Πρόδρομος Ευθύμογλου

Απόστολος Μπάλλας

 

 

Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί & Αγορές

 

Δ΄ Έκδοση

 

 

 

Εκδότης: Μπένου Ε.

 

Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο

 

Αριθμός σελίδων: 512

 

Κωδικός ISBN: 9603590010

 

Διαστάσεις: 24 × 17 εκ.

 

Κωδ. Εύδοξος: 2768

 

Έτος έκδοσης: 2008

 

 

 

 ► παρουσίαση

Η  παρούσα,  τέταρτη,  έκδοση  του  βιβλίου  αυτού  συμπίπτει  με τη συμπλήρωση  (σχεδόν)  είκοσι  ετών συνεργασίας  των  δύο  συγγραφέων.  Στο  διάστημα  αυτό σημειώθηκαν  μεγάλες  αλλαγές  κι  εξελίξεις  στο  ευρύτερο  περιβάλλον  γενικότερα  και ειδικότερα στο  χρηματοοικονομικό περιβάλλον τόσο στη χώρα μας όσο και διεθνώς. Οι χρηματοδοτικές  αγορές  κι  οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί  επηρεάζουν  την καθημερινότητα των περισσοτέρων ανθρώπων και φαίνεται να προκαλούν γενικότερες εξελίξεις.  Για το λόγο αυτό πιστεύουμε πως το παρόν  βιβλίο παραμένει ενδιαφέρον για τους  φοιτητές οικονομικών σχολίων κι όχι μόνο.

Σκοπός  της  παρούσας  έκδοσης  του  βιβλίου είναι να ενσωματώσει  τις  κυριότερες από τις  εξελίξεις  στο  χρηματοοικονομικό  περιβάλλον  και  να  επικαιροποιήσει  το υπόλοιπο κείμενο.

Για μια ακόμη  φορά, θα  θέλαμε  να  ευχαριστήσουμε  τους  συναδέλφους  μας  που μας τίμησαν επιλέγοντας  να  χρησιμοποιήσουν  το  βιβλίο  αυτό  ως  βοήθημα  στα  μαθήματά τους.

Οι συγγραφείς,

Π. Γ. Ευθύμογλου - Α. Α. Μπάλλας

 

 ► περιεχόμενα

 

Πρόλογος Δ΄ Έκδοσης 17

Πρόλογος Γ΄ Έκδοσης  18

Πρόλογος Β΄ Έκδοσης  19

Πρόλογος Α΄ Έκδοσης  20

 

MEPOΣ 1ο

ΕΙΣΑΓΩΓH

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

1.1  Εισαγωγή  25

1.2  Χρηματοδοτικά Εργαλεία  28

1.3  Βασικές Διακρίσεις Χρηματοδοτικών Αγορών  29

1.4  Βασικές Διακρίσεις Χρηματοδοτικών Οργανισμών  32

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

2.1  Εισαγωγή  37

2.2  Έννοια και Είδη Χρήματος  38

2.3  Η Κυκλική Ροή του Εισοδήματος και του Χρήματος     43

2.4  Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα  45

 2.4.1 Ιστορική ανασκόπηση της εξέλιξης του διεθνούς  νομισματικού συστήματος  46

2.5  Το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα και η Οικονομική και Νομισματική Ένωση  51

2.6  Το Ευρώ       55

2.7 Το Θεσμικό Πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών  56

2.8  Τα Όργανα Λήψης Αποφάσεων της ΕΚΤ  57

 

MEPOΣ 2ο

OIKONOMIKH ANAΛYΣH  TOY XPHMATOΔOTIKOY ΣYΣTHMATOΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

ΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

3.1  Εισαγωγή  63

3.2  Μετασχηματισμός Περιουσιακών Στοιχείων Οικονομικών Μονάδων  64

3.3  Ρευστότητα των Οικονομικών Μονάδων  65

3.4  Διαχρονική Ανακατανομή του Εισοδήματος  66

3.5  Διευκόλυνση των Συναλλαγών  67

3.6  Χρηματοδοτικές Καινοτομίες  68

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

Η ΧΡΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

4.1  Εισαγωγή  71

4.2  Η Έννοια της Παρούσας Αξίας  72

4.3  Σύνθετος Ανατοκισμός και Αναγωγή σε Παρούσα Αξία 75

4.4  Αξίες Χρηματορροών  76

 4.4.α Παρούσα αξία χρηματορροών  77

 4.4.β Τελική αξία χρηματορροών  78

4.5  Ράντες: Ορισμοί  79

4.6  Άμεσες, Σταθερές, Πρόσκαιρες και Ληξιπρόθεσμες Ράντες         80

 4.6.1 Παρούσα αξία  81

 4.6.2 Τελική αξία  81

4.7  Παραδείγματα  82

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ

5.1  Εισαγωγή  89

5.2  Κατανάλωση και Επένδυση  χωρίς  Χρηματοδοτικές  Αγορές    90

5.3  Κατανάλωση και Επένδυση με  Χρηματοδοτικές Αγορές 95

5.4  Παράδειγμα Ισορροπίας σε μια Οικονομία με Χρηματοδοτικές Αγορές    102

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ

6.1  Εισαγωγή  107

6.2  Προσφορά και  Έλεγχος  της  Δημιουργίας  του Χρήματος  108

6.2.1 Η πολιτική  της  διατήρησης  ποσοστού  καταθέσεων  των  εμπορικών τραπεζών  σε μορφή  ρευστών  διαθεσίμων  109

 6.2.2 Η πολιτική της ανοικτής αγοράς  110

 6.2.3 Η πολιτική του προεξοφλητικού επιτοκίου  111

6.3  Ζήτηση Χρήματος  113

 6.3.1 Ζήτηση χρήματος για σκοπούς συναλλακτικούς  114

 6.3.2 Ζήτηση χρήματος για σκοπούς προφύλαξης  114

 6.3.3 Ζήτηση χρήματος για σκοπούς κερδοσκοπικούς  115

 6.3.4 Συνολική ζήτηση χρήματος  115

6.4  Προσδιορισμός του Επιτοκίου  116

 6.4.1 Προσδιορισμός του επιτοκίου κατά τους κλασικούς  117

 6.4.2 Η θεωρία των δανειακών κεφαλαίων  118

 6.4.3 Η Κεϋνσιανή θεωρία του τόκου  120

 6.4.4 Προσδιορισμός του επιτοκίου με την ανάλυση του Hicks  122

MEPOΣ 3ο

XPHMATOΔOTIKA EPΓAΛEIA

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ

7.1  Εισαγωγή  129

7.2  Απόδοση (return, yield)  129

7.3  Kίνδυνος  131

7.4  Ρευστότητα (liquidity)  134

7.5  Απόδοση και Κίνδυνος Επενδύσεων σε Χαρτοφυλάκια Τίτλων  134

 7.5.1 Μέση αναμενόμενη απόδοση και βαθμός  κινδύνου χαρτοφυλακίου τίτλων  138

 7.5.2 Σχέση μεταξύ αναμενόμενης απόδοσης και βαθμού κινδύνου χαρτοφυλακίου  146

7.6  Το Υπόδειγμα Αποτίμησης Κεφαλαιακών Περιουσιακών Στοιχείων 151

7.7  H Yπόθεση της Aποτελεσματικής  Aγοράς  (Efficient  Markets  Hypothesis) 153

7.8  Παραδείγματα  155

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8

ΑΓΟΡΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

8.1  Εισαγωγή  165

8.2  Έντοκα Γραμμάτια Δημοσίου (ΕΓΔ)  166

8.3  Πιστοποιητικά Καταθέσεων  168

8.4  Συμφωνίες επαναγοράς  169

8.5  Εργαλεία Αγοράς Χρήματος που Εκδίδουν Επιχειρήσεις  171

 8.5.1 Εμπορικά ομόλογα  171

 8.5.2 Επιταγές αποδοχής τράπεζας  172

8.6  Διατραπεζική Αγορά Διαθεσίμων  173

8.7  Η Αγορά Ευρωνομισμάτων  174

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9

ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

9.1 Εισαγωγή  177

9.2 Ομόλογα  178

9.3 Ομολογίες  179

 9.3.1 Nομική  φύση ομολογιακών δανείων (στην  Eλλάδα)  182

 9.3.2 Kατηγορίες  ομολογιακών  δανείων  186

9.4 Αποτίμηση  ομολογιών  187

 9.4.1 Αποτίμηση  αξίας  ομολογίας  με εξαμηνιαία  τοκομερίδια     193

 9.4.2 Προσδιορισμός απόδοσης ομολογίας μέχρι τη λήξη  (yield  to maturity)  195

9.5 Διαχρονική Διάρθρωση των Επιτοκίων  198

9.6 Κίνδυνος του Επιτοκίου  203

 9.6.1 Σταθμισμένη  χρονοδιάρκεια  (Duration)  204

 9.6.2 Σταθμισμένη  χρονοδιάρκεια (Duration)  και  ελαστικότητα  205

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10

ΜΕΤΟΧΕΣ

10.1 Εισαγωγή  207

10.2 Η Νομική  Φύση  των Μετοχικών Τίτλων  207

10.3 Οι  Διαφορετικές  Αξίες  μιας  Μετοχής  210

10.4 Αποτίμηση  Μετοχών  212

 10.4.1 Αποτίμηση  αξίας  μετοχών  με συνθήκες σταθερού  μερίσματος  217

 10.4.2 Αποτίμηση αξίας μετοχών με συνθήκες σταθερού ρυθμού αναπτύξης  218

 10.4.3. Ο λόγος τιμής προς κέρδη ανά μετοχή  220

 10.4.5. Προσδιορισμός απαιτούμενης απόδοσης επένδυσης  σε μετοχές  224

10.5 Παραδείγματα  225

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11

ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ (SWAPS)

11.1 Εισαγωγή  229

11.2 Η  Αγορά  Παραγώγων  Χρηματοδοτικών  Εργαλείων  230

11.3 Προθεσμιακά  Συμβόλαια  231

11.4       Πράξεις  Swap  Επιτοκίου  (Interest–Rate  Swap, Plain  Vanilla  Swap)  235

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

12.1 Εισαγωγή: Βασικά  Χαρακτηριστικά  Χρηματοοικονομικών  Δικαιωμάτων  239

12.2 Παράδειγμα  Χρηματοοικονομικού Δικαιώματος σε Μετοχές  και  Διαγράμματα Αποπληρωμής  242

12.3 Χρηματοδοτικά  Δικαιώματα  Επιτοκίου  245

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13

ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑ

13.1 Εισαγωγή  249

13.2 Συναλλαγματικές  Ισοτιμίες  και Προσδιοριστικοί  τους  Παράγοντες  250

13.3  Προσδιοριστικοί  Παράγοντες των  Συναλλαγματικών  Ισοτιμιών     254

13.4  Η  Τρέχουσα  Αγορά  Συναλλάγματος  257

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14

ΕΡΓΑΛΕΙΑ  ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗΣ  ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΥ  ΚΙΝΔΥΝΟΥ

14.1 Εισαγωγή  261

14.2 Κίνδυνοι  Συναλλαγών  με  το  Εξωτερικό  261

14.3 Η  Προθεσμιακή  Αγορά  Συναλλάγματος  262

 14.3.1 Χρησιμότητα  της  προθεσμιακής αγοράς  συναλλάγματος  266

 14.3.2 Προσδιορισμός  των  προθεσμιακών  τιμών  συναλλάγματος 267

14.4 Πράξεις  Swap  σε  Συνάλλαγμα  (Currency  Swaps)  269

14.5 Μελέτη  Περίπτωσης  Συμφωνίας  Ανταλλαγής  Νομίσματος  και  Επιτοκίου  (Cross currency  and  Interest  rate  swap)  271

MEPOΣ 4ο

XPHMATOΔOTIKEΣ AΓOPEΣ

KEΦΑΛΑΙΟ 15

Η  ΔΟΜΗ  ΤΩΝ  ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ  ΑΓΟΡΩΝ

15.1 Εισαγωγή  277

15.2 Δημιουργία  Νέων  Χρηματοδοτικών  Εργαλείων  278

15.3 Δευτερογενής Αγορά  278

 15.3.1 Μηχανισμοί  διαμόρφωσης  τιμών  στις  χρηματοδοτικές  αγορές     279

 15.3.2 Χρηματιστηριακοί  δείκτες  282

15.4 Εποπτεία  του Χρηματοδοτικού Συστήματος  286

15.5 Η  Επίδραση  της  Πληροφορικής Τεχνολογίας στις  Χρηματοδοτικές  Αγορές  289

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16

ΤΑ  ΕΛΛΗΝΙΚΑ  ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑ

16.1 Εισαγωγή  291

16.2 Ιστορική  Εξέλιξη  των  Ελληνικών  Χρηματιστηρίων  291

16.3  Η  Εταιρεία  "Ελληνικά  Χρηματιστήρια  Α.Ε.  Συμμετοχών" και  οι  Εταιρείες  του Ομίλου  292

 16.3.1. Το  Χρηματιστήριο Αθηνών   293

 16.3.2. Το  Κεντρικό  Αποθετήριο Αξιών  294

 16.3.3. Η  Εταιρεία  Εκκαθάρισης  Συναλλαγών  Επί  Παραγώγων      295

 16.3.4. Xρηματιστηριακό  κέντρο  Θεσσαλονίκης  295

16.4 Εποπτικά  Όργανα 295

 16.4.1. Η Επιτροπή  Κεφαλαιαγοράς  296

16.5  Mέλη  του  Xρηματιστηρίου  Aξιών  Aθηνών  299

16.6  Εισαγωγή  Κινητών  Αξιών  προς  Διαπραγμάτευση  στο  Χ.Α.Α.  305

 16.6.1 Η Ελληνική  Αγορά  Αναδυομένων  Κεφαλαιαγορών  (ΕΑΓΑΚ)  315

 16.6.2 Η  δευτερογενής  εισαγωγή  μετοχών  (Secondary  listing)     316

16.7  Λειτουργία  του  Χ.Α.Α.   316

16.8  Δείκτες  Τιμών  του  Χ.Α.Α.    320

16.9  Το  Χρηματιστήριο  Παραγώγων  Αθηνών  322

 16.9.3 Τα  προϊόντα  που  διαπραγματεύονται  στο  Χ.Π.Α.  324

Παράρτημα 16 – 1  328

Παράρτημα 16 – 2  330

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

17.1 Εισαγωγή  369

17.2 Τα  Χρηματιστήρια  στις  Η.Π.Α.    369

17.3 Η  Χρηματιστηριακή  Αγορά  της  Ιαπωνίας  371

17.4 Η  Χρηματιστηριακή  Αγορά  του  Ην. Βασιλείου    373

17.5 Λοιπές  Ευρωπαϊκές  Κεφαλαιαγορές  374

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18

ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ

18.1  Εισαγωγή   375

18.2  Ιστορική  Εξέλιξη  του  Διεθνούς  Τραπεζικού Συστήματος  376

18.3  Η  Ιστορική  Εξέλιξη  του  Ελληνικού Τραπεζικού  Συστήματος  378

18.4  Το  Θεσμικό  Πλαίσιο  του Ελληνικού  Τραπεζικού  Συστήματος  380

18.5  Στοιχεία Ενεργητικού και Παθητικού των Τραπεζών και Αρχές  Διαχείρισής  τους  383

 18.5.1 Στοιχεία  παθητικού  των  τραπεζών  384

 18.5.2 Στοιχεία  ενεργητικού  των  τραπεζών  389

 18.5.3 Παράγοντες  αξιολόγησης  αιτήσεων  για  δάνεια          392

 18.5.4 Αρχές  διαχείρισης  στοιχείων  ενεργητικού - παθητικού    394

18.6     Νέα  Τραπεζικά  Προϊόντα  για  Χρηματοδότηση  Επιχειρήσεων   398

18.7     Θεωρίες  Τραπεζιτικής      402

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ  ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

19.1 Εισαγωγή  405

19.2 Ασφαλιστικές  Εταιρείες  406

 19.2.1 Αρχές  διαχείρισης  ασφαλιστικών  εταιρειών  413

 19.2.2 Τραπεζοασφάλιση  415

19.3 Ασφαλιστικά Ταμεία  417

MEPOΣ 5ο

XPHMATOΔOTIKOI OPΓANIΣMOI

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 20

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΙ  ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ  ΣΥΛΛΟΓΙΚΩΝ  ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

20.1 Εισαγωγή  421

20.2 Εταιρείες  Επενδύσεων  Χαρτοφυλακίου  422

20.3 Αμοιβαία  Κεφάλαια  424

 20.3.1 Κατηγορίες  αμοιβαίων  κεφαλαίων  428

20.4 Νέες  Μορφές  Χρηματοδοτικών  Οργανισμών  Συλλογικών  Επενδύσεων  431

 20.4.1 Επενδυτικά  Κεφάλαια  Αναδυόμενων  Αγορών  431

 20.4.2 Εταιρείες  Επενδύσεων  Χαρτοφυλακίου  Αναδυόμενων  Αγορών  (Ε.Ε.Χ.Α.Α.)  432

 20.4.3. Αμοιβαία  κεφάλαια  ακίνητης  περιουσίας  433

 20.4.4 Εταιρείες  επενδύσεων  σε  ακίνητη  περιουσία  435

 20.4.5 Διαπραγματεύσιμα  Aμοιβαία  Kεφάλαια       437

20.5  Πλεονεκτήματα  και  Μειονεκτήματα  της  Επένδυσης  σε  Χρηματοδοτικούς Οργανισμούς  Επενδυτικού  Χαρακτήρα  440

 

Παράρτημα 20-1  443

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  467

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ  507