ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ:
Διαμόρφωση & Υλοποίηση Στρατηγικής

Το συγκεκριμένο βιβλίο εστιάζεται στην κάλυψη βασικών εννοιών του στρατηγικού μάνατζμεντ. Το κείμενο παρουσιάζει μια εννοιολογικά ισχυρή αντιμετώπιση των αρχών του Στρατηγικού Μάνατζμεντ και των αναλυτικών προσεγγίσεων που κεντρίζει το ενδιαφέρον των αναγνωστών. Πρόκειται για ένα βιβλίο που έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει όσους ασχολούνται με την τέχνη και την πρακτική του Στρατηγικού Μάνατζμεντ σε μικρούς και μεγάλους οργανισμούς. Το Στρατηγικό Μάνατζμεντ αφορά τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη ενός οργανισμού με σαφές όραμα σχετικά με την αποστολή, τους σκοπούς και το πεδίο δραστηριοτήτων του. Το πλαίσιο ή η ανάγκη για Στρατηγικό Μάνατζμεντ έχει διατυπωθεί πολύ όμορφα και περιεκτικά από τον γκουρού του Μάνατζμεντ, καθηγητή Peter Drucker: Η διοίκηση «δεν έχει άλλη επιλογή από το να προβλέψει το μέλλον, να προσπαθήσει να το διαμορφώσει και να εξισορροπήσει τους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους. Το μέλλον δεν θα συμβεί απλώς αν κάποιος το επιθυμεί αρκετά έντονα. Απαιτεί απόφαση – τώρα. Επιβάλλει ρίσκο – τώρα. Απαιτεί δράση – τώρα. Απαιτεί κατανομή των πόρων – τώρα. Απαιτεί εργασία – τώρα.» ...και όλα αυτά για να οδηγήσει την επιχείρηση κερδοφόρα στο μέλλον. Οι παρατηρήσεις αυτές αναδεικνύουν την ουσία του Στρατηγικού Μάνατζμεντ.

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι οι επιχειρηματικοί οργανισμοί αντιμετωπίζουν σήμερα μεγάλες προκλήσεις λόγω της αβεβαιότητας στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Οι περισσότερες αλλαγές είναι απρόβλεπτες. Αυτή όμως η αβεβαιότητα είναι μέρος της δουλειάς των στελεχών. Μπροστά στις αλλαγές, πολλές εξαιρετικές νέες ιδέες μπορεί να καταστούν παρωχημένες. Αλλαγές συμβαίνουν συνεχώς στα δημογραφικά στοιχεία, στις οικονομικές συνθήκες της χώρας όπου εδρεύει η επιχείρηση, στις εμπορικές πρακτικές λόγω της απορρύθμισης/απελευθέρωσης, στην ποικιλομορφία των εργαζομένων, όπως η είσοδος όλο και περισσότερων γυναικών εργαζομένων στον εργασιακό χώρο, στην τεχνολογία και στις τάσεις παγκοσμιοποίησης. Αλλαγές δεν λαμβάνουν χώρα μόνο σε αυτά τα εξωτερικά ζητήματα. Αλλαγές συμβαίνουν και στα εσωτερικά ζητήματα των επιχειρηματικών οργανισμών όσον αφορά την υψηλή εναλλαγή των εργαζομένων, την απώλεια υψηλά εκπαιδευμένων και εξειδικευμένων τεχνικών κ.λπ.

Όλες αυτές οι απειλητικές αλλαγές προκαλούν διάφορα εσωτερικά προβλήματα για έναν οργανισμό. Οι αλλαγές αυτές οδηγούν σε αβεβαιότητα και πολυπλοκότητα στη λειτουργία των επιχειρήσεων. Το Στρατηγικό Μάνατζμεντ παρέχει έναν τρόπο αντιμετώπισης των αλλαγών και της αβεβαιότητας που τις συνοδεύει, τόσο εντός όσο και εκτός του οργανισμού. Τα διευθυντικά στελέχη διαμορφώνουν και υλοποιούν στρατηγικές για να επιβιώσουν και να κατακτήσουν την αγορά. Έτσι, τα στελέχη εμπλέκονται στη διαδικασία του Στρατηγικού Μάνατζμεντ. Οργανισμοί οποιουδήποτε μεγέθους μπορούν να υιοθετήσουν τη διαδικασία του Στρατηγικού Μάνατζμεντ και η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται σε ιδιωτικούς, δημόσιους, μη κερδοσκοπικούς (ΜΚΟ) και θρησκευτικούς οργανισμούς. Εφόσον τα στελέχη πρέπει να συμμετέχουν στο Στρατηγικό Μάνατζμεντ, πρέπει να κατανοήσουν τις έννοιες, τα θέματα και τη διαδικασία που σχετίζονται με αυτό.
Θα μπορούσε σχεδόν με βεβαιότητα να λεχθεί ότι επιχειρήσεις που είναι καλο- διοικούμενες, αναπτύσσονται και ευημερούν. Οι κακο-διοικούμενες ανακαλύπτουν ένα συνεχώς μειούμενο πελατολόγιο που αντικατοπτρίζεται στη μείωση των εσόδων τους. Πολλές από αυτές οδηγούνται στην χρεοκοπία. Άλλες συνεχίζουν να εκτελούν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και τουλάχιστον βραχυχρόνια παρουσιάζουν κέρδη. Το ότι όμως έχουν κέρδη δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν προ- βλήματα. Απλά σημαίνει ότι ο κλάδος ακόμη μπορεί και τις ανέχεται.
Για εκείνους που σχεδιάζουν τη καριέρα τους στο μάνατζμεντ, η κατανόηση της διαδικασίας του Στρατηγικού Μάνατζμεντ της επιχείρησης διαμορφώνει το υπόβαθρο, πάνω στο οποίο θα βασισθούν οι δεξιότητες τους ως αυριανά επιχειρηματικά στελέχη. Το γνωστικό αντικείμενο του Στρατηγικού Μάνατζμεντ αποτελεί μια «ομπρέλα» όλων των υπολοίπων γνωστικών αντικειμένων που έχουν εξετασθεί κατά τη διάρκεια των επιχειρηματικών σπουδών. Η πολύ καλή γνώση χρηματοοικονομικής διοίκησης, λογιστικής, μάρκετινγκ, επιχειρησιακής έρευνας, πληροφοριακών συστημάτων κλπ., είναι απαραίτητη ώστε φοιτητές και στελέχη χρησιμοποιώντας την, να μπορέσουν να λάβουν τις πλέον αποτελεσματικές για την επιχείρηση τους αποφάσεις.

Γενικά, το Στρατηγικό Μάνατζμεντ αποτελείται από δύο συστατικά μέρη: τη Διαμόρφωση της στρατηγικής και την Υλοποίηση της στρατηγικής. Και τα δύο είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη της επιχείρησης. Αποτελούν τις δύο όψεις του ιδίου νομίσματος. Στο παρόν σύγγραμμα ασχολούμαστε πολύ περισσότερο με τη Διαμόρφωση παρά με την Υλοποίηση της στρατηγικής. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαμόρφωση είναι πιο σημαντική από την υλοποίηση της στρατηγικής. Και τα δύο είναι εξ’ ίσου σημαντικά. Πολλές φορές ίσως η υλοποίηση της στρατηγικής να είναι πιο δύσκολη, γιατί στις μεγάλες επιχειρήσεις άλλοι είναι αυτοί που διαμορφώνουν τη στρατηγική και άλλοι αυτοί που την υλοποιούν.

Το βιβλίο αρχίζει με μια γενική εισαγωγή στα βασικά θέματα και τις θεματικές ενότητες Στρατηγικού Μάνατζμεντ. Στα κεφάλαια που ακολουθούν οι αναγνώστες αντιλαμβάνονται τις έννοιες της Διοίκησης Επιχειρήσεων, της Στρατηγικής και της Εταιρικής Διακυβέρνησης. Στη συνέχεια αντιλαμβάνονται την ανάλυση του Εξωτερικού και Εσωτερικού Περιβάλλοντος της επιχείρησης, έτσι ώστε να είναι σε θέση να απαντήσουν στην ερώτηση «Πού η επιχείρηση βρίσκεται σήμερα». Συνεχίζοντας, ασχολούνται με τη διαμόρφωση των διαφόρων στρατηγικών που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις: επιχειρηματικό/ανταγωνιστικό επίπεδο, επιχειρησιακό/εταιρικό επίπεδο, ώστε να μπορούν να δώσουν απάντηση στη δεύτερη θεμελιώδη ερώτηση «Πού θέλουμε να βρεθούμε στο μέλλον». Το επόμενο κεφάλαιο ασχολείται με την υλοποίηση των στρατηγικών, έτσι ώστε να απαντηθεί η τελευταία βασική ερώτηση «Πώς θα βρεθούμε εκεί που έχει αποφασισθεί». Στη συνέχεια τα κεφάλαια επικε- ντρώνονται σε θέματα αξιολόγησης και ελέγχου στρατηγικής, στη διαμόρφωση σεναρίων και στο στρατηγικό μάνατζμεντ ανθρωπίνων πόρων. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με τις μελέτες περίπτωσης (case studies) κυρίως ελληνικών επιχειρήσεων.
Κατά τη συγγραφή του παρόντος βιβλίου επιχειρήθηκε να διασφαλισθεί ότι οι παρουσιαζόμενες ενότητες θα βοηθήσουν τους αναγνώστες να εξοικονομήσουν τον χρόνο που απαιτείται για την αποτελεσματική προετοιμασία τους για τις επιχειρήσεις και να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι το συγκεκριμένο αντικείμενο είναι ένα από τα καλύτερα που έχουν παρακολουθήσει ποτέ, από την άποψη τόσο της απόλαυσης όσο και της μάθησης.

Το βιβλίο «Στρατηγικό Μάνατζμεντ: Διαμόρφωση & Υλοποίηση Στρατηγικής» είναι αποτέλεσμα μιας μακράς ερευνητικής και συγγραφικής προσπάθειας που άρχισε όταν ήμουν Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Θα ήταν παράλειψή μου αν δεν έδειχνα πόσο ευγνώμων είμαι στους δάσκαλους μου, στους συναδέλφους μου στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, αλλά κυρίως σε όλους τους φοιτητές μου, προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς που είχα τη χαρά να συνεργαστώ, αλλά και μαζί να διαλευκάνουμε πολλές από τις έννοιες που αναφέρονται σ’ αυτό το βιβλίο. Θεωρώ ίσως περιττό να αναφέρω, πόσα οφείλω στους δασκάλους μου για τις θεωρητικές τους γνώσεις, αλλά και τις εμπειρίες τους, που κατά καιρούς μοιράστηκαν μαζί μου Σας ευχαριστώ όλους πάρα πολύ.
Ολοκληρώνοντας τις σκέψεις μου, θα ήθελα να ευχαριστήσω τις εκδόσεις Μπένου και τους συνεργάτες τους για την επιμέλεια, οργάνωση και εκτύπωση του βιβλίου. Βέβαια για οποιαδήποτε λάθη, παραλήψεις και τυχόν ατέλειες, φέρνω την αποκλειστική ευθύνη.

Πειραιάς, Νικόλαος Β. Γεωργόπουλος