12.3.2. Κριτήρια Αποδοτικότητας   263

12.4. Εισηγητική Διαδικασία Πιστοδοτήσεων   263

12.5. Έγκριση Πιστοδοτήσεων  265

12.5.1. Ταξινόμηση Πιστoδoτήσεων  265

12.5.2. Διαδικασία Επαναταξινόμησης  267

12.5.3. Η Πρακτική της Τιμολόγησης των Χορηγήσεων   268

12.5.4. Ο Διακριτικός Καταμερισμός Πιστώσεων (Credit Rationing)  270

12.6. Τα Επιτόκια Αναφοράς   271

12.6.1. Το Επιτόκιο Euribor   271

12.6.2. Το Επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας   275

12.6.3. Το Επιτόκιο Eonia   275

12.6.4. Το Επιτόκιο Libor  277

12.6.5. Το Επιτόκιo TME  278

12.6.6. Το Επιτόκιο TAG   278

12.7. Παρακολούθηση Πιστoδoτήσεων   278

12.7.1. Έλεγχοι - Επιθεωρήσεις Πιστοδοτήσεων  279

12.7.2. Διαχείριση Υποβαθμισμένων Πιστοδοτήσεων  279

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13

ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ

13.1. Εισαγωγή              281

13.2. Συμβάσεις Ανταλλαγής Κινδύνου Αθέτησης (Credit Default Swaps - CDS)   283

Παράδειγμα 13.1  284

Παράδειγμα 13.2  286

13.3. Συμβάσεις Ανταλλαγής Κινδύνου Αθέτησης Χαρτοφυλακίου (Basket CDS / Nth-to-Default Swap)  288

13.4. Συμβάσεις Ανταλλαγής Συνολικής Απόδοσης (Total Return Swaps - TRS)  289

Παράδειγμα 13.3  290

13.5. Τίτλοι Συνδεδεμένοι με τον Πιστωτικό Κίνδυνο Υποκείμενων Μέσων

(Credit Linked Notes - CLN)  292

13.6. Πιστωτικά Προθεσμιακά Συμβόλαια (Credit Forwards/Credit Spread Forwards)  283

13.7. Πιστωτικά Δικαιώματα Προτίμησης (Credit Options)  295

13.8. Εγγυημένοι Χρεωστικοί Τίτλοι (Collateralized Debt Obligations - CDOs)/Συνθετικά CDOs 297

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14

ΤΙΤΛΟΠΟΙΗΣΗ

14.1. Εισαγωγή   301

14.2. Κίνητρα Προσφυγής στην Τιτλοποίηση   302

14.3. Η Διαδικασία Τιτλοποίησης  303

14.3.1. Συμμετέχοντες στη Συναλλαγή Τιτλοποίησης  304

14.3.2. Νομικά Θέματα  305

14.3.3. Πιστωτική Ενίσχυση (Credit Enhancement)  306

14.3.3.1. Μορφές Πιστωτικής Ενίσχυσης   306

14.3.3.2. Μέγεθος Πιστωτικής Ενίσχυσης  308

14.4. Οφέλη και Παγίδες της Τιτλοποίησης   309

14.5. Τιτλοποίηση Δανείων με Υποθήκες επί Αστικών Ακινήτων (Residential Mortgage Backed Securities)  310

14.5.1. Η Δομή της Συναλλαγής  311

14.5.2. Έκδοση Τίτλων Pass-Through   312

14.6. Τιτλοποίηση Πιστωτικών Καρτών   313

14.6.1. Η Δομή της Συναλλαγής  314

14.6.2. Δομή Ταμιακών Ροών  315

14.7. Τιτλοποίηση Απαιτήσεων Δημοσίου Τομέα  315

14.7.1. Οφέλη Τιτλοποίησης Απαιτήσεων Δημοσίου Τομέα   316

14.8. Τιτλοποίηση μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (Non Performing Loans - NPLs)   317

14.8.1. Βασικές Δoμές Τιτλoπoίησης μη Εξυπηρετούμενων Δανείων   317

14.8.2. Ιδιαιτερότητες Τιτλoπoίησης μη Εξυπηρετούμενων Δανείων  319

14.9. Collateralized Debt Obligations (CDOs)  319

14.9.1. Balance Sheet CDOs  321

14.9.2. Arbitrage CDOs  322

14.9.3. Συνθετικά CDOs (Synthetic CDOs)  322

14.10. Τίτλoι Συνδεδεμένoι με τον Πιστωτικό Κίνδυνo Υπoκείμενων Μέσων                      (Credit Linked Notes - CLNs)   325

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15

O ΚΙΝΔΥΝOΣ EΠΙΤΟΚΙΟΥ

15.1. Εισαγωγή   327

15.2. To Υπόδειγμα Ανατιμoλόγησης (Repricing Model)   327

15.2.1. Η Επίδραση των Μεταβολών του Επιτοκίου στο Καθαρό Εισόδημα από τόκους (ΝΙΙ) 330

15.2.1.1. Ίση Μεταβoλή των Επιτοκίων για τα Στοιχεία Ενεργητικού και Παθητικού  330

Παράδειγμα 15.1  331

15.2.1.2. Άνιση Μεταβoλή των Επιτοκίων για τα Στοιχεία Ενεργητικού και Παθητικού  331

Παράδειγμα 15.2  332

15.2.2. Οι Αδυναμίες του Yπoδείγματoς Ανατιμoλόγησης  333

15.3. To Υπόδειγμα Ωρίμανσης (Maturity Model)   334

15.3.1. To Υπόδειγμα της Ωρίμανσης για το Συνολικό Χαρτοφυλάκιο της Τράπεζας   336

Παράδειγμα 15.3  337

15.3.2. Η Σημασία της Έννοιας της Ωρίμανσης στην Ανοσοποίηση του Τραπεζικού Χαρτοφυλακίου  338

Παράδειγμα 15.4  338

Παράδειγμα 15.5  339

15.4. To Υπόδειγμα της Διάρκειας (Duration Model)   340

15.4.1. Η Έννοια της Διάρκειας   340

15.4.2. Τα Χαρακτηριστικά της Διάρκειας  342

Παράδειγμα 15.6  342

15.4.3. To Duration ως Μέτρο της «Ελαστικότητας»  343

15.4.4. Τραπεζικό Χαρτοφυλάκιο και Άνοιγμα Διάρκειας   344

Παράδειγμα 15.7  346

15.4.5. Η Έννοια της Κυρτότητας   347

Παράδειγμα 15.8  348

15.4.6. Αδυναμίες του Yπoδείγματoς Διάρκειας και Μέθοδοι Αντιμετώπισής τους   351

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16

Η ΑΝTΙΣTΑΘΜΙΣΗ TOY ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ

16.1. Εισαγωγή   353

16.2. Αντιστάθμιση του Κινδύνου Επιτοκίου με Προθεσμιακά Συμβόλαια (Forward Contacts) 354

Παράδειγμα 16.1 355

16.3. Αντιστάθμιση του Κινδύνου Επιτοκίου με Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (Futures)  356

16.3.1. Αντιστάθμιση με Futures στο Συνολικό Χαρτοφυλάκιο  356

Παράδειγμα 16.2  359

Παράδειγμα 16.3. (συνέχεια)   360

16.3.2. Αντιστάθμιση με Futures για Μεμονωμένα Στοιχεία του Ενεργητικού   360

16.4. Αντιστάθμιση του Κινδύνου Επιτοκίου με Δικαιώματα Προτίμησης (Options)  361

16.4.1. Αγορά Call Option επί Oμoλόγων   361

16.4.2. Πώληση Call Option επί Oμoλόγων   362

16.4.3. Αγορά Put Option επί Oμoλόγων   363

16.4.4. Πώληση Put Option επί Oμoλόγων  364

16.4.5. Αντιστάθμιση του Κινδύνου Επιτοκίου με Options για το Σύνολο του Χαρτοφυλακίου 366

Παράδειγμα 16.3  358

16.4.6. Αντιστάθμιση του Κινδύνου Επιτοκίου με Options για Μεμονωμένα Στοιχεία του Ισολογισμού  369

16.5. Αντιστάθμιση του Κινδύνου Επιτοκίου με Caps, Floors και Collars  370

16.5.1. Τα Caps  370

Παράδειγμα 16.4  370

16.5.2. Τα Floors  372

16.5.3. Τα Collars  373

16.6. Αντιστάθμιση του Κινδύνου Επιτοκίου με Συμβάσεις Ανταλλαγής Επιτοκίων (Interest Rate Swaps)   374

Παράδειγμα 16.5  374

16.6.1. Ανοσοποίηση του Συνολικού Χαρτοφυλακίου με Interest Rate Swaps   376

Παράδειγμα 16.6  377

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 7

ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΚΑΙ ΑΓOΡΑ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΟΣ

17.1. Η Αγορά Συναλλάγματος  379

17.1.1. Η Προσφορά και Ζήτηση Συναλλάγματος   379

17.1.2. Η Οργάνωση της Αγοράς Συναλλάγματος   381

17.1.3. O Διακανονισμός των Συναλλαγών επί Συναλλάγματος   382

Παράδειγμα 1 7.1  383

17.1.4. Οι Δραστηριότητες της Αγοράς Συναλλάγματος  383

17.1.5. Οι Συμμετέχοντες στην Αγορά Συναλλάγματος  384

17.2. Τρέχουσα Αγορά Συναλλάγματος (Spot Market)   385

17.2.1. Άμεση και Έμμεση Συναλλαγματική Ισοτιμία   385

Παράδειγμα 17.2  385

17.2.2. Σταυροειδείς Ισοτιμίες (Cross Rates)  386

Παράδειγμα 1 7.3: Σταυροειδείς Ισοτιμίες  386

Παράδειγμα 1 7.4: Τριμερές Αρμπιτράζ  387

17.3. Προθεσμιακή Αγορά Συναλλάγματος (Forward Market)  388

17.4. Υποδείγματα Προσδιορισμού των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών   390

17.4.1. Η Θεωρία της Ισότητας των Επιτοκίων (Interest Rate Parity Theorem)   390

17.4.1.1. Καλυμμένο Αρμπιτράζ Επιτοκίου (Covered Interest Arbitrage)   390

Παράδειγμα 1 7.5: Η Θεωρία Ισότητας Επιτοκίων στην Πράξη  391

Παράδειγμα 1 7.6  393

17.4.1.2. Προθεσμιακό Πριμ και Θεωρία Ισότητας Επιτοκίων  393

Παράδειγμα 17.7  395

17.4.1.3.  Η Θεωρία της Ισότητας των Επιτοκίων και το Bid-Ask Spread  395

Παράδειγμα 17.8  397

17.4.2.  Η Ατιμία των Αγοραστικών Δυνάμεων (Purchasing Power Parity/PPP)  399

17.4.2.1. Η Απόλυτη Ατιμία των Αγοραστικών Δυνάμεων και o Νόμος της Μιας Τιμής   399

Παράδειγμα 17.9. Ο νόμος της μιας τιμής στην περίπτωση του πετρελαίου  399

Παράδειγμα 17.10.  400

17.4.2.1.1.Η Ονομαστική και Πραγματική Συναλλαγματική Ατιμία   401

Παράδειγμα 17.11.  401

17.4.2.2. Η Σχετική Εκδοχή της Ατιμίας Αγοραστικών Δυνάμεων   402

17.4.3. Το Διεθνές Αποτέλεσμα του Irving Fisher  403

17.4.3.1. Το Αρμπιτράζ σε Συνθήκες Τέλειας Αγοράς Κεφαλαίων  403

Παράδειγμα 17.12 Πρόβλεψη συναλλαγματικής ισοτιμίας  405

17.4.3.2. Η Σχέση Ατιμίας Αγοραστικών Δυνάμεων και Διεθνούς Αποτελέσματος του Fisher 405

17.4.3.4. Συνέπειες   406

17.4.4. Η Υπόθεση των Προσδοκιών   406

Παράδειγμα 17.13.  406

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18

O ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝOΣ

18.1. Εισαγωγή   409

18.2. Συναλλαγματικός Κίνδυνος Τραπεζιού Χαρτοφυλακίου (Banking Book)   409

18.3. Συναλλαγματικός Κίνδυνος Διαχείρισης Διαθεσίμων (Trading Book)   411

18.4. Εκτίμηση Συναλλαγματικού Κινδύνου   412

18.5. Απόδοση και Κίνδυνος Ξένων Επενδύσεων  413

Παράδειγμα 18.1  413

18.6. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικού Κινδύνου με Πράξεις εντός Ισολογισμού  415

Παράδειγμα 18.2  416

18.7. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικού Κινδύνου με Προθεσμιακά Συμβόλαια (Forwards)   418

Παράδειγμα 18.3  419

18.8. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικού Κινδύνου με Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης

(FX Futures)   420

Παράδειγμα 18.4  421

Παράδειγμα 18.5  422

18.9. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικού Κινδύνου με Δικαιώματα Προτίμησης Συναλλάγματος

(FX Options)   424

Παράδειγμα 18.6  424

18.10. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικού Κινδύνου με Συμβάσεις Ανταλλαγής Νομισμάτων

(Currency Swaps)  426

Παράδειγμα 18.7  427

Παράδειγμα 18.8  428

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19

Ο ΚΙΝΔΥΝOΣ ΑΓOΡΑΣ

19.1. Εισαγωγή   431

19.2. Η Έννοια της Αξίας σε Κίνδυνο (Value at Risk - VaR)  432

19.2.1. Παράμετροι Εκτίμησης του Υποδείγματος VaR  433

19.2.2. Εφαρμογές του Υποδείγματος VaR  433

19.2.3. Εναλλακτικές Μέθοδοι Υπολογισμού του Αξίας σε Κίνδυνο (VaR)   434

19.3. Η Μέθοδος Διακύμανσης-Συνδιακύμανσης (Risk Metrics)   435

19.3.1. Εκτίμηση του Κινδύνου και των Απωλειών  435

19.3.2. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) για ένα Περιουσιακό Στοιχείο  436

19.3.3. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) για ένα Χαρτοφυλάκιο Τίτλων   437

Παράδειγμα 19.1  438

19.3.4. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) για Ομόλογα - Τίτλους Σταθερού Εισοδήματος  439

19.3.5. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) σε Καθεστώς Συναλλαγματικού Κινδύνου 440

Παράδειγμα 19.2  441

19.3.6. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) για Μετοχές   442

Παράδειγμα 19.3  443

19.4. Η Μέθοδος της Ιστορικής Προσομοίωσης (Historic Simulation)  444

Παράδειγμα 19.4  445

19.4.1. Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα της Ιστορικής Προσομοίωσης   447

19.5. Η Μέθοδος της Προσομοίωσης Monte Carlo  448

19.6. Ο Έλεγχος Ακραίων Καταστάσεων (Stress Testing)   449

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 20

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ

20.1. Επιλογή υπό Συνθήκες Αβεβαιότητας  451

20.2. Χαρτοφυλάκιο υπό Συνθήκες Αβεβαιότητας  452

Παράδειγμα 20.1  453

20.3. Η Έννοια της Διαφοροποίησης (Diversification) του Κινδύνου   454

20.4. Το Αποτελεσματικό Σύνορο (Efficient Frontier)  460

20.5. Η Γραμμή Κεφαλαιαγοράς (Capital Market Line - CML)  461

20.6. Ισορροπία της Αγοράς, Βέλτιστα Χαρτοφυλάκια και Τιμολόγηση των Αποτελεσματικών

Χαρτοφυλακίων  464

20.7. Η Σύνθεση του Συνολικού Κινδύνου   467

20.8. Μοντέλο Αποτίμησης Περιουσιακών Στοιχείων (Capital Asset Pricing Model - CAPM) 470

20.9. Ενεργητική και Παθητική Διαχείριση Χαρτοφυλακίου   474

20.9.1. Παθητική Διαχείριση Χαρτοφυλακίου   475

20.9.2. Ενεργητική Διαχείριση Χαρτοφυλακίου   476

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Ο ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ

21.1. Εισαγωγή   479

21.2. Οι Αιτίες Πρόκλησης των Λειτουργικών Κινδύνων  481

21.3. Η Τυποποίηση των Λειτουργικών Κινδύνων (Operational Risks)   481

21.3.1. Λειτουργικός Κίνδυνος Ανθρώπινου Δυναμικού   483

21.3.2. Λειτουργικός Κίνδυνος Διαδικασιών   483

21.3.3. Λειτουργικός Κίνδυνος Τεχνολογίας  484

21.3.4. O Ρυθμιστικός - Λειτουργικός Κίνδυνος  485

21.4. O Εντοπισμός των Λειτουργικών Κινδύνων - Παράδειγμα  487

21.5. Η Διαχείριση του Λειτουργικού Κινδύνου  487

21.5.1. Η Υλοποίηση του Διαχειριστικού Πλαισίου   488

21.5.2. Η Διαδικασία Εκτίμησης του Λειτουργικού Κινδύνου   490

21.5.2.1. Οι Αρχές της Διαδικασίας εκτίμησης του Λειτουργικού Κινδύνου   490

21.5.2.2. Τα Στάδια της Διαδικασίας Εκτίμησης του Λειτουργικού Κινδύνου  490

21.6. Οι Απαιτήσεις σε Οικονομικό Κεφάλαιο έναντι των Λειτουργικών Κινδύνων   496

21.7. Case Study: Η Περίπτωση της Barings  499

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 22

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ

22.1. Εισαγωγή   501

22.2. Δομικοί Παράγοντες που Επηρεάζουν την Τραπεζική Ρευστότητα   503

22.2.1. Εξωτερικοί Παράγοντες  503

22.2.2. Εσωτερικοί Παράγοντες   505

22.3. Οι Δείκτες Έγκαιρης Προειδοποίησης του Κινδύνου Ρευστότητας  506

22.4. Στοιχεία Ελέγχου και Περιορισμού του Κινδύνου Ρευστότητας  506

22.5. Η Διαχείριση του Κινδύνου Ρευστότητας  507

22.5.1. Η Ταυτοποίηση του Κινδύνου Ρευστότητας (Risk Identification)   508

22.5.1.1. H Ταυτοποίηση του Κινδύνου Ρευστότητας στο Ενεργητικό   508

22.5.1.2. Η Ταυτοποίηση του Κινδύνου Ρευστότητας στο Παθητικό   509

22.5.1.3. Η Ταυτοποίηση του Κινδύνου Ρευστότητας από Συναλλαγές σε Ξένα Νομίσματα 512

22.6. Η Μέτρηση του Κινδύνου Ρευστότητας (Liquidity Risk Measurement)   512

22.6.1. H Εκτίμηση των Ταμειακών Ροών (Cash Flows) και της Θέσης Ρευστότητας   513

Παράδειγμα 22.1. Αναφορά Χάσματος Ρευστότητας (Liquidity Gap Report)   513

22.6.2. Οι Δείκτες Ρευστότητας   515

22.7. Ο Έλεγχος του Κινδύνου Ρευστότητας (Risk Control)  519

22.7.1. Ο Προσδιορισμός των Ορίων Ανάληψης Κινδύνου Ρευστότητας   519

22.7.2. Η Ικανότητα Πρόσβασης στην Αγορά Κεφαλαίων  520

22.7.3. Κατάρτιση Σχεδίου Έκτακτης Χρηματοδότησης  520

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΞΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΩΝ - ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΑΓΟΡΕΣ

23.1. Περί της Αποτίμησης της Αξίας των Επιχειρήσεων   523

23.2. Μέθοδοι Αποτίμησης  523

23.2.1. Μέθοδος της Εσωτερικής Αξίας (Intrinsic Valuation Method)   524

23.2.1.1. Υπόδειγμα ανάπτυξης 1 σταδίου (1 -stage growth model)  525

23.2.1.2. Υπόδειγμα ανάπτυξης 2 σταδίων (2-stage growth model)   525

23.2.1.3. Υπόδειγμα ημιζωής (H model)   526

23.2.1.4. Υπόδειγμα ανάπτυξης 3 σταδίων (3-stage growth model)   526

23.2.2. Ελεύθερες Ταμειακές Ροές προς την Επιχείρηση, προς τους Μετόχους και Μερίσματα              528

23.3. Το Θεωρητικό Πλαίσιο της Αποτίμησης της Αξίας των Τραπεζών  530

23.3.1. Υπόδειγμα Προεξοφλημένων Μερισμάτων (Dividend Discount Model)  531

23.3.2. Υπόδειγμα Υπολειπόμενου Εισοδήματος (Residual Income Model)  532

23.3.3. Αποτίμηση με Δικαιώματα Προαίρεσης (Contingent Claim Valuation)   533

23.4. Συγχωνεύσεις και Εξαγορές (Mergers and Acquisitions)   536

23.4.1. Συνέργειες (Synergies)  537

23.4.2. Αποτίμηση Συνεργειών (Valuing Synergies)  537

23.4.3. Υπολογισμός του Premium  538

23.4.4. Συσσώρευση ή Απομείωση Κερδών (Earnings Accretion or Earnings Dilution)   539

23.4.5. Συγχωνεύσεις και Εξαγορές στον Τραπεζικό Κλάδο  541

23.4.5.1. Συμπεράσματα Μελετών για την Αποτελεσματικότητα των Συγχωνεύσεων και Εξαγορών στον Τραπεζικό Κλάδο  542

Παράδειγμα 23.1: Υπόδειγμα του Gordon με Monte Carlo Προσομοίωση   542

Παράδειγμα 23.2: Παράδειγμα Συγχώνευσης - Εξαγοράς  546

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

24.1. Εισαγωγή  549

24.2. Η Ιστορική Εξέλιξη των Κεντρικών Τραπεζών  549

24.2.1. Η Τράπεζα της Αγγλίας  550

24.2.2. Η Ανάπτυξη των Κεντρικών Τραπεζών στις Υπόλοιπες Χώρες  551

24.3. Αρμοδιότητες των Κεντρικών Τραπεζών  553

24.4. Το Εκδοτικό Προνόμιο της Κεντρικής Τράπεζας  554

24.5. Η Άσκηση Νομισματικής Πολιτικής  555

24.5.1. Ο Καθορισμός της Νομισματικής Βάσης  555

24.5.2. Η Ρύθμιση του Ποσοστού Διακράτησης Ρευστών Διαθεσίμων των Τραπεζών  556

24.5.3. Η Ρύθμιση του Ποσοστού Υποχρεωτικών Καταθέσεων στην Κεντρική Τράπεζα  557

24.5.4. Η Διενέργεια Πράξεων Ανοικτής Αγοράς (OMOs)  557

24.5.4.1. Η Τεχνική των Πράξεων Ανοικτής Αγοράς  558

24.5.5. Ο Καθορισμός του Προεξοφλητικού και Αναπροεξοφλητικού Επιτοκίου  559

24.5.5. Η Υποχρεωτική Αγορά Δανειακών Τίτλων του Δημοσίου  560

24.6. Η Άσκηση της Συναλλαγματικής Πολιτικής και η Παρέμβαση της Κεντρικής Τράπεζας

στις Αγορές Συναλλάγματος  560

24.7. Η Κεντρική Τράπεζα ως Εντολοδόχος, Τραπεζίτης και Σύμβουλος του Κράτους  563

24.7.1. Η Διαχείριση των Τραπεζικών Λογαριασμών του Κράτους  564

24.7.2. Η Παροχή Λοιπών Υπηρεσιών προς το Κράτος  565

24.8. Η Κεντρική Τράπεζα ως Θεματοφύλακας των Ταμειακών Αποθεμάτων των Εμπορικών

Τραπεζών        565

24.8.1. Η Σημασία της Συγκέντρωσης Ταμειακών Αποθεμάτων   566

24.9. Η Εποπτεία και ο Έλεγχος του Τραπεζικού Συστήματος  567

24.10. Η Τράπεζα της Ελλάδος  567

24.10.1. Βασικές Εργασίες της Τράπεζας της Ελλάδος   568

24.10.2. Η Διοίκηση της Τράπεζας της Ελλάδος  569

24.10.3. Σχέση Τράπεζας της Ελλάδος με το Κράτος  569

24.10.4. Το Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων   570

24.10.5. Η Πορεία της Αποκανονικοποίησης και Προσαρμογής του Ελληνικού Τραπεζικού

Συστήματος      570

24.11. Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (Ε.Σ.Κ.Τ.)  575

24.11.1. Εισαγωγή στη Νομισματική Ενοποίηση της Ευρώπης  575

24.11.2. Σύντομη Ιστορική Αναδρομή στη Νομισματική Ενοποίηση της Ευρώπης  576

24.11.3. Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) της Ευρώπης  577

24.11.4. Τα Στάδια της ΟΝΕ και η Ευρωζώνη  578

24.11.5. Από τα Κριτήρια Σύγκλισης του Maastricht στο Σύμφωνο Σταθερότητας και

Ανάπτυξης (Stability and Development Pact)  579

24.12. Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) και Ευρωσύστημα  581

24.12.1. Οι Στόχοι του Ευρωσυστήματος   582

24.12.2. Τα Καθήκοντα του Ευρωσυστήματος  583

24.12.3. Ο Ρόλος της ΕΚΤ στο Πλαίσιο του Ευρωσυστήματος  584

24.12.4. Η Διοίκηση της ΕΚΤ   584

24.12.5. Οι Λειτουργίες της ΕΚΤ  585

24.13. Η Άσκηση Νομισματικής Πολιτικής από την ΕΚΤ   586

24.13.1. Ο Πυρήνας της Νομισματικής Πολιτικής της ΕΚΤ  586

24.13.2. Ο Προσδιορισμός της Νομισματικής Πολιτικής της ΕΚΤ   586

24.13.3. Ο Προσδιορισμός της Προσφοράς Χρήματος   587

24.13.4. Τα Μέσα Άσκησης της Νομισματικής Πολιτικής της ΕΚΤ   588

24.13.4.1. Οι Πράξεις Ανοικτής Αγοράς της ΕΚΤ (ECB OMOs)   589

24.13.4.2. Πάγιες Διευκολύνσεις προς τα Τραπεζικά Ιδρύματα (Standing Facility)  591

24.13.4.3. Υποχρεωτικά Ελάχιστα Αποθεματικά (Minimum Reserves)   593

24.13.5. Προϋποθέσεις για Συμμετοχή στις Πράξεις Άσκησης Νομισματικής Πολιτικής:

Αποδεκτά Περιουσιακά Στοιχεία  594

24.13.6. Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής  595

24.13.7. Το Σύστημα Ανταποκριτριών Κεντρικών Τραπεζών (ΣΑΚΤ)   599

24.13.7.1. Η Λειτουργία του ΣΑΚΤ   600

24.13.7.2. Παράδειγμα Λειτουργίας του ΣΑΚΤ   600

24.14. Η Άσκηση Μη Συμβατικής Νομισματικής Πολιτικής (Unconventional Monetary Policy)  601

24.14.1. Δημοπρασίες Σταθερού Επιτοκίου με Πλήρη Κατανομή (Fixed Rate Full Allotment

procedure - FRFAs)  602

24.14.2. Ειδικά Μέτρα Τύπου Πράξεων πιο Μακροπρόθεσμης Αναχρηματοδότησης

(Long-Term Refinancing Operations - LTROs)   602

24.14.3. Πράξεις Παροχής Ρευστότητας σε Ξένο Νόμισμα (Foreign Exchange Liquidity - FEL) 603

24.14.4. Διευκόλυνση μέσω Εξασφαλίσεων (Easing Of Collateral -EOF)  603

24.14.5. Πρόγραμμα Αγοράς Τίτλων (Securities Market Programme - SMP)  604

24.14.6. Διευρυμένο Πρόγραμμα Αγοράς Περιουσιακών Στοιχείων (Expanded Asset Purchase Programme - APP)   604

24.14.7. Μείωση του Συντελεστή Ελάχιστων Υποχρεωτικών Αποθεματικών (Minimum Reserve Requirement Ratio - MRR Ratio)  605

24.15. Ποσοτική Χαλάρωση μέσω Αγοράς Περιουσιακών Στοιχείων (Quantitative Easing - QE)         606

24.16. Ο Μηχανισμός Παροχής Έκτακτης Ρευστότητας (Emergency Liquidity Assistance - ELA)     609

24.17. Η Άσκηση Συναλλαγματικής Πολιτικής από την ΕΚΤ   612

24.17.1. Οι Λειτουργίες επί του Συναλλάγματος   612

24.17.2. Ο Μηχανισμός Συναλλαγματικών Ισοτιμιών (ΜΣΙ)   613

24.17.3. Διαχείριση Συναλλαγματικών Διαθεσίμων   614

24.18. Ο Εποπτικός Ρόλος της ΕΚΤ στη Λειτουργία των Συστημάτων Πληρωμών και στο

Διακανονισμό των Τίτλων  615

24.19. Οι Ευρωπαϊκοί Μηχανισμοί Σταθερότητας (EFSF - EFSM - ESM)   618

24.19.1. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM)  618

24.19.1.1. Τα Χρηματοοικονομικά Μέσα του ESM   619

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25

ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΩΜΩΝ: ΔΙΑΚΑΝOΝΙΣΜOΣ ΚΑΙ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ

25.1. Έννοια και Περιεχόμενο των Συστημάτων Πληρωμών  621

25.2. Η Σημασία των Συστημάτων Πληρωμών  622

25.2.1. Συστήματα Πληρωμών και Οικονομική Σταθερότητα  622

25.2.2. Συστήματα Πληρωμών και Οικονομική Αποτελεσματικότητα   623

25.2.3. Συστήματα Πληρωμών και Υλοποίηση της Νομισματικής Πολιτικής   623

25.3. Κεντρικές Τράπεζες και Συστήματα Πληρωμών  624

25.3.1. O Ρόλος της Κεντρικής Τράπεζας στα Συστήματα Πληρωμών   625

25.3.2. O Βαθμός Εμπλοκής της Κεντρικής Τράπεζας στα Συστήματα Πληρωμών  625

25.4. Η Διαδικασία του Διακανονισμού και της Εκκαθάρισης στα Συστήματα Πληρωμών   626

25.4.1. O Διακανονισμός Διμερούς Αντιπροσώπευσης   626

25.4.2. Διακανονισμός Μέσω Φορέων   627

25.4.3. Ακαθάριστος και Καθαρός Διακανονισμός   627

25.4.4. Απαιτήσεις Ρευστότητας στον Καθαρό και Ακαθάριστο Διακανονισμό   630

25.4.5. Οι Φορείς Εκκαθάρισης  631

25.5. O Κίνδυνος Διακανονισμού στα Συστήματα Πληρωμών   632

25.5.1. Γιατί ο Κίνδυνος Διακανονισμού Είναι Πρόβλημα;   632

25.5.2. Πιστωτικός Κίνδυνος Πελατών (Αντισυμβαλλομένου) και Κίνδυνος Φορέα Διακανονισμού      633

25.5.3. Τρόποι Αντιμετώπισης του Κινδύνου Διακανονισμού στα Συστήματα Καθαρού

Διακανονισμού      633

25.6. Συστήματα Διακανονισμού σε Συνεχή Χρόνο (Real-Time Gross Settlement)   635

25.6.1. Ζητήματα επί των Συστημάτων Διακανονισμού σε Συνεχή Χρόνο (RTGS)   636

25.6.2. Το Σύστημα TARGET  637

25.6.3. Το Σύστημα TARGET2  639

25.7. Διαφορές Μεταξύ Εγχώριων και Διασυνοριακών Διευθετήσεων Πληρωμών   641

25.7.1. O Κίνδυνος Πολυνομισματικού Διακανονισμού  641

25.8. Η Επίβλεψη και Εποπτεία των Συστημάτων Πληρωμών   643

25.9. Τα Συστήματα Διακανονισμού σε Πράξεις επί Τίτλων  643

25.9.1. Οι Κίνδυνοι στο Διακανονισμό Πράξεων επί Τίτλων   644

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26

ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠOΠΤΕΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤOΠΙΣΤΩΤΙΚOΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

26.1. Εισαγωγή  647

26.2. Τα Κίνητρα της Ρυθμιστικής Παρέμβασης  647

26.2.1. Οι Αποτυχίες της Αγοράς (Market Failures)   648

26.2.2. Η Διασφάλιση της Εμπιστοσύνης του Κοινού προς το Τραπεζικό Σύστημα  649

26.2.3. Η Αποτροπή των Μεταδοτικών Επιδράσεων   649

26.3. Τα Προβλήματα που Ανακύπτουν από τη Ρυθμιστική Παρέμβαση   650

26.4. Oι Τύποι της Ρυθμιστικής Παρέμβασης   652

26.4.1. Η Περίπτωση της Αυτορρύθμισης (Self-Regulation)   652

26.4.2. Η Περίπτωση των Εξωτερικών (Αμεσων και Έμμεσων) Ρυθμίσεων   653

26.5. Η Ρυθμιστική Παρέμβαση στον Τραπεζικό Τομέα  654

26.6. Η Εποπτεία του Τραπεζικού Συστήματος  656

26.6.1. Οι Προϋποθέσεις Άσκησης Αποτελεσματικής Τραπεζικής Εποπτείας

(Effective Banking Supervision)  657

26.6.2. Oι Πολιτικές της Τραπεζικής Εποπτείας  658

26.7. Η Διαδικασία της Αδειοδότησης   659

26.7.1. O Έλεγχος της Μετοχικής Σύνθεσης και της Ιδιοκτησιακής Δομής  660

26.7.2. O Έλεγχος των Οργανωτικών και Λειτουργικών Συστημάτων   660

26.7.3. O Έλεγχος της Ανώτερης και Ανώτατης Διοίκησης  660

26.7.4. O Έλεγχος του Οικονομικού Προγραμματισμού   661

26.7.5. Η Αδειοδότηση των Ξένων Τραπεζών  661

26.7.6. O Έλεγχος των Μεταβολών της Μετοχικής Σύνθεσης   661

26.7.7. O Έλεγχος των Τραπεζικών Εξαγορών, Συγχωνεύσεων, Συμμετοχών και Επενδύσεων  661

26.8. Η Εξειδίκευση της Προληπτικής Εποπτείας  662

26.8.1. Εποπτεία της Κεφαλαιακής Επάρκειας  662

26.8.2. Εποπτεία των Διαδικασιών Έγκρισης Δανείων και Πιστώσεων   663

26.8.3. Εποπτεία της Ποιότητας του Ενεργητικού και της Επάρκειας Προβλέψεων και Αποθεματικών  663

26.8.4. Εποπτεία της Συγκέντρωσης Κινδύνων και των Μεγάλων Ανοιγμάτων  664

26.8.5. Εποπτεία των Συνδεδεμένων Χρηματοδοτήσεων  664

26.8.6. Εποπτεία των Συστημάτων Διαχείρισης Λοιπών Κινδύνων   665

26.8.7. Εποπτεία των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου   665

26.9. Oι Εξουσίες των Εποπτικών Αρχών   667

26.10. Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Χρηματοοικονομικής Εποπτείας (ΕΣΧΕ - ESFS)   668

26.10.1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ - ΕSRB)  668

26.10.2. Οι Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές (ΕΕΑ)   668

26.10.2.1. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ - ΕΒΑ)   669

26.10.2.2. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (ΕΑΑΕΣ -ΕΙΟΡΑ) 669

26.10.2.3. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ - ΕΣΜΑ)   669

26.11. Η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ένωση (EBU)   669

26.11.1. Ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (EEM - SSM)   670

26.11.2. Ο Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης (EME-SRM)   670

26.12. Οι Προσομοιώσεις Ακραίων Συνθηκών (Stress Tests)   671

26.12.1. Κατηγορίες Ασκήσεων Προσομοίωσης  671

26.12.2. Εκτίμηση Επιπτώσεων για την Κεφαλαιακή Επάρκεια και τη Ρευστότητα   673

26.13. Διασφάλιση «εκ των έσω» versus Διασφάλιση «εκ των έξω» (Bail In vs. Bail Out)  673

26.14. Η Ταξινόμηση των Τραπεζών σε Σημαντικές και μη Σημαντικές   675

26.15. Από τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια (NPLs) στα Μη Εξυπηρετούμενα Ανοίγματα (NPEs)        676

26.16. Ζητήματα Σκιώδους Τραπεζικής (Shadow Banking)  678

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 27

ΤΟ ΝΕΟ ΕΠΟΠΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ: Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ I, II & III

27.1. Η Επιτροπή της Βασιλείας  681

27.2. Η Συμφωνία της Βασιλείας Ι   682

27.3. Η Συμφωνία της Βασιλείας ΙΙ   683

27.3.1. Τα Χαρακτηριστικά του Εποπτικού Πλαισίου της Βασιλείας ΙΙ  684

27.3.2. Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα του Εποπτικού Πλαισίου της Βασιλείας ΙΙ  685

27.3.3. Oι Τρεις Πυλώνες του Εποπτικού Πλαισίου της Βασιλείας ΙΙ   685

27.4. Πρώτος Πυλώνας: Ελάχιστες Κεφαλαιακές Απαιτήσεις  689

27.4.1. Στοιχεία Εποπτικού Κεφαλαίου   690

27.4.2. Κεφαλαιακές Απαιτήσεις Έναντι Πιστωτικού Κινδύνου  692

27.4.2.1. Η Τυποποιημένη Μέθοδος (Standardized Approach)  692

27.4.2.2. Η Μέθοδος των Εσωτερικών Διαβαθμίσεων - ΜΕΔ (Internal Rating – Based Approach)              695

27.4.2.2.1. Η Κατηγοριοποίηση των Ανοιγμάτων  695

27.4.2.2.2. Θεμελιώδης (Foundation) και Εξελιγμένη (Advanced) Μέθοδος       696

27.4.2.2.3. Η Αντιμετώπιση των Πιστωτικών Ανοιγμάτων με τη Μέθοδο των Εσωτερικών Διαβαθμίσεων - ΜΕΔ  696

27.4.2.2.4. Εκτίμηση και Χειρισμός των Αναμενόμενων Απωλειών Σύμφωνα με τη ΜΕΔ  698

27.4.2.2.5. Οι Ελάχιστες Προϋποθέσεις για την Εφαρμογή της ΜΕΔ  698

27.4.2.3. Οι Τεχνικές Άμβλυνσης του Πιστωτικού Κινδύνου (Credit Risk Mitigation) 701

27.4.2.3.1. Η Χρήση των Εγγυήσεων (Guarantees) και των Πιστωτικών Παραγώγων (Credit Derivatives)      702

27.4.2.3.2. Η Χρήση των Εξασφαλίσεων (Collaterals)   703

27.4.2.3.3. Η Χρήση του Συμψηφισμού Εντός Ισολογισμού  705

27.4.3. Οι Κεφαλαιακές Απαιτήσεις Έναντι του Λειτουργικού Κινδύνου  707

27.4.3.1. Η Μέθοδος του Βασικού Δείκτη (Basic Indicator Approach - ΒΙΑ)   707

27.4.3.2. Η Τυποποιημένη Μέθοδος (Standardized Approach)  708

27.4.3.3. Η Εναλλακτική Τυποποιημένη Μέθοδος (Alternative Standardized Approach)   709

27.4.3.4. Οι Εξελιγμένες Μέθοδοι Μέτρησης (Advanced Measurement Approaches - AMA) 710

27.4.4. Κεφαλαιακές Απαιτήσεις Έναντι του Κινδύνου Αγοράς  711

27.4.4.1. H Τυποποιημένη Μέθοδος (Standardized Method)   711

27.4.4.1.1. Ο Κίνδυνος Θέσης Επιτοκίου   715

27.4.4.1.2. Ο Κίνδυνος Θέσης Μετοχών   715

27.4.4.1.3. Ο Κίνδυνος Συναλλάγματος  715

Παράδειγμα 27.1  716

27.4.4.1.4. Ο Κίνδυνος Βασικού Εμπορεύματος   717

27.4.4.2. H Μέθοδος των Εσωτερικών Υποδειγμάτων (Internal Models Approach) 718

27.5. Δεύτερος Πυλώνας: Διαδικασία Εποπτικού Ελέγχου   718

27.5.1. Οι Αρχές του Εποπτικού Ελέγχου  719

27.5.2. Διαφάνεια και Διασυνοριακή Συνεργασία   723

27.6. Τρίτος Πυλώνας: Πειθαρχία της Αγοράς  723

27.7. Η Συγκρότηση των Πυλώνων της Τραπεζικής Εποπτείας στην Ελλάδα  724

27.8. Το εποπτικό πλαίσιο της Βασιλείας ΙΙΙ   727

27.8.1. Η Εφαρμογή των Εποπτικών Κανόνων της Βασιλείας ΙΙΙ στο Ευρωπαϊκό και Εθνικό Δίκαιο          727

27.8.2. Ελάχιστες Κεφαλαιακές Απαιτήσεις (Minimum Capital Requirements)   728

27.8.3. Κεφαλαιακά Αποθέματα Ασφαλείας  728

27.8.3.1. Απόθεμα Ασφαλείας Διατήρησης Κεφαλαίου  729

27.8.3.2. Αντικυκλικό Απόθεμα Ασφαλείας  729

27.8.3.3. Κεφαλαιακά Αποθέματα έναντι Συστημικών Κινδύνων   729

27.8.3.3.1. Απόθεμα Ασφαλείας Συστημικού Κινδύνου   730

27.8.3.3.2. Απόθεμα Ασφαλείας Παγκόσμιων Συστημικώς Σημαντικών Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων (GSII)  730

27.8.3.3.3. Αποθέματα Ασφαλείας Λοιπών Συστημικώς Σημαντικών Ιδρυμάτων (O.SII)   730

27.8.4. Ο Δείκτης Μόχλευσης  730

27.8.5. Απαιτήσεις Κάλυψης Κινδύνου Ρευστότητας  731

27.8.5.1. Ο Δείκτης Κάλυψης Ρευστότητας (Liquidity Coverage Ratio - LCR)  731

27.8.5.1. Ο Δείκτης Καθαρής Σταθερής Χρηματοδότησης (Net Stable Funding Ratio - NSFR)  731

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 28

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

28.1. Η Συστημική Προσέγγιση μιας Τράπεζας   733

28.2. Η Οργανωτική Συγκρότηση μιας Τράπεζας  734

28.2.1. Τύποι Οργανωτικής Συγκρότησης Τραπεζών  735

28.2.1.1. Μονοδιάστατες Οργανωτικές Συγκροτήσεις Τραπεζών  735

28.2.1.2. Δυσδιάστατες Οργανωτικές Συγκροτήσεις Τραπεζών  737

28.2.1.3. Μεικτές Οργανωτικές Συγκροτήσεις Τραπεζών   738

28.2.2. Το Τυπικό Οργανόγραμμα μιας Τράπεζας Γενικών Εργασιών  740

28.3. Το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου των Τραπεζών  742

28.3.1. Διεύθυνση Εσωτερικής Επιθεώρησης  743

28.3.2. Διεύθυνση Διαχείρισης Κινδύνων  744

28.3.3. Διεύθυνση Κανονιστικής Συμμόρφωσης  745

28.3.4. Επιτροπή Ελέγχου  745

28.3.5. Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων  746

28.3.6. Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού  747

28.4. Ο Ρόλος και η Σημασία των Συστημάτων Πληροφορικής  747

28.5. Τραπεζικοί Όμιλοι και Ενοποιήσεις  749

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 29

Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

29.1. Οι Αρχές του Επιχειρηματικού Σχεδιασμού των Τραπεζών   751

29.1.1. Στρατηγικός Σχεδιασμός (Strategic Planning) και Επιχειρηματικό Σχέδιο (Business Plan) Τράπεζας       752

29.1.2. Η Συγκρότηση του Επιχειρηματικού Σχεδίου μιας Τράπεζας  756

29.2. Τα Στάδια του Επιχειρηματικού Σχεδίου μιας Τράπεζας  757

29.2.1. Παραδοχές και Περιορισμοί ενός Τραπεζικού Business Plan  758

29.2.2. Επιλογή και Διαμόρφωση του Επιχειρηματικού Σχεδίου της Τράπεζας  762

29.2.3. Ο Μηχανισμός Παρακολούθησης και Αξιολόγησης  763

29.3. Ένα Υπόδειγμα Τραπεζικού Business Plan  766

29.4. Ο Επιχειρηματικός Σχεδιασμός, ως Προϋπόθεση, για την Ίδρυση μιας Τράπεζας  778 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 30

ΚΡΙΣΕΙΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

30.1. Oι Χρηματοοικονομικές Κρίσεις   781

30.2. Τα Χαρακτηριστικά της Χρηματοπιστωτικής Κρίσης του 2008   784

30.3. Τα Αίτια της Κρίσης  786

30.3.1. Η Υπέρμετρη Πιστωτική Επέκταση και ο Μηχανισμός της Χρηματοοικονομικής Μόχλευσης            786

30.3.2. Η Υπερδιόγκωση και Κατάρρευση της Στεγαστικής Αγοράς των ΗΠΑ  788

30.3.3. Τα Ενυπόθηκα Στεγαστικά Δάνεια Υψηλού Κινδύνου και οι Επικίνδυνες

Πρακτικές Δανεισμού   790

30.3.4. O Ρόλος των Εταιριών Διαμεσολάβησης (Brokers) στην Αγορά Στεγαστικών Δανείων 791

30.3.5. H Κερδοσκοπική Συμπεριφορά των Επενδυτών και των Πιστωτικών Οργανισμών 792

30.3.6. Oι Πρακτικές της Τιτλοποίησης Απαιτήσεων των Τραπεζών   792

30.3.7. Η Επιτήδευση των Σύνθετων Χρηματοοικονομικών Προϊόντων  793

30.3.8. O Ρόλος των Εταιριών Πιστοληπτικής Αξιολόγησης  793

30.3.9. Oι Ανεπαρκείς Μηχανισμοί της Τραπεζικής Εποπτείας σε συνδυασμό με τις Κρατικές Πολιτικές          794

30.3.10. Η Προσπάθεια Αποφυγής των Κεφαλαιακών Υποχρεώσεων   796

30.3.11. Η Έλλειψη Διαφάνειας  796

30.3.12. Η Σύγκρουση Συμφερόντων και οι Στρεβλώσεις στις Πολιτικές Αμοιβών   797

30.4. Oι Οικονομικές Επιπτώσεις της Κρίσης  797

30.4.1. Επιδείνωση Οικονομικών Συνθηκών και Ένταση Κινδύνων   797

30.4.2. Κέρδη (Ζημιές) Τραπεζών  800

30.4.3. Απώλειες Χρηματιστηρίων   801

30.4.4. Διαγραφές και Αυξήσεις Κεφαλαίου  802

30.4.5. Κατάρρευση Τραπεζών, Κρατικοποιήσεις, Συγχωνεύσεις και Εξαγορές  805

30.4.6. Επιδείνωση Οικονομικών Δεικτών  805

30.4.7. Μείωση Οικοδομικής Δραστηριότητας   807

30.4.8. Απώλειες Θέσεων Εργασίας   808

30.5. Ενέργειες Αντιμετώπισης της Κρίσης   808

30.6. Ενέργειες Διασφάλισης της Σταθερότητας του Χρηματοπιστωτικού Συστήματος  809

30.7. Οι Εκφάνσεις της Κρίσης και η Ελλάδα  811

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

I. ΕΛΛΗΝΙΚΗ   813

II. ΞΕΝΗ  814

III. ΑΡΘΡOΓΡΑΦΙΑ  816

ΓΛΩΣΣΑΡΙ   823