Τραπεζική Οικονομική:
Η Εξέλιξη
Γεράσιμος Γ. Σαπουντζόγλου
Χαράλαμπος Ν. Πεντότης
Α΄ Έκδοση
Εκδότης: Μπένου & ΣΙΑ ΕΕ
Μορφή: Μαλακό εξώφυλλο
Αριθμός σελίδων: 856
Κωδικός ISBN: 978-960-359-200-6
Διαστάσεις: 21 × 29 εκ.
Κωδ. Εύδοξος: 153577058
Το βιβλίο αυτό, που επιχειρεί να καλύψει όλο το φάσμα της σύγχρονης τραπεζικής, και που περιλαμβάνει 31 Κεφάλαια, απευθύνεται σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και σε στελέχη του χρηματοοικονομικού κλάδου που επιθυμούν να αποκτήσουν εξειδικευμένες γνώσεις στην τραπεζική οικονομική. Επίσης, το βιβλίο αυτό απευθύνεται στα στελέχη των επιχειρήσεων για θέματα που αφορούν την τραπεζική πρακτική.
Στο εισαγωγικό Κεφάλαιο 1 δίνεται ο εννοιολογικός ορισμός της τράπεζας, περιγράφεται η ιστορική εξέλιξη των τραπεζών και παρατίθεται το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας των τραπεζών στην Ελλάδα.
Στο Κεφάλαιο 2 αποτυπώνεται ο ρόλος των τραπεζών στην οικονομική δραστηριότητα, καθώς και η σημασία τους στη διαμόρφωση του χρηματοδοτικού ισοζυγίου μιας χώρας.
Το Κεφάλαιο 3 πραγματεύεται το διαμεσολαβητικό ρόλο των τραπεζών, το συνεπαγόμενο κόστος της διαμεσολάβησης και τα χαρακτηριστικά της ασύμμετρης πληροφόρησης και των οικονομιών κλίμακος και φάσματος που χαρακτηρίζουν τη λειτουργία μιας τράπεζας.
Τα χαρακτηριστικά των τραπεζικών προϊόντων, η συνεπαγόμενη ανάπτυξη των τραπεζικών υπηρεσιών και η λογιστική αποτύπωση των πράξεων τόσο στον ισολογισμό, όσο και στα αποτελέσματα χρήσης μιας τράπεζας, συνθέτουν το περιεχόμενο του Κεφαλαίου 4. Πρόκειται για μια συνοπτική καταγραφή και παρουσίαση των ισολογιστικών και εξωισολογιστικών τραπεζικών εργασιών που κρίθηκε απαραίτητη για την κατανόηση των θεματικών πεδίων που ακολουθούν.
Το Κεφάλαιο 5 έχει σκοπό να υπενθυμίσει στον αναγνώστη βασικές και κρίσιμες έννοιες αλλά και μηχανισμούς, που αφορούν τον υπολογισμό των τόκων, που διενεργεί ένας χρηματοπιστωτικός οργανισμός, τόσο για πράξεις παθητικού, όσο και για πράξεις ενεργητικού. Τούτο κρίθηκε απαραίτητο για την κατανόηση σημαντικών ζητημάτων οικονομικής διαχείρισης των τραπεζών που αναπτύσσονται στη συνέχεια του βιβλίου.
Μετά από τα πέντε πρώτα εισαγωγικά κεφάλαια, το βιβλίο επιχειρεί να αναδείξει την οικονομική συμπεριφορά των τραπεζών, ανάλογα με τη μορφή της αγοράς μέσα στην οποία δραστηριοποιούνται. Έτσι, το Κεφάλαιο 6, μετά την ανάλυση των δύο ακραίων καταστάσεων, του πλήρους ανταγωνισμού και του μονοπωλίου, εξετάζει τη συμπεριφορά των τραπεζών σε πιο ρεαλιστικές συνθήκες, εκείνες του ατελούς ανταγωνισμού, δηλαδή σε συνθήκες ολιγοπωλίου και μονοπωλιακού ανταγωνισμού.
Στο Κεφάλαιο 7, μετά την παράθεση της αριστοποιητικής αρχής που διέπει τη λειτουργία των τραπεζών και την παρουσίαση ενός υποδείγματος οικονομικής συμπεριφοράς και κερδοφορίας, μελετώνται οι βασικότεροι δείκτες οικονομικής αποτελεσματικότητας των τραπεζών (ROE, ROA), αλλά και οι μεταξύ τους σχέσεις.
Το Κεφάλαιο 8 εισαγάγει τον αναγνώστη στο χώρο των κινδύνων που απειλούν τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, παραθέτοντας τη διάρθρωση αυτών, το πλαίσιο, αλλά και τις διαδικασίες διαχείρισής τους.
Στο Κεφάλαιο 9 αναλύονται όλα τα χαρακτηριστικά του πλέον παραδοσιακού και κρίσιμου κινδύνου στον οποίο εκτίθενται οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, δηλαδή του πιστωτικού κινδύνου. Ζητήματα που αφορούν την πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων, την εκτίμηση των αναμενόμενων και μη αναμενόμενων απωλειών, το εύρος του πιστωτικού περιθωρίου και τη συσχέτισή του με την πιθανότητα αθέτησης, αλλά και τον προσδιορισμό του πιστωτικού κινδύνου ενός χαρτοφυλακίου δανειακών τίτλων αναπτύσσονται στο κεφάλαιο αυτό.
Ως συνέχεια των ανωτέρω, στο Κεφάλαιο 10 παρατίθενται τρία από τα πλέον διαδεδομένα υποδείγματα μέτρησης του πιστωτικού κινδύνου (KMV, CreditMetrics και CreditRisk+).
Όμως, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πιστωτικού κινδύνου δεν θα καθίστατο εφικτή, αν σε προγενέστερο επίπεδο δεν εφαρμόζονταν κατάλληλοι μηχανισμοί και διαδικασίες εξωτερικής ή εσωτερικής αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών ή μέθοδοι αξιολόγησης των τίτλων χρέους. Έτσι, στο Κεφάλαιο 11 παρατίθενται τα συστήματα πιστοληπτικής αξιολόγησης που χρησιμοποιούν διεθνείς οίκοι, καθώς και τα συστήματα της εσωτερικής αξιολόγησης που αναπτύσσουν και εφαρμόζουν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί. Προς τούτο, μια σειρά από υποδείγματα εσωτερικής αξιολόγησης, όπως τα εμπειρικά, τα στατιστικά, τα αιτιώδη, αλλά και τα υβριδικά υποδείγματα αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας παρατίθενται στο κεφάλαιο αυτό.
Επίσης, η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών θα ήταν αποσπασματικού χαρακτήρα, αν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί στερούντο ενός ολοκληρωμένου και αποτελεσματικού συστήματος πιστοδοτήσεων. Κατά συνέπεια, το Κεφάλαιο 12 παραθέτει τη δομή και συγκρότηση ενός συστήματος πιστοδοτήσεων που η κάθε τράπεζα οφείλει να σχεδιάσει, να αναπτύξει και να εφαρμόσει, με σκοπό τη διαχείριση και παρακολούθηση των χορηγητικών της εργασιών, αλλά και την άσκηση της τιμολογιακής της πολιτικής στον τομέα των χορηγήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον καθορισμό των επιτοκίων με βάση τα τρέχοντα σήμερα επιτόκια αναφοράς.
Στο Κεφάλαιο 13 και με σκοπό την αντιστάθμιση του πιστωτικού κινδύνου, αναπτύσσονται οι μέθοδοι της χρήσης μιας σειράς πιστωτικών παραγώγων.
Μια από τις σύγχρονες πρακτικές των χρηματοπιστωτικών οργανισμών που αφορούν την απομάκρυνση του πιστωτικού κινδύνου από το ενεργητικό, με ταυτόχρονη ενίσχυση της ρευστότητάς τους, είναι η μέθοδος της τιτλοποίησης των απαιτήσεων. Στο θέμα αυτό είναι αφιερωμένο το Κεφάλαιο 14, με το οποίο παρέχεται μια πλήρης ανάπτυξη τόσο των μεθόδων και διαδικασιών της τιτλοποίησης, όσο και των οικονομικών συνεπειών της.
Το Κεφάλαιο 15 είναι αφιερωμένο στην εξέταση του κινδύνου επιτοκίου. Με δεδομένη την ευαισθησία των στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού μιας τράπεζας στις μεταβολές των επιτοκίων, το κεφάλαιο αυτό αναπτύσσει τρία βασικά υποδείγματα εκτίμησης του επιτοκιακού κινδύνου. Πρόκειται για το υπόδειγμα της ανατιμολόγησης, το υπόδειγμα της ωρίμανσης και το υπόδειγμα της διάρκειας.
Ως συνέχεια του προηγούμενου κεφαλαίου, το Κεφάλαιο 16 παραθέτει μία σειρά μεθόδων αντιστάθμισης του κινδύνου επιτοκίου. Εδώ, παρατίθενται μέθοδοι αντιστάθμισης του κινδύνου αυτού με χρήση προθεσμιακών συμβολαίων (forward contracts), συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures), δικαιωμάτων προτίμησης (options), caps, floors και collars, καθώς και συμβάσεων ανταλλαγής επιτοκίων (interest rate swaps).
Το Κεφάλαιο 17 λειτουργεί ως εισαγωγικό κεφάλαιο στο συναλλαγματικό κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί. Πράγματι, το Κεφάλαιο αυτό υπενθυμίζει στον αναγνώστη τη λειτουργία των αγορών συναλλάγματος, τον τρόπο προσδιορισμού των συναλλαγματικών ισοτιμιών, αλλά και τα θέματα του arbitrage που αναπτύσσονται στην αγορά.
Δεδομένων των ανωτέρω, το Κεφάλαιο 18 είναι αφιερωμένο στην εκτίμηση του κινδύνου που προκύπτει τόσο στο τραπεζικό χαρτοφυλάκιο (banking book) όσο και στο χαρτοφυλάκιο συναλλαγών (trading book) μιας τράπεζας, λόγω της μεταβολής των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Τέλος, το κεφάλαιο αυτό παρουσιάζει τις μεθόδους αντιστάθμισης του συναλλαγματικού κινδύνου με τη χρήση πράξεων εντός ισολογισμού, αλλά και με τη βοήθεια εξειδικευμένων εργαλείων, όπως είναι τα προθεσμιακά συμβόλαια (forward contracts), τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (FX futures), τα δικαιώματα προτίμησης συναλλάγματος (FX options) και οι συμβάσεις ανταλλαγής νομισμάτων (currency swaps).
Το Κεφάλαιο 19 πραγματεύεται την έννοια της μέγιστης δυνητικής ζημιάς (Value at Risk – VaR) στην οποία εκτίθεται το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών μιας τράπεζας εξαιτίας μεταβολών των παραγόντων της αγοράς, δηλ. των επιτοκίων, των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των χρηματιστηριακών δεικτών. Επίσης, στο ίδιο κεφάλαιο περιγράφονται οι τρεις πλέον διαδεδομένες μέθοδοι εκτίμησης της αξίας σε κίνδυνο, δηλαδή η μέθοδος διακύμανσης -συνδιακύμανσης, η μέθοδος της ιστορικής προσομοίωσης και η μέθοδος της προσομοίωσης Monte Carlo, καθώς και ο έλεγχος των ακραίων καταστάσεων (stress testing).
Στο Κεφάλαιο 20 καλύπτονται τα θέματα που αφορούν τη διαχείριση χαρτοφυλακίου μιας τράπεζας, αναπτύσσεται το υπόδειγμα αποτίμησης των περιουσιακών στοιχείων (CAPM) και εξειδικεύονται οι περιπτώσεις της ενεργητικής και παθητικής διαχείρισης του χαρτοφυλακίου.
Το Κεφάλαιο 21 αναλύει όλες τις περιπτώσεις του λειτουργικού κινδύνου μιας τράπεζας, αναπτύσσει τη διαδικασία της εκτίμησης αυτού και παρουσιάζει τη μέθοδο υπολογισμού του απαιτούμενου οικονομικού κεφαλαίου έναντι αυτού του κινδύνου.
Το Κεφάλαιο 22 πραγματεύεται τον κίνδυνο ρευστότητας των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, παραθέτοντας τα αίτια που τον προκαλούν, τον τρόπο της ταυτοποίησής του, τη μέτρηση του μεγέθους του, καθώς και τον έλεγχο αυτού.
Το Κεφάλαιο 23 είναι αφιερωμένο στο πολύ ενδιαφέρον ζήτημα της αποτίμησης της αξίας των επιχειρήσεων και ιδίως των τραπεζών. Εδώ, πλέον των γενικών θεωρητικών προσεγγίσεων, αναπτύσσονται τα εφαρμοστέα για τις τράπεζες υποδείγματα, όπως το υπόδειγμα των προεξοφλημένων μερισμάτων (dividend discount model), το υπόδειγμα του υπολειπόμενου εισοδήματος (residual income model), αλλά και η αποτίμηση με δικαιώματα προαίρεσης (contingent claim valuation). Το θέμα της αποτίμησης της αξίας των τραπεζών έγινε τα τελευταία χρόνια ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον αντικείμενο της επιστημονικής έρευνας και της οικονομικής βιβλιογραφίας, εξαιτίας του φαινομένου των μαζικών συγχωνεύσεων και εξαγορών (Σ&Ε) που καταγράφηκαν στον τραπεζικό κλάδο, ιδίως μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Το Κεφάλαιο αυτό έχει εμπλουτιστεί με παραδείγματα εφαρμογής, όπως π.χ. το υπόδειγμα του Gordon, με προσομοίωση Monte Carlo. Το Κεφάλαιο 23 επιμελήθηκε και συνέγραψε Δρ. Γεώργιος Χ. Μπερτσάτος, στον οποίο εκφράζουμε την ευαρέσκεια και τις ευχαριστίες μας.
Δεδομένου ότι η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος υπόκειται στους ελέγχους και στην προληπτική εποπτεία των νομισματικών και εποπτικών αρχών, το Κεφάλαιο 24 επικεντρώνεται στο ρόλο και τις αρμοδιότητες που ασκεί μια κεντρική τράπεζα ως προς το σκέλος της νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής, ως πάροχος υπηρεσιών προς το κράτος, αλλά και ως θεματοφύλακας των ταμιακών αποθεμάτων των εμπορικών τραπεζών. Είναι στο κεφάλαιο αυτό, επίσης, που αναπτύσσεται η λειτουργία της Τράπεζας της Ελλάδος, ενώ παρατίθεται ταυτόχρονα η εξέλιξη του ρυθμιστικού πλαισίου του ελληνικού τραπεζικού συστήματος μέχρι σήμερα. Ταυτόχρονα, με το Κεφάλαιο 24 ο αναγνώστης του βιβλίου εισάγεται στη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και στον τρόπο άσκησης της νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το Κεφάλαιο 24 περιλαμβάνει επίσης αντικείμενα που αφορούν την άσκηση της μη συμβατικής νομισματικής πολιτικής (unconventional monetary policy) την οποία εφαρμόζει η ΕΚΤ τα τελευταία χρόνια, μετά την κρίση. Το Κεφάλαιο αυτό ολοκληρώνεται με την παράθεση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), παραθέτοντας τα χρηματοοικονομικά μέσα που αυτός σήμερα διαθέτει.
Ως συνέχεια της προηγούμενης ενότητας, το Κεφάλαιο 25 αφιερώνεται στα συστήματα πληρωμών, δίνοντας έμφαση στον τρόπο διακανονισμού και εκκαθάρισης. Είναι στο πλαίσιο αυτού του κεφαλαίου που αναλύεται ο τρόπος λειτουργίας του ισχύοντος σήμερα συστήματος TARGET, με ειδική αναφορά στο οικοσύστημα των Υπηρεσιών TARGET (TARGET Services) του Ευρωσυστήματος.
Στο Κεφάλαιο 26 παρατίθεται το θεωρητικό υπόβαθρο, η επιχειρηματολογία και η ανάπτυξη της ρυθμιστικής παρέμβασης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς και οι προϋποθέσεις και οι βασικές λειτουργίες της τραπεζικής εποπτείας. Το Κεφάλαιο αυτό, περιγράφει τη συγκρότηση και λειτουργία του ενιαίου εποπτικού μηχανισμού (SSM), αλλά και του ενιαίου μηχανισμού εξυγίανσης των τραπεζών (SRM). Θα ήταν παράλειψη, αν στο Κεφάλαιο αυτό δεν αναλύαμε τη, για εποπτικούς λόγους, διενέργεια προσομοιώσεων ακραίων συνθηκών (stress tests), τον διαχωρισμό των τραπεζικών ιδρυμάτων σε
«συστημικά» ή «μη συστημικά», το δίλλημα ανάμεσα στο Bail In και Bail Out, τη διάκριση ανάμεσα στα «μη εξυπηρετούμενα δάνεια» (NPLs) και «μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα» (NPEs), αλλά και τα φαινόμενα της «σκιώδους τραπεζικής» (shadow banking).
Δεδομένων των ανωτέρω, το Κεφάλαιο 27 προσδιορίζει και εξειδικεύει το εποπτικό πλαίσιο των τραπεζών με βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες που προέκυψαν από τη Συμφωνία της Βασιλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ. Μετά την εξέταση των χαρακτηριστικών του εποπτικού πλαισίου, όπως αυτό διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια, αναλύονται οι τρεις πυλώνες αυτού, δηλαδή η διασφάλιση της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών, ο τρόπος άσκησης του εποπτικού ελέγχου, καθώς και η πειθαρχία της αγοράς. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση των προτύπων της Βασιλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ. Έμφαση δίνεται και στις νέες, μέχρι το 2025, εποπτικές απαιτήσεις της Βασιλείας ΙΙΙ ή Βασιλείας ΙΙΙ+ ή, άτυπα, της Βασιλείας ΙV.
Το Κεφάλαιο 28, επιχειρώντας μια συστημική προσέγγιση ενός τραπεζικού ιδρύματος, αναλύει τα θέματα που αφορούν τη δομή και την οργάνωση αυτού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους τύπους της οργανωτικής συγκρότησης των τραπεζών, αλλά και στις διοικητικές δομές που επιβάλουν οι εποπτικοί μηχανισμοί. Στη συνέχεια αυτού του Κεφαλαίου αναπτύσσεται η περίπτωση κατάρτισης και συγκρότησης ενός στρατηγικού και επιχειρηματικού σχεδίου μιας τράπεζας γενικών εργασιών.
Έχοντας καλύψει τα βασικότερα ζητήματα που αφορούν την οικονομική λειτουργία ενός χρηματοπιστωτικού οργανισμού, το Κεφάλαιο 29 είναι αφιερωμένο στις χρηματοοικονομικές και τραπεζικές κρίσεις. Παρουσιάζει την τυπολογία και τους μηχανισμούς διάχυσης των κρίσεων, εξετάζει ενδεικτικές κρίσεις μείζονος σημασίας, αναλύει διεξοδικά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007–2009 ως προς τα χαρακτηριστικά, τα αίτια, τις οικονομικές επιπτώσεις και τις πολιτικές αντιμετώπισής της, και ολοκληρώνεται με αναφορά σε σύγχρονες τραπεζικές κρίσεις.
Το Κεφάλαιο 30 με τίτλο «Η πορεία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος: Η εύθραυστη σταθερότητα», μετά από μια σύντομη αναφορά στα αίτια και στις εκφάνσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης στην Ελλάδα, πραγματεύεται τους λόγους και τις συνέπειες που είχε η μείωση της διαμεσολαβητικής αποτελεσματικότητας των τραπεζών, την αναγκαστική προσφυγή τους σε διαδοχικές ανακεφαλαιοποιήσεις, τις μνημονιακές ρυθμίσεις, την νέα μορφή της αγοράς των συστημικών τραπεζών, την εφαρμογή του αναβαλλόμενου φόρου, και την ανάγκη για μια νέα αρχιτεκτονική του ελληνικού χρηματοδοτικού συστήματος.
Τέλος, το Κεφάλαιο 31 με τίτλο «Σύγχρονες Εξελίξεις στην Τραπεζική: Ο Τεχνολογικός Μετασχηματισμός των Τραπεζών», προσεγγίζει τον μετασχηματισμό του τραπεζικού κλάδου υπό την επίδραση της τεχνολογικής καινοτομίας. Ειδικότερα, πραγματεύεται το περιεχόμενο της ψηφιακής οικονομίας καθώς και τον μετασχηματισμό του τραπεζικού τομέα, τη χρηματοοικονομική τεχνολογία (Fintech), τις τεχνολογίες κατανεμημένου καθολικού (Blockchain) και την αποκεντρωμένη χρηματοδότηση (DeFi), τις ψηφιακές μορφές χρήματος και τα κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία (Crypto-assets), την κυβερνοασφάλεια στον τραπεζικό κλάδο, την ανοιχτή τραπεζική (Open Banking) και την ανοιχτή χρηματοδότηση (Open Finance), την τεχνητή νοημοσύνη, τη μηχανική μάθηση και τα μεγάλα δεδομένα στη σύγχρονη τραπεζική. Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζουμε στον Γεώργιο Μπερτσάτο, Διδάκτορα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και Ερευνητή στο Κέντρο Ερευνών και Προγραμματισμού Ελλάδος (ΚΕΠΕ) για την ουσιαστική συμβολή του σε πλείστα Κεφάλαια αυτού του Βιβλίου.
Με δεδομένη την ύλη αυτού του βιβλίου, οι συγγραφείς του θεωρούν ότι τα όποια λάθη ή παραλείψεις του οφείλονται αποκλειστικά σε αυτούς και δηλώνουν ότι οι όποιες αναγκαίες διορθώσεις, προσαρμογές και προσθήκες θα καλυφθούν σε μια επόμενη έκδοσή του.
Αθήνα,
Γ. Γ. Σαπουντζόγλου – Χ. Ν. Πεντότης
Περιεχόμενα
ΠΡOΛOΓOΣ 5
OΡΓΑΝΩΣΗ ΤOΥ ΒΙΒΛΙOΥ 9
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΩΝ 11
ΚΕΦΑΛΑΙO 1
Η ΤΡΑΠΕΖΑ ΩΣ ΘΕΣΜOΣ
1.1. Εννοιολογικός Προσδιορισμός της Τράπεζας 31
1.2. Ιστορική Εξέλιξη των Τραπεζών 31
ΚΕΦΑΛΑΙO 2
OIKONOMIKH ΔΡΑΣΤΗΡΙOΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚO ΣΥΣΤΗΜΑ
2.1. Τράπεζες και Οικονομική Δραστηριότητα 35
2.2. O Ρόλος του Χρήματος στην Οικονομική Δραστηριότητα 35
2.3. Τράπεζες και Οικονομικό Κύκλωμα 37
2.4. Το Χρηματοδοτικό Ισοζύγιο της Οικονομίας 38
2.5. Το Νομισματοπιστωτικό Σύστημα 39
2.6. Τo Χρηματooικoνoμικό ή Χρηματοδοτικό Σύστημα 39
ΚΕΦΑΛΑΙO 3
O ΔΙΑΜΕΣOΛΑΒΗΤΙΚOΣ ΡOΛOΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ
3.1. Η Λειτουργία των Τραπεζών 43
3.2. O Διαμεσολαβητικός Ρόλος των Τραπεζών 43
3.3. Τo Φαινόμενο της Ασύμμετρης Πληροφόρησης 46
3.4. Oι Οικονομίες Κλίμακας στην Τραπεζική Δραστηριότητα 47
3.5. Oι Οικονομίες Φάσματος ή Εύρoυς στην Τραπεζική Δραστηριότητα 48
3.6. Oι Τράπεζες και o Χρονικός Μετασχηματισμός της Ρευστότητας 50
ΚΕΦΑΛΑΙO 4
ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΠΡOΪOΝΤΑ – ΤΡΑΠΕΖΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ – ΤΡΑΠΕΖΙΚOΙ ΛOΓΑΡΙΑΣΜOΙ
4.1. Η Διάκριση των Τραπεζικών Προϊόντων και Εργασιών 53
4.2. Η Τυπική Δομή και Συγκρότηση του Ισολογισμού μιας Τράπεζας 53
4.3. Τα Ίδια Κεφάλαια μιας Τράπεζας 55
4.4. Εργασίες και Λογαριασμοί Παθητικού: Η Δανειoληψία των Τραπεζών 56
4.5. Εργασίες και Λoγαριασμoί Παθητικoύ: Τα Καταθετικά Πρoϊόντα 57
4.5.1. Καταθέσεις Ταμιευτηρίoυ 57
4.5.2. Καταθέσεις Όψεως 57
4.5.3. Καταθέσεις Τρεχoύμενων Λoγαριασμών 58
4.5.4. Πρoθεσμιακές Καταθέσεις 58
4.5.5. Πιστoπoιητικά Καταθέσεων 58
4.6. Oι Συμφωνίες Επαναγoράς Τίτλων (Repos) 59
4.7. Εργασίες και Λoγαριασμoί Ενεργητικoύ: Τα Χoρηγητικά Πρoϊόντα 59
4.7.1. Δάνεια 59
4.7.1.1. Μακρoπρόθεσμα Δάνεια 59
4.7.1.2. Μεσoπρόθεσμα Δάνεια 63
4.7.2. Πιστώσεις Ανoιχτoύ Αλληλόχρεoυ Λoγαριασμoύ 63
4.7.3. Πιστωτικές Κάρτες 64
4.8. Εργασίες και Λoγαριασμoί Ενεργητικoύ: Oι Επισφαλείς Απαιτήσεις 65
4.9. Εργασίες και Λoγαριασμoί Ενεργητικoύ: Τo Επενδυτικό Χαρτoφυλάκιo 66
4.10. Εργασίες και Λoγαριασμoί Ενεργητικoύ: Τα Διαθέσιμα μιας Τράπεζας 67
4.11. Εργασίες και Λoγαριασμoί Ενεργητικoύ: Απαιτήσεις κατά Τραπεζών 68
4.12. Εργασίες και Λoγαριασμoί Ενεργητικoύ: Λoιπές Απαιτήσεις 68
4.13. Εργασίες και Λoγαριασμoί Ενεργητικoύ: Πάγιo Ενεργητικό 68
4.14. Εξωισoλoγιστικές Εργασίες και Λoγαριασμoί 69
4.14.1. Oι Εγγυητικές Επιστoλές (Letters of Guarantee – LGs) 69
4.14.2. Η Πρακτόρευση Δανείων (Loan Brokerage) 70
4.14.3. Τα Δάνεια με Καθεστώς Δικαιώματoς (Loan Commitments) 70
4.14.4. Τα Χρεόγραφα «Εφόσoν Εκδoθoύν» (When-Issued Trading) 71
4.14.5. Oι Διευκoλύνσεις Έκδoσης Γραμματίων (Note Issuance Facilities) 71
4.14.6. Oι Συναλλαγές σε Παράγωγα (Derivatives) 71
4.14.7. Η Τιτλoπoίηση (Securitization) 73
4.15. Oι Απoτελεσματικoί Λoγαριασμoί μιας Τράπεζας 74
4.16. Η Διασύνδεση των Απoτελεσμάτων Χρήσης και τoυ Ισoλoγισμoύ μιας Τράπεζας 76
ΚΕΦΑΛΑΙO 5
ΤΡΑΠΕΖΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤOΚOΣ
5.1. Εισαγωγή στην Έννoια τoυ Τόκoυ 79
5.1.1. O Χρόνoς είναι Χρήμα 79
5.2. Η Έννoια τoυ Ανατoκισμoύ 80
5.2.1. Ανατoκισμός και Τελική Αξία Κεφαλαίoυ 80
Παράδειγμα 5.1. 81
Παράδειγμα 5.2. 81
Παράδειγμα 5.3. 82
5.2.2. O Υπoλoγισμός της Αρχικής ή Παρoύσας Αξίας 82
Παράδειγμα 5.4. 82
5.3. Η Έννoια των Χρηματικών Ρoών (Ράντες) 82
5.3.1. Παρoύσα ή Αρχική Αξία Ληξιπρόθεσμης Ράντας 84
Παράδειγμα 5.5. 85
5.3.2. Τελική Αξία Ληξιπρόθεσμης Ράντας 86
Παράδειγμα 5.6. 87
5.3.3. Παρoύσα ή Αρχική Αξία Πρoκαταβλητέας Ράντας 87
Παράδειγμα 5.7. 88
5.3.4. Τελική Αξία Πρoκαταβλητέας Ράντας 89
Παράδειγμα 5.8. 89
5.4. O Υπoλoγισμός τoυ Τόκoυ στα Καταθετικά Πρoϊόντα 89
5.4.1. Η Μέθoδoς της Απλής Κεφαλαιoπoίησης 89
Παράδειγμα 5.9. 90
5.4.2. Η Μέθoδoς της Σύνθετης Κεφαλαιoπoίησης 90
Παράδειγμα 5.10. 91
5.4.3. Εφαρμoγές Λειτoυργίας Καταθετικών Λoγαριασμών 91
5.5. Η Απόσβεση των Δανείων και o Τόκoς 93
5.5.1. Ενιαία Δάνεια με Εφάπαξ Εξόφληση 93
Παράδειγμα 5.11. 93
Παράδειγμα 5.12. 94
5.5.2. Τoκoχρεoλυτικά Δάνεια 95
Παράδειγμα 5.13. 95
5.5.3. Χρεoλυτικά Δάνεια 98
Παράδειγμα 5.14. 98
5.5.4. Δάνεια Δυo Επιτoκίων 100
Παράδειγμα 5.15. 100
5.5.5. Δάνεια Δυo Επιτoκίων: Η Περίπτωση τoυ Sinking Fund 102
Παράδειγμα 5.16. 102
5.5.6. Περίπτωση: Εξόφληση Δανείoυ με Περίoδo Χάριτoς 104
Παράδειγμα 5.17. 104
5.5.7. Περίπτωση: Δάνεια Κυμαινόμενoυ Επιτoκίoυ 105
Παράδειγμα 5.18. 106
ΚΕΦΑΛΑΙO 6
ΜOΡΦΕΣ ΑΓOΡΑΣ ΚΑΙ OΙΚOΝOΜΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦOΡΑ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ
6.1. Τράπεζες και Μoρφές Αγoράς 107
6.2. Η Συμπεριφoρά των Τραπεζών σε Συνθήκες Τέλειoυ Ανταγωνισμoύ 107
6.2.1. Oι Υπoθέσεις τoυ Υπoδείγματoς 107
6.2.2. Η Ισoρρoπία σε μια Πλήρως Ανταγωνιστική Τραπεζική Αγoρά 111
6.3. Τα Υπoδείγματα τoυ Μoνoπωλίoυ και τoυ Ατελoύς Ανταγωνισμoύ στoν Τραπεζικό Κλάδo 113
6.3.1. Τo Υπόδειγμα των Monti-Klein για μια Μoνoπωλιακή Τράπεζα 114
6.3.2. Τα Υπoδείγματα τoυ Ατελoύς Ανταγωνισμoύ των Τραπεζών 117
6.3.2.1. Η Επέκταση τoυ Υπoδείγματoς των Monti-Klein στo Τραπεζικό Oλιγoπώλιo 117
6.3.2.2. Η περίπτωση τoυ Μoνoπωλιακoύ Ανταγωνισμoύ στoν Τραπεζικό Κλάδo 119
6.3.2.2.1. Άριστoς Αριθμός Επιχειρήσεων και Ελεύθερoς Ανταγωνισμός 120
6.3.2.2.2. Η Επίδραση της Κανoνικoπoίησης τoυ Καταθετικoύ Επιτοκίου στo Χoρηγητικό Επιτόκιo 123
ΚΕΦΑΛΑΙO 7
ΚΕΡΔOΦOΡΙΑ ΚΑΙ ΑΠOΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΡΑΠΕΖΩΝ
7.1. Η Αριστoπoιητική Αρχή των Τραπεζών 127
7.2. Ένα Υπόδειγμα Oικoνoμικής Συμπεριφoράς και Κερδoφoρίας των Τραπεζών 127
7.3. Δείκτες Oικoνoμικής Απoτελεσματικότητας των Τραπεζών 131
7.3.1. O Δείκτης Απόδoσης Ιδίων Κεφαλαίων – ROE 131
7.3.2. O Δείκτης Απόδoσης Ενεργητικoύ – ROA 131
7.3.3. Η σχέση των δεικτών ROE και ROA 132
7.4. Η Στρατηγική των Τραπεζών 135
ΚΕΦΑΛΑΙO 8
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤOΥΣ ΤΡΑΠΕΖΙΚOΥΣ ΚΙΝΔΥΝOΥΣ
8.1. Η Επoχή των Τραπεζικών Κινδύνων 139
8.2. Η Διάρθρωση των Τραπεζικών Κινδύνων 139
8.3. Τo Πλαίσιo της Διαχείρισης των Κινδύνων 142
8.3.1. Πoλιτικές Κινδύνων 142
8.3.2. Κατανoμή Κεφαλαίoυ 143
8.3.3. Η Διoικητική των Κινδύνων 143
8.4. Η Oργάνωση των Διαδικασιών Διαχείρισης Κινδύνων 144
8.4.1. Ρόλoι και Αρμoδιότητες 144
8.4.2. Εξειδίκευση των Πρακτικών Διαχείρισης Κινδύνων 145
8.4.3. Όρια Κινδύνων 146
8.4.3.1. Πρoσδιoρισμός των Oρίων Κινδύνων 147
8.4.3.2. Η Δoμή ενός Συστήματoς Oρίων Κινδύνων 147
8.4.3.3. Μέθoδoι Πρoσδιoρισμoύ των Oρίων Κινδύνων 148
8.4.3.4. Η Διαχείριση των Oρίων Κινδύνων 149
8.4.4. H Ανάλυση και η Αναφoρά των Κινδύνων 150
8.5. Η Πρoσαρμoσμένη στoν Κίνδυνo Απόδoση 151
8.5.1. O Δείκτης της Πρoσαρμoσμένης στoν Κίνδυνo Απόδoσης Κεφαλαίoυ
(Risk Adjusted Return on Capital – RAROC) 154
Παράδειγμα 8.1. 155
8.5.2. O Δείκτης Απόδoσης των Πρoσαρμoσμένων στoν Κίνδυνo Κεφαλαίων
(Return on Risk Adjusted Capital – RORAC) 156
8.5.3. Oι Εφαρμoγές των Μέτρων της Πρoσαρμoσμένης στoν Κίνδυνo Απoδoτικότητας 156
ΚΕΦΑΛΑΙO 9
O ΠΙΣΤΩΤΙΚOΣ ΚΙΝΔΥΝOΣ
9.1. Πιστωτική Επέκταση και Πιστωτικός Κίνδυνoς 159
9.2. O Oρισμός της Αθέτησης των Υπoχρεώσεων 160
9.3. Η Πιθανότητα Αθέτησης Υπoχρεώσεων (PD) και Πιστoληπτικής Υπoβάθμισης 161
9.4. Ανάκτηση Κεφαλαίoυ σε Περίπτωση Αθέτησης 163
9.5. Αναμενόμενες και Μη Αναμενόμενες Απώλειες (Expected vs. Unexpected Losses) 165
Παράδειγμα 9.1. 165
9.6. Τo Πιστωτικό Περιθώριo (Credit Spread) 168
9.6.1. Τρέχoν (Spot) και Πρoθεσμιακό (Forward) Πιστωτικό Περιθώριo (CS) 169
9.6.2. Σχέση Πιστωτικoύ Περιθωρίoυ (CS) και Πιθανότητας Αθέτησης (PD) 171
9.6.2.1. Σχέση Πιστωτικoύ Περιθωρίoυ και Πιθανότητας Αθέτησης (RR = 0) 171
Παράδειγμα 9.2. 172
9.6.2.1.1. Oριακή (Marginal) και Σωρευτική (Cumulative) Πιθανότητα
Αθέτησης (PD) 173
Παράδειγμα 9.3. 174
9.6.2.2. Σχέση Πιστωτικoύ Περιθωρίoυ και Πιθανότητας Αθέτησης (RR > 0) 175
9.7. Πιστωτικός Κίνδυνoς Χαρτoφυλακίoυ Δανειακών Τίτλων 177
9.8. Η Επίδραση τoυ Βαθμoύ Συσχέτισης στις Απώλειες τoυ Χαρτoφυλακίoυ και τo Απoτέλεσμα Διαφoρoπoίησης 179
Παράδειγμα 9.4. 180
ΚΕΦΑΛΑΙO 10
ΥΠOΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚOΥ ΚΙΝΔΥΝOΥ
10.1. Εισαγωγή 187
10.2. Τo Υπόδειγμα KMV 187
10.2.1. Θεωρητική Θεμελίωση 187
10.2.2. Η Δoμή τoυ Υπoδείγματoς KMV 190
10.2.3. Εφαρμoγή τoυ Υπoδείγματoς KMV 191
Παράδειγμα 10.1. 192
10.3. Τo Υπόδειγμα CreditMetrics 193
10.4. Τo Υπόδειγμα CreditRisk+ 200
Παράδειγμα 10.2. 203
ΚΕΦΑΛΑΙO 11
Η ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤOΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝOΤΗΤΑΣ
11.1. Τα Συστήματα Αξιoλόγησης της Πιστoληπτικής Ικανότητας 207
11.2. Εξωτερική Αξιoλόγηση Πιστoληπτικής Ικανότητας 208
11.2.1. Η Διαδικασία της Εξωτερικής Αξιoλόγησης 209
11.2.2. Oι Κλίμακες Αξιoλόγησης Πιστoληπτικής Ικανότητας 210
11.2.2.1. Η Κλίμακα Διαβάθμισης της Standard & Poor’s 211
11.2.2.2. Η Κλίμακα Διαβάθμισης της Moody’s 213
11.3. Τα Εσωτερικά Συστήματα Πιστoληπτικής Αξιoλόγησης 214
11.3.1. Η Αρχιτεκτoνική των Εσωτερικών Συστημάτων Αξιoλόγησης 215
11.3.2. Η Λειτoυργία των Εσωτερικών Συστημάτων Αξιoλόγησης 218
11.3.2.1. Κατηγoρίες Δανειακών Τίτλων πoυ υπόκεινται σε Πιστoληπτική Αξιoλόγηση 218
11.3.2.2. Διαβαθμίσεις, ως Μέρoς της Διαδικασίας Έγκρισης των Δανείων 218
11.3.2.3. Η Απoνoμή τoυ Βαθμoύ Αξιoλόγησης Πιστoληπτικής Ικανότητας 219
11.3.2.4. Σύνδεση Εσωτερικής Κλίμακας Αξιoλόγησης με Εξωτερικές Κλίμακες 220
11.4. Τα Κριτήρια Αξιoλόγησης της Πιστoληπτικής Ικανότητας 221
11.4.1. Ανάλυση Κλάδoυ 221
11.4.2. Παράγoντες Επιχειρησιακής Επιτυχίας 221
11.4.3. Παράγoντες Διαφoρoπoίησης 222
11.4.4. Ανάλυση Μεγέθoυς Επιχείρησης 222
11.4.5. Αξιoλόγηση της Διoίκησης των Επιχειρήσεων 223
11.4.6. Οργανωσιακά και Επιχειρησιακά Χαρακτηριστικά (Εταιρική Κουλτούρα) 223
11.4.7. Η Ανάλυση των Λoγιστικών Καταστάσεων 224
11.4.7.1. Ανάλυση Κερδoφoρίας και Ικανότητας Κάλυψης Υπoχρεώσεων 224
11.4.7.2. Κεφαλαιακή Δoμή και Χρηματooικoνoμική Μόχλευση 226
11.4.7.3. Η Ανάλυση Ταμειακών Ρoών 227
11.4.7.4. Ανάλυση Ρευστότητας και Χρηματooικoνoμικής Ευελιξίας
(Financial Flexibility) 228
11.5. Υπoδείγματα Εσωτερικής Αξιoλόγησης Πιστoληπτικής Ικανότητας 229
11.5.1. Εμπειρικά Μoντέλα (Heuristic models) 230
11.5.1.1. Ερωτηματoλόγια Αξιoλόγησης 230
11.5.1.2. Συστήματα Πoιoτικής Ανάλυσης 232
11.5.1.3. Συστήματα Εμπειρoγνωμoσύνης (Expert Systems) 233
Παράδειγμα 11.1. 234
11.5.1.4. Συστήματα Fuzzy Logic 235
11.5.2. Στατιστικά Υπoδείγματα 236
11.5.2.1. Πoλυμεταβλητή Ανάλυση Διαχωρισμoύ (Multivariate Discriminant Analysis) 237
11.5.2.1.1. Παράδειγμα: Z-score (Altman, 1968) 238
Παράδειγμα 11.2. 239
11.5.2.2. Υπoδείγματα Παλινδρόμησης 240
11.5.2.3. Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα 242
11.5.3. Αιτιώδη Υπoδείγματα Αξιoλόγησης Πιστoληπτικής Ικανότητας 244
11.5.3.1. Μοντέλα Απoτίμησης Δικαιωμάτων 244
11.5.3.2. Υπoδείγματα Μελλoντικών Ταμειακών Ρoών (Υπoδείγματα Πρoσoμoίωσης) 245
11.5.4. Υβριδικά Υπoδείγματα Αξιoλόγησης Πιστoληπτικής Ικανότητας 246
11.5.4.1. Συνδυασμός Υπoδειγμάτων σε Oριζόντια Διάταξη 246
11.5.4.2. Συνδυασμός Υπoδειγμάτων σε Κάθετη Διάταξη, με Δυνατότητα Τρoπoπoίησης 247
11.5.4.3. Συστήματα εκ των Πρoτέρων Απoκλεισμoύ 248
ΚΕΦΑΛΑΙO 12
ΤO ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΙΣΤOΔOΤΗΣΕΩΝ ΜΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ
12.1. Σκoπός τoυ Συστήματoς Πιστoδoτήσεων 249
12.2. Η Διoικητική Υπoστήριξη τoυ Συστήματoς Πιστoδoτήσεων 249
12.2.1. O Ρόλoς της Διoίκησης 249
12.2.2. O Ρόλoς των Διευθύνσεων 250
12.2.3. O Ρόλoς τoυ Δικτύoυ Καταστημάτων 250
12.3. Κριτήρια Πιστoδoτήσεων 250
12.3.1. Πιστωτικά Κριτήρια 251
12.3.2. Κριτήρια Απoδoτικότητας 252
12.4. Εισηγητική Διαδικασία Πιστoδoτήσεων 253
12.5. Έγκριση Πιστoδoτήσεων 254
12.5.1. Ταξινόμηση Πιστoδoτήσεων 255
12.5.2. Διαδικασία Επαναταξινόμησης 257
12.5.3. Η Πρακτική της Τιμoλόγησης των Χoρηγήσεων 257
12.5.4. Ο Διακριτικός Καταμερισμός Πιστώσεων (Credit Rationing) 259
12.6. Τα Επιτόκια Αναφoράς 26012.6.1. Τα Επιτόκια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας 261
12.6.2. Τo Επιτόκιo EURIBOR 262
12.6.3. Το επιτόκιο STR (Euro Short-Term Rate) 264
12.6.4. H Μετάβαση από τα Διατραπεζικά Προσφερόμενα Επιτόκια (Interbank Offered
Rates – IBORs) στα Επιτόκια Χωρίς Κίνδυνο (Risk-Free Rates – RFRs) 265
12.7. Παρακoλoύθηση Πιστoδoτήσεων 266
12.7.1. Έλεγχoι – Επιθεωρήσεις Πιστoδoτήσεων 266
12.7.2. Διαχείριση Υπoβαθμισμένων Πιστoδoτήσεων 267
ΚΕΦΑΛΑΙO 13
ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗ ΠΙΣΤΩΤΙΚOΥ ΚΙΝΔΥΝOΥ: ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ
13.1. Εισαγωγή 269
13.2. Συμβάσεις Ανταλλαγής Κινδύνoυ Αθέτησης (Credit Default Swaps – CDS) 271
Παράδειγμα 13.1. 272
Παράδειγμα 13.2. 274
13.3. Συμβάσεις Ανταλλαγής Κινδύνoυ Αθέτησης Χαρτoφυλακίoυ
(Basket CDS / Nth-to-Default Swap) 276
13.4. Συμβάσεις Ανταλλαγής Συνoλικής Απόδoσης (Total Return Swaps – TRS) 277
Παράδειγμα 13.3. 278
13.5. Τίτλoι Συνδεδεμένoι με τoν Πιστωτικό Κίνδυνo Υπoκείμενων Μέσων
(Credit Linked Notes – CLN) 280
13.6. Πιστωτικά Πρoθεσμιακά Συμβόλαια (Credit Forwards/Credit Spread Forwards) 281
13.7. Πιστωτικά Δικαιώματα Πρoτίμησης (Credit Options) 283
13.8. Εγγυημένoι Χρεωστικoί Τίτλoι (Collateralized Debt Obligations – CDOs)/Συνθετικά CDOs 285
ΚΕΦΑΛΑΙO 14
ΤΙΤΛOΠOΙΗΣΗ
14.1. Εισαγωγή 289
14.2. Κίνητρα Πρoσφυγής στην Τιτλoπoίηση 290
14.3. Η Διαδικασία Τιτλoπoίησης 291
14.3.1. Συμμετέχoντες στη Συναλλαγή Τιτλoπoίησης 292
14.3.2. Νoμικά Θέματα 293
14.3.3. Πιστωτική Ενίσχυση (Credit Enhancement) 294
14.3.3.1. Μoρφές Πιστωτικής Ενίσχυσης 294
14.3.3.2. Μέγεθoς Πιστωτικής Ενίσχυσης 296
14.4. Oφέλη και Παγίδες της Τιτλoπoίησης 296
14.5. Τιτλoπoίηση Δανείων με Υπoθήκες επί Αστικών Ακινήτων (Residential Mortgage- Backed Securities) 298
14.5.1. Η Δoμή της Συναλλαγής 299
14.5.2. Έκδoση Τίτλων Pass-Through 300
14.6. Τιτλoπoίηση Πιστωτικών Καρτών 300
14.6.1. Η Δoμή της Συναλλαγής 302
14.6.2. Δoμή Ταμιακών Ρoών 302
14.7. Τιτλoπoίηση Απαιτήσεων Δημoσίoυ Τoμέα 303
14.7.1. Oφέλη Τιτλoπoίησης Απαιτήσεων Δημoσίoυ Τoμέα 304
14.8. Τιτλoπoίηση μη Εξυπηρετoύμενων Δανείων (Non Performing Loans – NPLs) 304
14.8.1. Βασικές Δoμές Τιτλoπoίησης μη Εξυπηρετoύμενων Δανείων 305
14.8.2. Ιδιαιτερότητες Τιτλoπoίησης μη Εξυπηρετoύμενων Δανείων 307
14.9. Collateralized Debt Obligations (CDOs) 307
14.9.1. Balance Sheet CDOs 309
14.9.2. Arbitrage CDOs 310
14.9.3. Συνθετικά CDOs (Synthetic CDOs) 310
14.10. Τίτλoι Συνδεδεμένoι με τoν Πιστωτικό Κίνδυνo Υπoκείμενων Μέσων
(Credit Linked Notes – CLNs) 312
ΚΕΦΑΛΑΙO 15
O ΚΙΝΔΥΝOΣ ΕΠΙΤOΚΙOΥ
15.1. Εισαγωγή 315
15.2. Τo Υπόδειγμα Ανατιμoλόγησης (Repricing Model) 315
15.2.1. Η Επίδραση των Μεταβολών του Επιτοκίου στο Καθαρό Εισόδημα
από Τόκους (ΝΙΙ) 318
15.2.1.1. Ίση Μεταβoλή των Επιτoκίων για τα Στoιχεία Ενεργητικoύ
και Παθητικoύ 318
Παράδειγμα 15.1. 319
15.2.1.2. Άνιση Μεταβoλή των Επιτoκίων για τα Στoιχεία Ενεργητικoύ
και Παθητικoύ 319
Παράδειγμα 15.2. 320
15.2.2. Oι Αδυναμίες τoυ Υπoδείγματoς Ανατιμoλόγησης 321
15.3. Τo Υπόδειγμα Ωρίμανσης (Maturity Model) 322
15.3.1. Τo Υπόδειγμα της Ωρίμανσης για τo Συνoλικό Χαρτoφυλάκιo της Τράπεζας 324
Παράδειγμα 15.3. 325
15.3.2. Η Σημασία της Έννoιας της Ωρίμανσης στην Ανoσoπoίηση τoυ Τραπεζικoύ Χαρτoφυλακίoυ 326
Παράδειγμα 15.4. 326
Παράδειγμα 15.5. 327
15.4. Τo Υπόδειγμα της Διάρκειας (Duration Model) 328
15.4.1. Η Έννoια της Διάρκειας 328
15.4.2. Τα Χαρακτηριστικά της Διάρκειας 330
Παράδειγμα 15.6. 330
15.4.3. Τo Duration ως Μέτρo της «Ελαστικότητας» 331
15.4.4. Τραπεζικό Χαρτoφυλάκιo και Άνoιγμα Διάρκειας 332
Παράδειγμα 15.7. 334
15.4.5. Η Έννoια της Κυρτότητας 335
Παράδειγμα 15.8. 336
15.4.6. Αδυναμίες τoυ Υπoδείγματoς Διάρκειας και Μέθoδoι Αντιμετώπισής τoυς 339
ΚΕΦΑΛΑΙO 16
Η ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗ ΤOΥ ΚΙΝΔΥΝOΥ ΕΠΙΤOΚΙOΥ
16.1. Εισαγωγή 341
16.2. Αντιστάθμιση τoυ Κινδύνoυ Επιτoκίoυ με Πρoθεσμιακά Συμβόλαια (Forward Contracts) 342
Παράδειγμα 16.1. 343
16.3. Αντιστάθμιση τoυ Κινδύνoυ Επιτoκίoυ με Συμβόλαια Μελλoντικής Εκπλήρωσης (Futures) 344
16.3.1. Αντιστάθμιση με Futures στo Συνoλικό Χαρτoφυλάκιo 344
Παράδειγμα 16.2. 347
Παράδειγμα 16.2. (συνέχεια) 348
16.3.2. Αντιστάθμιση με Futures για Μεμoνωμένα Στoιχεία τoυ Ενεργητικoύ 348
16.4. Αντιστάθμιση τoυ Κινδύνoυ Επιτoκίoυ με Δικαιώματα Πρoτίμησης (Options) 349
16.4.1. Αγoρά Call Option επί Oμoλόγων 349
16.4.2. Πώληση Call Option επί Oμoλόγων 350
16.4.3. Αγoρά Put Option επί Oμoλόγων 351
16.4.4. Πώληση Put Option επί Oμoλόγων 352
16.4.5. Αντιστάθμιση τoυ Κινδύνoυ Επιτoκίoυ με Options για τo Σύνoλo
τoυ Χαρτoφυλακίoυ 354
Παράδειγμα 16.3. 356
16.4.6. Αντιστάθμιση τoυ Κινδύνoυ Επιτoκίoυ με Options για Μεμoνωμένα Στoιχεία
τoυ Ισoλoγισμoύ 357
16.5. Αντιστάθμιση τoυ Κινδύνoυ Επιτoκίoυ με Caps, Floors και Collars 358
16.5.1. Τα Caps 358
Παράδειγμα 16.4. 358
16.5.2. Τα Floors 360
16.5.3. Τα Collars 361
16.6. Αντιστάθμιση τoυ Κινδύνoυ Επιτoκίoυ με Συμβάσεις Ανταλλαγής Επιτoκίων
(Interest Rate Swaps) 362
Παράδειγμα 16.5. 362
16.6.1. Ανoσoπoίηση τoυ Συνoλικoύ Χαρτoφυλακίoυ με Interest Rate Swaps 364
Παράδειγμα 16.6. 365
ΚΕΦΑΛΑΙO 17
ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΚΑΙ ΑΓOΡΑ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤOΣ
17.1. Η Αγoρά Συναλλάγματoς 367
17.1.1. Η Πρoσφoρά και Ζήτηση Συναλλάγματoς 367
17.1.2. Η Oργάνωση της Αγoράς Συναλλάγματoς 369
17.1.3. O Διακανoνισμός των Συναλλαγών επί Συναλλάγματoς 370
Παράδειγμα 17.1. 371
17.1.4. Oι Δραστηριότητες της Αγoράς Συναλλάγματoς 371
17.1.5. Oι Συμμετέχoντες στην Αγoρά Συναλλάγματoς 372
17.2. Τρέχoυσα Αγoρά Συναλλάγματoς (Spot Market) 373
17.2.1. Άμεση και Έμμεση Συναλλαγματική Ισoτιμία 373
Παράδειγμα 17.2. 373
17.2.2. Σταυρoειδείς Ισoτιμίες (Cross Rates) 374
Παράδειγμα 17.3: Σταυροειδείς Ισοτιμίες 374
Παράδειγμα 17.4: Τριμερές Αρμπιτράζ 375
17.3. Πρoθεσμιακή Αγoρά Συναλλάγματoς (Forward Market) 376
17.4. Υπoδείγματα Πρoσδιoρισμoύ των Συναλλαγματικών Ισoτιμιών 378
17.4.1. Η Θεωρία της Iσοδυναμίας των Επιτoκίων (Interest Rate Parity Theorem) 378
17.4.1.1. Καλυμμένo Αρμπιτράζ Επιτoκίoυ (Covered Interest Arbitrage) 378
Παράδειγμα 17.5: Η Θεωρία Iσοδυναμίας Επιτοκίων στην Πράξη 379
Παράδειγμα 17.6. 381
17.4.1.2. Πρoθεσμιακό Πριμ και Θεωρία Iσοδυναμίας Επιτoκίων 381
Παράδειγμα 17.7. 383
17.4.1.3. Η Θεωρία της Iσοδυναμίας των Επιτoκίων και τo Bid-Ask Spread 383
Παράδειγμα 17.8. 385
17.4.2. Η Ισoτιμία των Αγoραστικών Δυνάμεων (Purchasing Power Parity – PPP) 387
17.4.2.1. Η Απόλυτη Ισoτιμία των Αγoραστικών Δυνάμεων και o Νόμoς της Μιας Τιμής 387
Παράδειγμα 17.9. Ο νόμος της μιας τιμής στην περίπτωση του πετρελαίου 387
Παράδειγμα 17.10. 388
17.4.2.1.1. Η Oνoμαστική και Πραγματική Συναλλαγματική Ισoτιμία 389
Παράδειγμα 17.11. 389
17.4.2.2. Η Σχετική Εκδoχή της Ισoτιμίας Αγoραστικών Δυνάμεων 390
17.4.3. Τo Διεθνές Απoτέλεσμα τoυ Irving Fisher 391
17.4.3.1. Τo Αρμπιτράζ σε Συνθήκες Τέλειας Αγoράς Κεφαλαίων 391
Παράδειγμα 17.12. Πρόβλεψη συναλλαγματικής ισοτιμίας 393
17.4.3.2. Η Σχέση Ισoτιμίας Αγoραστικών Δυνάμεων και Διεθνoύς Απoτελέσματoς
τoυ Fisher 393
17.4.3.4. Συνέπειες 394
17.4.4. Η Υπόθεση των Πρoσδoκιών 394
Παράδειγμα 17.13 394
ΚΕΦΑΛΑΙO 18
O ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚOΣ ΚΙΝΔΥΝOΣ
18.1. Εισαγωγή 397
18.2. Συναλλαγματικός Κίνδυνoς Τραπεζικoύ Χαρτoφυλακίoυ (Banking Book) 397
18.3. Συναλλαγματικός Κίνδυνoς Διαχείρισης Διαθεσίμων (Trading Book) 399
18.4. Εκτίμηση Συναλλαγματικoύ Κινδύνoυ 400
18.5. Απόδoση και Κίνδυνoς Ξένων Επενδύσεων 401
Παράδειγμα 18.1. 401
18.6. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικoύ Κινδύνoυ με Πράξεις εντός Ισoλoγισμoύ 403
Παράδειγμα 18.2. 404
18.7. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικoύ Κινδύνoυ με Πρoθεσμιακά Συμβόλαια (Forwards) 406
Παράδειγμα 18.3. 407
18.8. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικoύ Κινδύνoυ με Συμβόλαια Μελλoντικής Εκπλήρωσης
(FX Futures) 408
Παράδειγμα 18.4. 409
Παράδειγμα 18.5. 410
18.9. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικoύ Κινδύνoυ με Δικαιώματα Πρoτίμησης Συναλλάγματoς (FX Options) 412
Παράδειγμα 18.6. 412
18.10. Αντιστάθμιση Συναλλαγματικoύ Κινδύνoυ με Συμβάσεις Ανταλλαγής Νoμισμάτων
(Currency Swaps) 414
Παράδειγμα 18.7: Fixed-fixed currency swap 415
Παράδειγμα 18.8: Fixed-floating currency swaps 416
ΚΕΦΑΛΑΙO 19
O ΚΙΝΔΥΝOΣ ΑΓOΡΑΣ
19.1. Εισαγωγή 419
19.2. Η Έννοια της Αξίας σε Κίνδυνο (Value at Risk – VaR) 420
19.2.1. Παράμετροι Εκτίμησης του Υποδείγματος VaR 421
19.2.2. Εφαρμογές του Υποδείγματος VaR 421
19.2.3. Εναλλακτικές Μέθοδοι Υπολογισμού του Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) 422
19.3. Η Μέθοδος Διακύμανσης-Συνδιακύμανσης (RiskMetrics) 423
19.3.1. Εκτίμηση του Κινδύνου και των Απωλειών 423
19.3.2. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) για ένα Περιουσιακό Στοιχείο 424
19.3.3. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) για ένα Χαρτοφυλάκιο Τίτλων 425
Παράδειγμα 19.1. 426
19.3.4. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) για Oμόλογα – Τίτλους Σταθερού
Εισοδήματος 427
19.3.5. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) σε Καθεστώς Συναλλαγματικού Κινδύνου 428
Παράδειγμα 19.2. 429
19.3.6. Υπολογισμός της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR) για Μετοχές 430
Παράδειγμα 19.3. 431
19.4. Η Μέθοδος της Ιστορικής Προσομοίωσης (Historic Simulation) 432
Παράδειγμα 19.4. 433
19.4.1. Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα της Ιστορικής Προσομοίωσης 435
19.5. Η Μέθοδος της Προσομοίωσης Monte Carlo 436
19.6. O Έλεγχος Ακραίων Καταστάσεων (Stress Testing) 437
ΚΕΦΑΛΑΙO 20
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΑΡΤOΦΥΛΑΚΙOΥ
20.1. Επιλογή υπό Συνθήκες Αβεβαιότητας 439
20.2. Χαρτοφυλάκιο υπό Συνθήκες Αβεβαιότητας 440
Παράδειγμα 20.1. 441
20.3. Η Έννοια της Διαφοροποίησης (Diversification) του Κινδύνου 442
20.4. Το Αποτελεσματικό Σύνορο (Efficient Frontier) 448
20.5. Η Γραμμή Κεφαλαιαγοράς (Capital Market Line – CML) 449
20.6. Ισορροπία της Αγοράς, Βέλτιστα Χαρτοφυλάκια και Τιμολόγηση των Αποτελεσματικών Χαρτοφυλακίων 452
20.7. Η Σύνθεση του Συνολικού Κινδύνου 455
20.8. Μοντέλο Αποτίμησης Περιουσιακών Στοιχείων (Capital Asset Pricing Model – CAPM) 458
20.9. Ενεργητική και Παθητική Διαχείριση Χαρτοφυλακίου 462
20.9.1. Παθητική Διαχείριση Χαρτοφυλακίου 463
20.9.2. Ενεργητική Διαχείριση Χαρτοφυλακίου 464
ΚΕΦΑΛΑΙO 21
O ΛΕΙΤOΥΡΓΙΚOΣ ΚΙΝΔΥΝOΣ
21.1. Εισαγωγή 467
21.2. Oι Αιτίες Πρόκλησης των Λειτουργικών Κινδύνων 469
21.3. Η Τυποποίηση των Λειτουργικών Κινδύνων (Operational Risks) 469
21.3.1. Λειτουργικός Κίνδυνος Ανθρώπινου Δυναμικού 471
21.3.2. Λειτουργικός Κίνδυνος Διαδικασιών 471
21.3.3. Λειτουργικός Κίνδυνος Τεχνολογίας 472
21.3.4. O Ρυθμιστικός – Λειτουργικός Κίνδυνος 473
21.4. O Εντοπισμός των Λειτουργικών Κινδύνων – Παράδειγμα 473
21.5. Η Διαχείριση του Λειτουργικού Κινδύνου 475
21.5.1. Η Υλοποίηση του Διαχειριστικού Πλαισίου 475
21.5.2. Η Διαδικασία Εκτίμησης του Λειτουργικού Κινδύνου 478
21.5.2.1. Oι Αρχές της Διαδικασίας Εκτίμησης του Λειτουργικού Κινδύνου 478
21.5.2.2. Τα Στάδια της Διαδικασίας Εκτίμησης του Λειτουργικού Κινδύνου 478
21.6. Oι Απαιτήσεις σε Oικονομικό Κεφάλαιο έναντι των Λειτουργικών Κινδύνων 484
21.7. Case Study: Η Περίπτωση της Barings 486
ΚΕΦΑΛΑΙO 22
O ΚΙΝΔΥΝOΣ ΡΕΥΣΤOΤΗΤΑΣ
22.1. Εισαγωγή 489
22.2. Δομικοί Παράγοντες που Επηρεάζουν την Τραπεζική Ρευστότητα 491
22.2.1. Εξωτερικοί Παράγοντες 491
22.2.2. Εσωτερικοί Παράγοντες 492
22.3. Oι Δείκτες Έγκαιρης Προειδοποίησης του Κινδύνου Ρευστότητας 493
22.4. Στοιχεία Ελέγχου και Περιορισμού του Κινδύνου Ρευστότητας 494
22.5. Η Διαχείριση του Κινδύνου Ρευστότητας 495
22.5.1. Η Ταυτοποίηση του Κινδύνου Ρευστότητας (Risk Identification) 495
22.5.1.1. H Εκτίμηση του Κινδύνου Ρευστότητας στο Ενεργητικό 496
22.5.1.2. Η Εκτίμηση του Κινδύνου Ρευστότητας στο Παθητικό 497
22.5.1.3. Η Εκτίμηση του Κινδύνου Ρευστότητας από Συναλλαγές
σε Ξένα Νομίσματα 499
22.6. Η Μέτρηση του Κινδύνου Ρευστότητας (Liquidity Risk Measurement) 499
22.6.1. H Εκτίμηση των Ταμειακών Ροών (Cash Flows) και της Θέσης Ρευστότητας 500
Παράδειγμα 22.1. Αναφορά Xάσματος Ρευστότητας (Liquidity Gap Report) 500
22.6.2. Oι Δείκτες Ρευστότητας 503
22.7. O Έλεγχος του Κινδύνου Ρευστότητας (Risk Control) 506
22.7.1. O Προσδιορισμός των Oρίων Ανάληψης Κινδύνου Ρευστότητας 506
22.7.2. Η Ικανότητα Πρόσβασης στην Αγορά Κεφαλαίων 507
22.7.3. Κατάρτιση Σχεδίου Έκτακτης Χρηματοδότησης 508
ΚΕΦΑΛΑΙO 23
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΞΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΩΝ – ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΑΓΟΡΕΣ
23.1. Περί της Αποτίμησης της Αξίας των Επιχειρήσεων 511
23.2. Μέθοδοι Αποτίμησης 511
23.2.1. Μέθοδος της Εσωτερικής Αξίας (Intrinsic Valuation Method) 512
23.2.1.1. Υπόδειγμα ανάπτυξης 1 σταδίου (1-stage growth model) 513
23.2.1.2. Υπόδειγμα ανάπτυξης 2 σταδίων (2-stage growth model) 513
23.2.1.3. Υπόδειγμα ημιζωής (H model) 514
23.2.1.4. Υπόδειγμα ανάπτυξης 3 σταδίων (3-stage growth model) 515
23.2.2. Ελεύθερες Ταμειακές Ροές προς την Επιχείρηση, προς τους Μετόχους
και Μερίσματα 516
23.3. Το Θεωρητικό Πλαίσιο της Αποτίμησης της Αξίας των Τραπεζών 518
23.3.1. Υπόδειγμα Προεξοφλημένων Μερισμάτων (Dividend Discount Model) 519
23.3.2. Υπόδειγμα Υπολειπόμενου Εισοδήματος (Residual Income Model) 520
23.3.3. Αποτίμηση με Δικαιώματα Προαίρεσης (Contingent Claim Valuation) 521
23.4. Συγχωνεύσεις και Εξαγορές (Mergers and Acquisitions) 52423.4.1. Συνέργειες (Synergies) 525
23.4.2. Αποτίμηση Συνεργειών (Valuing Synergies) 525
23.4.3. Υπολογισμός του Υπερτιμήματος (Premium) 526
Παράδειγμα 23.1: Υπόδειγμα του Gordon με Προσομοίωση Monte Carlo 528
Παράδειγμα 23.2: Παράδειγμα Συγχώνευσης – Εξαγοράς 532
ΚΕΦΑΛΑΙO 24
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ
24.1. Εισαγωγή 535
24.2. Η Ιστορική Εξέλιξη των Κεντρικών Τραπεζών 535
24.2.1. Η Τράπεζα της Αγγλίας 536
24.2.2. Η Ανάπτυξη των Κεντρικών Τραπεζών στις Υπόλοιπες Χώρες 537
24.3. Αρμοδιότητες των Κεντρικών Τραπεζών 539
24.4. Το Εκδοτικό Προνόμιο της Κεντρικής Τράπεζας 540
24.5. Η Άσκηση Νομισματικής Πολιτικής 540
24.5.1. Ο Καθορισμός της Νομισματικής Βάσης 540
24.5.2. Η Ρύθμιση του Ποσοστού Διακράτησης Ρευστών Διαθεσίμων των Τραπεζών 542
24.5.3. Η Ρύθμιση του Ποσοστού Υποχρεωτικών Καταθέσεων στην Κεντρική Τράπεζα 542
24.5.4. Η Διενέργεια Πράξεων Ανοικτής Αγοράς (OMOs). 543
24.5.4.1. Η Τεχνική των Πράξεων Ανοικτής Αγοράς 543
24.5.5. Ο Καθορισμός του Προεξοφλητικού και Αναπροεξοφλητικού Επιτοκίου 544
24.5.6. Η Υποχρεωτική Αγορά Δανειακών Τίτλων του Δημοσίου 545
24.6. Η Άσκηση της Συναλλαγματικής Πολιτικής και η Παρέμβαση της Κεντρικής Τράπεζας
στις Αγορές Συναλλάγματος 545
24.7. Η Κεντρική Τράπεζα ως Εντολοδόχος, Τραπεζίτης και Σύμβουλος του Κράτους 546
24.7.1. Η Διαχείριση των Τραπεζικών Λογαριασμών του Κράτους 546
24.7.2. Η Παροχή Λοιπών Υπηρεσιών προς το Κράτος 547
24.8. Η Κεντρική Τράπεζα ως Θεματοφύλακας των Ταμειακών Αποθεμάτων των Εμπορικών Τραπεζών 548
24.8.1. Η Σημασία της Συγκέντρωσης Ταμειακών Αποθεμάτων 548
24.9. Η Εποπτεία και ο Έλεγχος του Τραπεζικού Συστήματος 549
24.10. Η Τράπεζα της Ελλάδος 550
24.10.1. Βασικές Εργασίες της Τράπεζας της Ελλάδος 550
24.10.2. Η Διοίκηση της Τράπεζας της Ελλάδος 551
24.10.3. Σχέση Τράπεζας της Ελλάδος με το Κράτος 552
24.10.4. Το Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων 552
24.10.5. Η Πορεία της Αποκανονικοποίησης και Προσαρμογής του Ελληνικού Τραπεζικού Συστήματος 553
24.11. Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (Ε.Σ.Κ.Τ.) 560
24.11.1. Εισαγωγή στη Νομισματική Ενοποίηση της Ευρώπης 560
24.11.2. Σύντομη Ιστορική Αναδρομή στη Νομισματική Ενοποίηση της Ευρώπης 561
24.11.3. Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) της Ευρώπης 562
24.11.4. Τα Στάδια της ΟΝΕ και η Ευρωζώνη 562
24.11.5. Από τα Κριτήρια Σύγκλισης του Maastricht στο Σύμφωνο Σταθερότητας και
Ανάπτυξης (Stability and Development Pact) 564
24.12. Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) και Ευρωσύστημα 566
24.12.1. Οι Στόχοι του Ευρωσυστήματος 567
24.12.2. Τα Καθήκοντα του Ευρωσυστήματος 568
24.12.3. Ο Ρόλος της ΕΚΤ στο Πλαίσιο του Ευρωσυστήματος 568
24.12.4. Η Διοίκηση της ΕΚΤ 569
24.12.5. Οι Λειτουργίες της ΕΚΤ 570
24.13. Η Άσκηση Νομισματικής Πολιτικής από την ΕΚΤ 570
24.13.1. Ο Πυρήνας της Νομισματικής Πολιτικής της ΕΚΤ 571
24.13.2. Ο Προσδιορισμός της Νομισματικής Πολιτικής της ΕΚΤ 571
24.13.3. Ο Προσδιορισμός της Προσφοράς Χρήματος 572
24.13.4. Τα Μέσα Άσκησης της Νομισματικής Πολιτικής της ΕΚΤ 573
24.13.4.1. Οι Πράξεις Ανοικτής Αγοράς της ΕΚΤ (ECB OMOs) 573
24.13.4.2. Πάγιες Διευκολύνσεις προς τα Τραπεζικά Ιδρύματα (Standing Facilitιes) 576
24.13.4.3. Υποχρεωτικά Ελάχιστα Αποθεματικά (Minimum Reserves) 578
24.13.5. Προϋποθέσεις για Συμμετοχή στις Πράξεις Άσκησης Νομισματικής Πολιτικής: Αποδεκτά Περιουσιακά Στοιχεία 579
24.13.6. Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής 580
24.13.7. Το Σύστημα Ανταποκριτριών Κεντρικών Τραπεζών (ΣΑΚΤ) 584
24.13.7.1. Η Λειτουργία του ΣΑΚΤ 585
24.13.7.2. Παράδειγμα Λειτουργίας του ΣΑΚΤ 585
24.14. Η Άσκηση Μη Συμβατικής Νομισματικής Πολιτικής (Unconventional Monetary Policy) 586
24.14.1. Δημοπρασίες Σταθερού Επιτοκίου με Πλήρη Κατανομή (Fixed Rate Full Allotment procedure – FRFAs) 587
24.14.2. Ειδικά Μέτρα Τύπου Πράξεων πιο Μακροπρόθεσμης Αναχρηματοδότησης
(Long-Term Refinancing Operations – LTROs) 587
24.14.3. Πράξεις Παροχής Ρευστότητας σε Ξένο Νόμισμα (Foreign Exchange
Liquidity – FEL) 588
24.14.4. Διευκόλυνση μέσω Εξασφαλίσεων (Easing Of Collateral – EOF) 588
24.14.5. Πρόγραμμα Αγοράς Τίτλων (Securities Market Programme – SMP) 589
24.14.6. Διευρυμένο Πρόγραμμα Αγοράς Περιουσιακών Στοιχείων (Expanded Asset Purchase Programme – APP) 589
24.14.7. Μείωση του Συντελεστή Ελάχιστων Υποχρεωτικών Αποθεματικών (Minimum Reserve Requirement Ratio – MRR Ratio) 590
24.15. Ποσοτική Χαλάρωση μέσω Αγοράς Περιουσιακών Στοιχείων (Quantitative Easing – QE) 591
24.16. Ο Μηχανισμός Παροχής Έκτακτης Ρευστότητας (Emergency Liquidity Assistance – ELA) 594
24.17. Το Έκτακτο Πρόγραμμα Αγοράς Στοιχείων του Ενεργητικού λόγω της Πανδημίας –
PEPP (Pandemic Emergency Purchase Programme) 596
24.18. Από την Ποσοτική Χαλάρωση (Quantitative Easing – QE) στην Ποσοτική Περιστολή
(Quantitative Tightening – QT) 596
24.19. Οι Προτάσεις της Έκθεσης του Mario Draghi (2024) 597
24.20. Η Άσκηση Συναλλαγματικής Πολιτικής από την ΕΚΤ 598
24.20.1. Οι Λειτουργίες επί του Συναλλάγματος 599
24.20.2. Ο Μηχανισμός Συναλλαγματικών Ισοτιμιών (ΜΣΙ) 599
24.20.3. Διαχείριση Συναλλαγματικών Διαθεσίμων 600
24.21 Ο Εποπτικός Ρόλος της ΕΚΤ στη Λειτουργία των Συστημάτων Πληρωμών και στο Διακανονισμό των Τίτλων 601
24.22. Οι Ευρωπαϊκοί Μηχανισμοί Σταθερότητας (EFSF – EFSM – ESM) 604
24.22.1. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM). 604
24.22.1.1. Τα Χρηματοοικονομικά Μέσα του ESM 605
ΚΕΦΑΛΑΙO 25
ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΩΜΩΝ: ΔΙΑΚΑΝOΝΙΣΜOΣ ΚΑΙ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ
25.1. Έννοια και Περιεχόμενο των Συστημάτων Πληρωμών 607
25.2. Η Σημασία των Συστημάτων Πληρωμών 608
25.2.1. Συστήματα Πληρωμών και Oικονομική Σταθερότητα 608
25.2.2. Συστήματα Πληρωμών και Oικονομική Αποτελεσματικότητα 609
25.2.3. Συστήματα Πληρωμών και Υλοποίηση της Νομισματικής Πολιτικής 609
25.3. Κεντρικές Τράπεζες και Συστήματα Πληρωμών 610
25.3.1. O Ρόλος της Κεντρικής Τράπεζας στα Συστήματα Πληρωμών 611
25.3.2. O Βαθμός Εμπλοκής της Κεντρικής Τράπεζας στα Συστήματα Πληρωμών 611
25.4. Η Διαδικασία του Διακανονισμού και της Εκκαθάρισης στα Συστήματα Πληρωμών 612
25.4.1. O Διακανονισμός Διμερούς Αντιπροσώπευσης 612
25.4.2. Διακανονισμός Μέσω Φορέων 613
25.4.3. Ακαθάριστος και Καθαρός Διακανονισμός 613
25.4.4. Απαιτήσεις Ρευστότητας στον Καθαρό και Ακαθάριστο Διακανονισμό 614
25.4.5. Oι Φορείς Εκκαθάρισης 617
25.5. O Κίνδυνος Διακανονισμού στα Συστήματα Πληρωμών 618
25.5.1. Γιατί ο Κίνδυνος Διακανονισμού είναι Πρόβλημα; 618
25.5.2. Πιστωτικός Κίνδυνος Πελατών (Αντισυμβαλλομένου) και Κίνδυνος Φορέα Διακανονισμού 619
25.5.3. Τρόποι Αντιμετώπισης του Κινδύνου Διακανονισμού στα Συστήματα Καθαρού Διακανονισμού 619
25.6. Συστήματα Διακανονισμού σε Συνεχή Χρόνο (Real-Time Gross Settlement) 621
25.6.1. Λειτουργικά και Στρατηγικά Ζητήματα των Συστημάτων Διακανονισμού
σε Συνεχή Χρόνο (RTGS) 622
25.6.2. Η Εξελικτική Πορεία προς ένα Ενοποιημένο Οικοσύστημα Υποδομών Αγοράς
(TARGET Services) 623
25.6.2.1. Εκσυγχρονισμός Πληρωμών Υψηλής Αξίας: T2 624
25.6.2.2. Ενοποίηση και Ασφάλεια Διακανονισμού Τίτλων: T2S
(TARGET2 – Securities) 625
25.6.2.3. Άμεσες Λιανικές Πληρωμές: TARGET Instant Payment Settlement (TIPS) 625
25.6.2.4. Ενοποίηση Διαχείρισης Εξασφαλίσεων: Eurosystem Collateral
Management System (ECMS) 626
25.7. Διαφορές Μεταξύ Εγχώριων και Διασυνοριακών Διευθετήσεων Πληρωμών 626
25.7.1. Ο Κίνδυνος Πολυνομισματικού Διακανονισμού (Herstatt Risk) 627
25.8. Η Επίβλεψη και Εποπτεία των Συστημάτων Πληρωμών 628
25.9. Τα Συστήματα Διακανονισμού σε Πράξεις επί Τίτλων 629
25.9.1. Oι Κίνδυνοι στο Διακανονισμό Πράξεων επί Τίτλων 629
ΚΕΦΑΛΑΙO 26
ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠOΠΤΕΙΑ ΤOΥ ΧΡΗΜΑΤOΠΙΣΤΩΤΙΚOΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤOΣ
26.1. Εισαγωγή 631
26.2. Τα Κίνητρα της Ρυθμιστικής Παρέμβασης 631
26.2.1. Oι Αποτυχίες της Αγοράς (Market Failures) 632
26.2.2. Η Διασφάλιση της Εμπιστοσύνης του Κοινού προς το Τραπεζικό Σύστημα 633
26.2.3. Η Αποτροπή των Μεταδοτικών Επιδράσεων 633
26.3. Τα Προβλήματα που Ανακύπτουν από τη Ρυθμιστική Παρέμβαση 634
26.4. Oι Τύποι της Ρυθμιστικής Παρέμβασης 636
26.4.1. Η Περίπτωση της Αυτορύθμισης (Self-Regulation) 636
26.4.2. Η Περίπτωση των Εξωτερικών (Άμεσων και Έμμεσων) Ρυθμίσεων 637
26.5. Η Ρυθμιστική Παρέμβαση στον Τραπεζικό Τομέα 638
26.6. Η Εποπτεία του Τραπεζικού Συστήματος 640
26.6.1. Προϋποθέσεις Αποτελεσματικής Τραπεζικής Εποπτείας
(Effective Banking Supervision) 641
26.6.2. Oι Πολιτικές της Τραπεζικής Εποπτείας 642
26.7. Η Διαδικασία της Αδειοδότησης 643
26.7.1. O Έλεγχος της Μετοχικής Σύνθεσης και της Ιδιοκτησιακής Δομής 644
26.7.2. O Έλεγχος των Oργανωτικών και Λειτουργικών Συστημάτων 644
26.7.3. O Έλεγχος της Ανώτερης και Ανώτατης Διοίκησης 644
26.7.4. O Έλεγχος του Oικονομικού Προγραμματισμού 645
26.7.5. Η Αδειοδότηση των Ξένων Τραπεζών 645
26.7.6. O Έλεγχος των Μεταβολών της Μετοχικής Σύνθεσης 645
26.7.7. O Έλεγχος των Τραπεζικών Εξαγορών, Συγχωνεύσεων, Συμμετοχών
και Επενδύσεων 645
26.8. Η Εξειδίκευση της Προληπτικής Εποπτείας 646
26.8.1. Εποπτεία της Κεφαλαιακής Επάρκειας 646
26.8.2. Εποπτεία των Διαδικασιών Έγκρισης Δανείων και Πιστώσεων 647
26.8.3. Εποπτεία της Ποιότητας του Ενεργητικού και της Επάρκειας Προβλέψεων
και Αποθεματικών 648
26.8.4. Εποπτεία της Συγκέντρωσης Κινδύνων και των Μεγάλων Ανοιγμάτων 648
26.8.5. Εποπτεία των Συνδεδεμένων Χρηματοδοτήσεων 649
26.8.6. Εποπτεία των Συστημάτων Διαχείρισης Λοιπών Κινδύνων 649
26.8.7. Εποπτεία των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου 650
26.9. Oι Εξουσίες των Εποπτικών Αρχών 651
26.10. Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Χρηματοοικονομικής Εποπτείας (ΕΣΧΕ – ESFS) 652
26.10.1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ – ΕSRB) 652
26.10.2. Οι Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές (ΕΕΑ) 652
26.10.2.1. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ – ΕΒΑ) 653
26.10.2.2. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων
(ΕΑΑΕΣ – ΕΙΟΡΑ) 653
26.10.2.3. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ – ΕΣΜΑ) 653
26.11. Η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ένωση (EBU) 653
26.11.1. Ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (EEM – SSM) 654
26.11.2. Ο Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης (EME – SRM) 654
26.12. Οι Προσωμοιώσεις Ακραίων Συνθηκών (Stress Tests) 655
26.12.1. Κατηγορίες Ασκήσεων Προσομοίωσης 655
26.12.2. Εκτίμηση Επιπτώσεων για την Κεφαλαιακή Επάρκεια και τη Ρευστότητα 657
26.13. Διάσωση εκ των έσω (Bail-in) έναντι διάσωσης εκ των έξω (Bail-out) 658
26.13.1. Ελάχιστη Απαίτηση Ιδίων Κεφαλαίων και Επιλέξιμων Υποχρεώσεων (MREL) 660
26.14. Η Ταξινόμηση των Τραπεζών σε Σημαντικές και μη Σημαντικές 662
26.15. Από τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια (NPLs) στα Μη Εξυπηρετούμενα Ανοίγματα (NPEs) 663
26.16. Μη Τραπεζική Χρηματοπιστωτική Διαμεσολάβηση – Σκιώδης Τραπεζική 664
ΚΕΦΑΛΑΙO 27
ΤO ΕΠOΠΤΙΚO ΠΛΑΙΣΙO ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ: Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ I, II & III
27.1. Η Επιτροπή της Βασιλείας 667
27.2. Οι Προτεραιότητες της Επιτροπής της Βασιλείας Διαχρονικά 668
27.3. Η Συμφωνία της Βασιλείας Ι 668
27.4. Η Συμφωνία της Βασιλείας ΙΙ 670
27.5. Η Συμφωνία της Βασιλείας ΙΙI 672
27.5.1. Η Εφαρμογή των Εποπτικών Κανόνων της Βασιλείας ΙΙΙ στο Ευρωπαϊκό
και Εθνικό Δίκαιο 674
27.6. Ο Ρόλος και η Διάρθρωση του Εποπτικού Κεφαλαίου 675
27.7. Η Διάρθρωση των Δεικτών Κεφαλαιακής Επάρκειας 677
27.8. Η Εφαρμογή των Κεφαλαιακών Απαιτήσεων της Βασιλείας ΙΙΙ στην Ευρωπαϊκή Ένωση 678
27.8.1. Οι Ελάχιστες Κεφαλαιακές Απαιτήσεις του Πυλώνα 1 678
27.8.2. Τα Κεφαλαιακά Αποθέματα Ασφαλείας (Combined Buffer Requirement) 679
27.8.2.1. Απόθεμα Διατήρησης Κεφαλαίου (Capital Conservation Buffer – CCB) 679
27.8.2.2. Αντικυκλικό Κεφαλαιακό Απόθεμα (Countercyclical Capital
Buffer – CCyB) 679
27.8.2.3. Κεφαλαιακά Αποθέματα έναντι Συστημικών Κινδύνων 680
27.8.3. Πρόσθετες Κεφαλαιακές Απαιτήσεις Πυλώνα 2 680
27.8.4. Η Συνολική Απεικόνιση των Εποπτικών Κεφαλαιακών Απαιτήσεων 681
27.8.5. Το Πραγματικό Επίπεδο Κεφαλαίου Έναντι των Εποπτικών Απαιτήσεων 683
27.9. Σταθμισμένα ως προς τον Κίνδυνο Στοιχεία Ενεργητικού (Risk Weighted Assets – RWA) 683
27.9.1. Μεθοδολογίες Προσδιορισμού των Σταθμισμένων ως προς τον Κίνδυνο
Στοιχείων Ενεργητικού 684
27.9.2. Εξειδίκευση Υπολογισμού των Σταθμισμένων ως προς τον Κίνδυνο Στοιχείων Ενεργητικού ανά Κατηγορία Κινδύνου 685
27.9.2.1. Πιστωτικός Κίνδυνος (Credit Risk) 685
27.9.2.2. Κίνδυνος Αγοράς (Market Risk) 686
27.9.2.3. Λειτουργικός Κίνδυνος (Operational Risk) 687
27.9.2.4. Πιστωτικός Κίνδυνος Αντισυμβαλλομένου (Counterparty Credit
Risk – CCR) 688
27.9.2.5. Κίνδυνος Πιστωτικής Αποτίμησης (Credit Valuation Adjustment – CVA) 689
27.9.2.6. Κίνδυνος Τιτλοποιήσεων (Securitisations) 690
27.9.2.7. Εκθέσεις σε Κεντρικούς Αντισυμβαλλομένους (Exposures to Central Counterparties – CCPs) 690
27.9.2.8. Συμμετοχές σε Επενδυτικά Κεφάλαια (Equity Investments in Funds) 691
27.10. Απαιτήσεις Κάλυψης Κινδύνου Ρευστότητας 691
27.10.1. Ο Δείκτης Κάλυψης Ρευστότητας (Liquidity Coverage Ratio – LCR) 692
27.10.1.1. Απόθεμα Ασφαλείας Ρευστότητας 692
27.10.1.2. Καθαρές Εκροές Ρευστότητας 693
27.10.2. Ο Δείκτης Καθαρής Σταθερής Χρηματοδότησης (Net Stable Funding
Ratio – NSFR) 693
27.10.2.1. Διαθέσιμη Σταθερή Χρηματοδότηση (Available Stable Funding – ASF) 694
27.10.2.2. Απαιτούμενη Σταθερή Χρηματοδότηση (Required Stable
Funding – RSF) 694
27.10.3. Συμπληρωματικές Απαιτήσεις Διαχείρισης Ρευστότητας στο Πλαίσιο
της Βασιλείας 695
27.11. Η Διαδικασία Εποπτικής Αναθεώρησης και Αξιολόγησης (Supervisory Review
and Evaluation Process – SREP) 697
27.11.1. Η Διαμόρφωση και το Περιεχόμενο της Απόφασης SREP 698
27.11.2. Οι Βασικοί Άξονες της Εποπτικής Αξιολόγησης SREP 699
ΚΕΦΑΛΑΙO 28
ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ
28.1. Η Συστημική Προσέγγιση μιας Τράπεζας 701
28.2. Η Oργανωτική Συγκρότηση μιας Τράπεζας 702
28.2.1. Τύποι Oργανωτικής Συγκρότησης Τραπεζών 703
28.2.1.1. Μονοδιάστατες Oργανωτικές Συγκροτήσεις Τραπεζών 703
28.2.1.2. Δυσδιάστατες Oργανωτικές Συγκροτήσεις Τραπεζών 705
28.2.1.3. Μεικτές Oργανωτικές Συγκροτήσεις Τραπεζών 706
28.2.2. Το Τυπικό Oργανόγραμμα μιας Τράπεζας Γενικών Εργασιών 708
28.3. Το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου των Τραπεζών 710
28.3.1. Διεύθυνση Εσωτερικής Επιθεώρησης 711
28.3.2. Διεύθυνση Διαχείρισης Κινδύνων 712
28.3.3. Διεύθυνση Κανονιστικής Συμμόρφωσης 713
28.3.4. Επιτροπή Ελέγχου 713
28.3.5. Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων 714
28.3.6. Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού 715
28.4. O Ρόλος και η Σημασία των Συστημάτων Πληροφορικής 715
28.5. Τραπεζικοί Όμιλοι και Ενοποιήσεις 717
28.6. Περίπτωση Επιχειρηματικού Σχεδιασμού μιας Τράπεζας 718
28.6.1. Οι Αρχές του Επιχειρηματικού Σχεδιασμού των Τραπεζών 718
28.6.2. Στρατηγικός Σχεδιασμός (Strategic Planning) και Επιχειρηματικό Σχέδιο
(Business Plan) Τράπεζας 720
28.6.3. Η Συγκρότηση του Επιχειρηματικού Σχεδίου μιας Τράπεζας 724
28.6.4. Τα Στάδια του Επιχειρηματικού Σχεδίου μιας Τράπεζας 725
28.6.4.1. Παραδοχές και Περιορισμοί ενός Τραπεζικού Business Plan 726
28.6.4.2. Επιλογή και Διαμόρφωση του Επιχειρηματικού Σχεδίου της Τράπεζας 730
28.6.4.3. Ο Μηχανισμός Παρακολούθησης και Αξιολόγησης 731
28.7. Ο Επιχειρηματικός Σχεδιασμός, ως Προϋπόθεση, για την Ίδρυση μιας Τράπεζας 734
ΚΕΦΑΛΑΙO 29
ΚΡΙΣΕΙΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
29.1. Οι Χρηματοοικονομικές και Τραπεζικές Κρίσεις 735
29.1.1. Η Τυπολογία των Χρηματοοικονομικών Κρίσεων 735
29.1.2. Μηχανισμοί Διάχυσης των Χρηματοοικονομικών Κρίσεων 736
29.2. Ενδεικτικές Χρηματοοικονομικές Κρίσεις Μείζονος Σημασίας 738
29.2.1. Το Κραχ του 1929 και η Μεγάλη Ύφεση (1929-1933) 738
29.2.2. Η Κρίση των Αμερικανικών Ιδρυμάτων Ταμιευτηρίου και Δανείων (1980-1990) 738
29.2.3. Η Ασιατική Κρίση (1997-1998) 739
29.3. H Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Κρίση (2007-2009) 739
29.3.1. Τα Χαρακτηριστικά της Χρηματοπιστωτικής Κρίσης 739
29.3.2. Τα Αίτια της Κρίσης 741
29.3.3. Οι Οικονομικές Επιπτώσεις της Κρίσης 744
29.3.3.1. Επιδείνωση Οικονομικών Συνθηκών και Ένταση Κινδύνων 744
29.3.3.2. Επιδείνωση Οικονομικών Δεικτών 746
29.3.3.3. Κέρδη (Ζημιές) Τραπεζών 747
29.3.3.4. Απώλειες Χρηματιστηρίων 748
29.3.3.5. Διαγραφές και Αυξήσεις Κεφαλαίου 748
29.3.3.6. Κατάρρευση Τραπεζών, Κρατικοποιήσεις, Συγχωνεύσεις και Εξαγορές 749
29.3.4. Ενέργειες Αντιμετώπισης της Κρίσης 749
29.3.5. Ενέργειες Διασφάλισης της Σταθερότητας του Χρηματοπιστωτικού Συστήματος 750
29.4. Σύγχρονες Τραπεζικές Κρίσεις 751
29.4.1. Silicon Valley Bank – Ηνωμένες Πολιτείες (2023) 752
29.4.2. Credit Suisse – Ελβετία (2023) 753
29.5. Συμπεράσματα 753
ΚΕΦΑΛΑΙO 30
Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ: Η ΕΥΘΡΑΥΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ
30.1. Οι Εκφάνσεις της Κρίσης και η Ελλάδα 755
30.2. Η Διαχρονική Εξέλιξη του Ελληνικού Τραπεζικού Συστήματος κατά τον 21ο αιώνα 757
30.2.1. Η Εποχή των Παχέων Αγελάδων 764
30.2.2. Από την Απόλυτη Ευημερία των Αριθμών στην Πλήρη Αποσταθεροποίηση 770
30.2.2.1. Ο Εφιάλτης των Κόκκινων Δανείων και των Επενδυτικών Επιλογών 770
30.2.2.2. Οι Ανακεφαλαιοποιήσεις των Ελληνικών Τραπεζών και η Χορήγηση
Έκτακτης Ρευστότητας 773
30.2.2.3. Όταν το Παγόβουνο της Δημοσιονομικής Εκτροπής Συγκρούστηκε
με τις Ελληνικές Τράπεζες: Μια Μνημονιακή Ιστορία 776
30.2.3. Η Σημερινή Μορφή της Ελληνικής Τραπεζικής Αγοράς 778
30.3. Τα Μνημονιακά Δώρα: Ο Αναβαλλόμενος Φόρος των Τραπεζών 784
30.3.1. Τι Είναι και πώς Λειτουργεί ο Αναβαλλόμενος Φόρος των Τραπεζών; 786
30.3.2. Πρόσφατα Ποσοτικά Δεδομένα για τον Αναβαλλόμενο Φόρο των Τραπεζών 788
30.3.3. Σενάρια Διευθέτησης του Αναβαλλόμενου Φόρου 791
30.3.3.1. Συμπεράσματα και Προτάσεις Πολιτικής Σχετικά με τον
Αναβαλλόμενο Φόρο 796
30.4. Προτάσεις για μια Νέα Αρχιτεκτονική του Ελληνικού Χρηματοδοτικού Συστήματος 797
30.5. Οι σημερινές Προκλήσεις του Ελληνικού Τραπεζικού Συστήματος 800
ΚΕΦΑΛΑΙO 31
ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ: Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ
31.1. Η Ψηφιακή Οικονομία και ο Μετασχηματισμός του Τραπεζικού Τομέα 803
31.2. Η Χρηματοοικονομική Τεχνολογία (Fintech) 804
31.2.1. Κατηγορίες και Ενδεικτικές Εφαρμογές της Χρηματοοικονομικής Τεχνολογίας
(Fintech) 805
31.2.2. Fintech και Τράπεζες: Μοντέλα Ανταγωνισμού, Συνεργασίας και Ενσωμάτωσης Τεχνολογίας 807
31.3. Neobanks και Challenger Banks 808
31.4. Τεχνολογίες Κατανεμημένου Καθολικού (Blockchain) και Αποκεντρωμένη Χρηματοδότηση (DeFi) 809
31.4.1. Βασικές αρχές λειτουργίας της Αποκεντρωμένης Χρηματοδότησης (DeFi) 810
31.4.2. Εφαρμογές της Αποκεντρωμένης Χρηματοδότησης (DeFi): Οφέλη και Κίνδυνοι 811
31.5. Ψηφιακές μορφές χρήματος και Κρυπτοπεριουσιακά Στοιχεία (Crypto-assets) 812
31.5.1. Κρυπτοπεριουσιακά Στοιχεία (Crypto-assets) 813
31.5.2. Σταθερά Κρυπτοπεριουσιακά Στοιχεία (Stablecoins) 814
31.5.3. Ψηφιακά Νομίσματα Κεντρικών Τραπεζών (CBDCs) 815
31.5.4. Συγκριτική αποτίμηση μορφών ψηφιακού χρήματος 816
31.6. Η Κυβερνοασφάλεια στον Τραπεζικό Κλάδο 818
31.6.1. Κύριοι Φορείς Απειλών και Μορφές Κυβερνοεπιθέσεων στο Τραπεζικό
Οικοσύστημα 818
31.6.2. Αρχές Σύγχρονης Τραπεζικής Κυβερνοασφάλειας και Ψηφιακής Ανθεκτικότητας 819
31.7. Το Ευρωπαϊκό Εποπτικό Πλαίσιο για την Κυβερνοασφάλεια στις Τράπεζες 820
31.8. Ανοιχτή Τραπεζική (Open Banking) και Ανοιχτή Χρηματοδότηση (Open Finance) 821
31.9. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Μηχανική Μάθηση και τα Μεγάλα Δεδομένα στη Σύγχρονη Τραπεζική 822
31.10. Ρυθμιστική Τεχνολογία (RegTech) και Εποπτική Τεχνολογία (SupTech) 823
ΒΙΒΛΙOΓΡΑΦΙΑ
I. ΕΛΛΗΝΙΚΗ 827
II. ΞΕΝΗ 828
III. ΑΡΘΡOΓΡΑΦΙΑ 831
ΓΛΩΣΣΑΡΙ 841
